nieuwsanalyse

Gaat het licht straks alsnog uit?

Als de Belgische kerncentrales tegen 2025 dichtgaan, is 3.900 megawatt nieuwe capaciteit nodig, becijferde Elia. ©BELGA

Met een nieuwe studie zet de stroomnetbeheerder Elia de discussie over de sluiting van de kerncentrales weer op scherp. De tijd dringt om een oplossing te vinden. Al vanaf 2023 dreigen bevoorradingsproblemen.

Het is de jongste jaren vaste prik: berichten over een dreigend stroomtekort, black-outs en de activering van het afschakelplan, waarbij grote delen van het land zonder elektriciteit gezet worden. Door betonproblemen en lekkende leidingen lagen afgelopen winter onverwacht zes van de zeven Belgische kerncentrales stil. Om het probleem op te vangen werden stokoude gascentrales tijdelijk heropend, dieselgeneratoren aangeschakeld en Engie Electrabel overwoog zelfs stroomboten in te zetten.

Kort

De stroomnetbeheerder Elia publiceert vandaag een studie die vastlegt hoeveel nieuwe capaciteit nodig is als de kerncentrales straks sluiten. Om te verzekeren dat het licht blijft branden, is tegen 2025 3.900 megawatt nodig.

Vooral de bouw van nieuwe gascentrales moet het gat vullen, maar de vraag is of de bouw tijdig af raakt. Al in 2023 stelt zich mogelijk een probleem als de eerste kerncentrales, Doel 3 en Tihange 2, dichtgaan.

Omdat ook onze buurlanden centrales sluiten, zullen we meer dan verwacht op onszelf aangewezen zijn om voldoende stroom te produceren.

Afgelopen weekend kwam eindelijk het verlossende bericht: ‘nucleair park Electrabel weer in orde’. De federale energiewaakhond CREG stuurde een dag later een studie uit die vaststelde dat achteraf gezien het licht nooit echt dreigde uit te gaan. Zelfs met zes kerncentrales in de mottenballen had ons land vorige winter nog een buffer van 3.700 megawatt reservecapaciteit, bijna het equivalent van vier kerncentrales.

Het is niet de eerste keer dat alarmberichten achteraf overroepen bleken. Het licht bleef altijd branden en met veel moeite werd steeds een centrale gevonden die wat langer kon blijven draaien. De komende jaren kan die situatie wel eens fundamenteel veranderen. De wet op de kernuitstap stelt dat tegen eind 2025 de laatste van de Belgische kerncentrales sluit. Ons land is nog lang niet klaar om dat gat op te vangen. De hoogspanningsnetbeheerder Elia komt vandaag met een langverwachte studie waaruit blijkt dat tegen dan 3.900 megawatt extra capaciteit nodig is om de kerncentrales te vervangen. Dat vernam De Tijd bij verschillende bronnen.

Anders gezegd moet ons land op zoek naar het equivalent van vier kerncentrales aan alternatieve productie. Die oefening wordt moeilijker dan verwacht. Elia becijferde drie jaar geleden dat 3.600 megawatt extra capaciteit nodig zou zijn. Maar intussen gaan ook in de buurlanden centrales dicht, waardoor we de komende jaren minder stroom kunnen invoeren. Op piekmomenten kunnen we dan niet rekenen op overschotten uit Duitsland en Frankrijk. België moet dus meer eigen stroom produceren om te vermijden dat tijdens een strenge winter het licht uitgaat.

In Duitsland sluiten tegen 2022 de laatste kerncentrales en ook de bruinkoolcentrales worden er versneld afgebouwd. Onze oosterburen zullen daardoor de switch maken van netto-exporteur naar een land dat meer stroom uit het buitenland haalt. Omdat ook in Frankrijk centrales sluiten, zullen we bij schaarste minder stroom elders in Europa kunnen halen.

Gascentrales

3.900
Capaciteit
Na de kernuitstap in 2025 is volgens nieuwe schattingen 3.900 megawatt (MW) extra capaciteit nodig. 200 MW meer dan de net beheerder Elia eerder schatte.

De Elia-studie toont ook aan dat de problemen zich sneller kunnen voordoen dan aanvankelijk gedacht. In oktober 2022 gaat Doel 3 als eerste dicht en in februari 2023 volgt Tihange 2. De sluiting van beide ‘scheurtjescentrales’ staat niet meer ter discussie, waardoor al zeker 2.000 megawatt wegvalt, een derde van het nucleair park. Omdat op datzelfde moment in de buurlanden belangrijke centrales sluiten, kan de situatie wel eens prangend worden.

Bovendien zullen tegen 2023 nog geen nieuwe gascentrales gebouwd zijn via het nieuwe steunmechanisme dat de regering-Michel in gang zette om nieuwe investeringen aan te trekken en een duwtje in de rug te geven aan wie vanaf 2025 nieuwe capaciteit aanbiedt op de Belgische stroommarkt. Als in 2025 de laatste vijf kerncentrales dichtgaan, moet voldoende vervanging klaarstaan. Met het capaciteitsvergoedingsmechanisme (CRM) wil de overheid investeerders aanmoedigen nieuwe capaciteit te bouwen, vooral moderne gascentrales.

De 3.900 megawatt die Elia nodig acht, komt overeen met vijf tot tien nieuwe gascentrales, afhankelijk van de omvang. Die hoeven niet allemaal nieuwbouw te zijn. Een mogelijkheid is dat oudere centrales een opfrisbeurt krijgen of dat naar alternatieven gezocht wordt. Vraagsturing, waarbij grote industriële verbruikers op piekmomenten betaald worden om tijdelijk hun productie stil te leggen, kan een deel van de oplossing zijn.

De eerste veiling om steun toe te kennen aan nieuwe capaciteit vindt pas begin 2021 plaats. Meerdere spelers hebben al de ambitie uitgesproken om gascentrales te bouwen. Maar als de veiling pas in 2021 plaatsvindt, zullen ze zich moeten reppen om tegen 2025 klaar te zijn. Omdat ook al in 2023 schaarste dreigt, pleiten verschillende betrokkenen ervoor de toekenning van de steun te versnellen. Evident wordt dat niet, want de modaliteiten moeten nog worden vastgelegd en goedgekeurd door Europa.

De tijd dringt

Omdat ook Duitsland en Frankrijk centrales sluiten, kan ons land sneller dan gedacht in de problemen komen.

Toch is niet iedereen overtuigd van de omvang van het probleem. In het verleden kreeg Elia in meerdere studies weerwerk van de CREG, die oordeelde dat de netbeheerder te conservatief rekende. Als uitbater van het hoogspanningsnet heeft Elia er belang bij in meer dan genoeg capaciteit te voorzien. Volgens de CREG zijn daaraan hoge kosten verbonden en komt ook met minder capaciteit de bevoorrading niet in het gedrang. Toen Elia drie jaar geleden zei dat 3.600 megawatt nieuwe capaciteit nodig was, vond de CREG dat een overschatting. Dat ons land afgelopen winter met één kerncentrale nooit echt in de problemen kwam, zien sommige energiespecialisten als een signaal dat de kernuitstap minder moeilijk wordt dan gedacht.

Een belangrijke vraag wordt ook voor hoeveel uur per jaar extra capaciteit nodig is. Het lijkt weinig zinvol gascentrales te bouwen die maar een paar uur per jaar kunnen draaien tijdens uitzonderlijk koude winterdagen. Als de gascentrales tot de meest concurrentiële behoren en ook stroom kunnen leveren aan het buitenland, is dat een heel ander verhaal en kunnen ze beter renderen.

Hoe dan ook is iedereen het erover eens dat de tijd dringt. Ook wie denkt dat het onvermijdelijk is één of twee kerncentrales langer open te houden, beseft dat er snel iets moet gebeuren. De nodige 3.900 megawatt zal niet uit de lucht vallen. ‘We zijn drie jaar verder, er is niets gebeurd en de situatie is alleen maar nijpender geworden’, vat een betrokkene de situatie samen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud