reportage

‘Een black-out? Onze bedrijven zullen blijven draaien’

©Kristof Vadino

Een groep van 45 bedrijven wil in Dendermonde 58 miljoen euro investeren om grotendeels te voorzien in de eigen energiebehoefte. ‘We worden een soort schiereiland. De overtollige hernieuwbare energie van het ene bedrijf zal het tekort van het andere aanvullen.’

Het bedrijventerrein Hoogveld in Dendermonde lijkt op het eerste gezicht een gewone industriezone. Vrachtwagens rijden af en aan. Er huizen een koekjesbakker, een bandenspecialist, een betoncentrale, een familiale textielfabrikant en een diepvriesspecialist, maar ook kleinere dienstenbedrijven en kantoren met softwareontwikkelaars. Op vier windmolens die op een briesje wachten na, doet niets vermoeden dat hier een uniek energieproject in de maak is. De bedoeling is dat het niet bij een handvol windmolens blijft. Een groep ondernemers is achter de schermen bezig de eerste energiegemeenschap te maken waar ondernemingen onderling energie uitwisselen.

‘De meeste ondernemers hebben in hun eigen firma al gedaan wat ze konden met isolatie, energiebesparing en zonnepanelen’, zegt Hugo Van den Broecke, medeoprichter van het Lovitas-project. ‘Het potentieel van individuele inspanningen is grotendeels uitgeput. Om de volgende stap te zetten moeten we de zaken collectief aanpakken in een energiegemeenschap. Neem een logistiek bedrijf met een groot dak, maar een laag verbruik. Zolang het de overproductie van zijn zonnepanelen op het net moet dumpen, is het niet rendabel om het magazijn vol te leggen met zonnepanelen. Maar misschien heeft een bedrijf verderop in de straat een klein dak en kan het die extra groene stroom net goed gebruiken. Door samen te werken en onderling energie uit te wisselen maak je investeringen mogelijk die voor een individueel bedrijf niet renderen.’

Elektriciteit zal niet meer zijn zoals water dat oneindig uit de kraan komt.
Hugo Van den Broecke
Medeoprichter Lovitas

Lovitas werd vijf jaar geleden opgestart in de schoot van de lokale businessclub. Nadat ze eerder al hun eigen glasvezelnetwerk hadden aangelegd, engageerde een tiental Dendermondse industriëlen zich om ook een slim elektriciteitsnetwerk uit te bouwen, een smart grid. Intussen hebben 45 bedrijven zich aangesloten bij het lokale initiatief en staat voor 58 miljoen euro aan investeringen in de steigers.

De bedrijven willen tot 10 megawatt (MW) aan windmolens en eenzelfde capaciteit aan zonnepanelen realiseren. Een investering van 10 miljoen euro moet een batterij opleveren die 10 megawattuur stroom kan opslaan, evenveel als het jaarverbruik van drie gezinnen.

‘Als ieder bedrijf afzonderlijk batterijen plaatst, zit je met heel hoge kosten’, zegt mede-initiatiefnemer Frederik Loeckx van Flux50, een organisatie die energie-innovatie stimuleert. ‘Door samen te investeren op het niveau van een bedrijventerrein kan je de opslagcapaciteit veel efficiënter benutten. De behoefte aan batterijen kan zo met 40 procent verminderen.’

Het Lovitas-project voorziet ook warmtekrachtkoppelingen (WKK’s) die zowel stroom als warmte opwekken, een warmtenet, en een pakket aan stuurbare installaties, die aan- en uit- kunnen schakelen afhankelijk van de elektriciteitsprijzen. ‘Bijvoorbeeld een park elektrische vorkliften kan ’s nachts op het goedkoopste moment laden’, zegt Van den Broecke. ‘We hebben ook logistieke spelers met plannen om snellaadzones te plaatsen waar elektrische vrachtwagens in een klein uur een rijbereik van 200 à 300 kilometer kunnen laden.’

Lovitas

Lovitas is een energiegemeenschap opgericht door een groep Dendermondse ondernemers. Bedrijven werken er nauw samen om hun verbruikspieken af te stemmen op de hernieuwbare energieproductie van hun buren. 45 bedrijven zijn aangesloten bij het initiatief, dat plant tot 58 miljoen euro te investeren in zonnepanelen, windenergie, batterijen, warmtekrachtkoppelingen, elektrische mobiliteit en de slimme aansturing van industriële installaties. Ze willen zo voor een groot deel in de eigen energiebehoefte voorzien en de afname van het net halveren van 60 naar 30 gigawattuur per jaar.

Prijsschommelingen

Bert Leeman, de directeur van Lovitas, geeft een rondleiding door de buurt en wijst naar een kraan van de schroot- en bandenverwerker Alfamet. ‘Wanneer stroom schaars is, kan hun shredder (afvalversnipperaar, red.) tegen een vergoeding afschakelen’, zegt hij. ‘Op die manier zijn de andere bedrijven verzekerd van voldoende elektriciteit.’ Een beetje verder in de straat staat een gloednieuw vierkant gebouw, een ruim 40 meter hoge vriesinstallatie van de voedingsspecialist Sivafrost. ‘Op momenten met veel zon- en windenergie kan de vriezer een paar graden extra koelen’, zegt Leeman. ‘Zo is er een extra buffer voor wanneer elektriciteit schaars en duur is.’

Door het verbruik en de productie van bedrijven te groeperen ontstaat een groot pakket van stuurbare installaties die inspelen op prijsschommelingen. ‘Velen zien elektriciteit nu zoals water dat oneindig uit de kraan komt’, zegt Van den Broecke. ‘Maar met de opkomst van hernieuwbare energie gaat het veel meer fluctueren. Er komen momenten waarop heel veel stroom beschikbaar is en momenten van schaarste. Bedrijven zullen hun verbruik moeten afstemmen op die schommelingen en flexibel moeten aansturen op basis van realtimedata.’

-50 %
Een groep van 45 Dendermondse bedrijven wil de afname van het elektriciteitsnet halveren van 60 naar 30 gigawattuur per jaar.

Om alles in goede banen te leiden liet Lovitas het softwareplatform Energytix ontwikkelen. Slimme algoritmes monitoren continu het verbruik en de productie van de aangesloten bedrijven om zo de juiste signalen te geven. Als er veel wind komt en de zon staat op het punt door de wolken te breken, zullen de aangesloten installaties misschien even wachten met draaien tot er een overvloed is aan goedkope groene stroom. Het platform zal ook automatisch de vergoeding regelen voor de bedrijven die zich flexibel opstellen of tijdelijk hun capaciteit stilleggen om zo meer ruimte te bieden aan anderen.

Uitzondering op de regels

De bedrijven in het industriepark gebruiken nu samen 60 gigawattuur elektriciteit per jaar van het net. Door een grotere eigen productie, uitwisseling en slimme sturing moet de afname van het net halveren en dat in een context waar het elektriciteitsverbruik toeneemt. ‘We gaan geen volledig afgezonderd energie-eiland worden, dat zou te duur zijn’, zegt Leeman. ‘Als er geen zon of wind is, zullen we nood hebben aan elektriciteit van buitenaf. We worden dus niet helemaal onafhankelijk, eerder een schiereiland. Maar als het tot een black-out komt, zullen we wel in eilandmodus kunnen gaan. Sommige van onze bedrijven zullen dan zonder onderbreking kunnen blijven draaien.’

De ondernemers sluiten stroompannes niet uit. ‘Als de kerncentrales straks dichtgaan en er almaar meer hernieuwbare energie is, wordt het net minder stabiel’, zegt Van den Broecke. ‘Onze energiegemeenschap kan ons wapenen tegen de black-outs die er mogelijk het gevolg van zijn.’

Eigenlijk wilden de initiatiefnemers drie jaar geleden hun energiegemeenschap al opstarten, maar ze botsten op strikte regelgeving. Bedrijven mogen in Vlaanderen niet zelf kabels leggen om met hun buren stroom uit te wisselen. Als ze daarvoor het bestaande distributienet gebruiken, moeten ze telkens hoge nettarieven betalen, waardoor het merendeel van de geplande investeringen niet rendabel zou zijn.

‘Daarom is een uitzondering aangevraagd bij de Vlaamse regering’, zegt Pieter-Jan Van De Weghe, die het project begeleidt vanuit de provinciale ontwikkelingsmaatschappij POM Oost-Vlaanderen. ‘Als Lovitas erkend raakt als regelluwe zone, kan het van start gaan zonder te wachten op de uitwerking van de Vlaamse regels rond energiegemeenschappen. Lovitas kan dan een gidsproject zijn, een voorbeeld van hoe het er binnen tien jaar in veel meer industriezones aan toe zal gaan.’

Leeman hoopt op snel groen licht, met mogelijk volgende week al een beslissing van de Vlaamse regering. ‘Bij een fiat kunnen we onze investeringen eindelijk in gang zetten. De voorbereiding en het wachten hebben lang genoeg geduurd. We hopen in september operationeel te zijn.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud