Advertentie

Hoe uw stroomfactuur een belastingbrief werd

©Annette Riedl/dpa

De politiek heeft de energieleveranciers gaandeweg als incassobureau voor de fiscus ingeschakeld: de stroomfactuur bestaat voor bijna de helft uit heffingen. Als het beleid de factuur wil temperen, moet het in de eerste plaats naar zichzelf kijken.

Op de gasfactuur zijn de heffingen beperkt tot 21 procent en is de manoeuvreerruimte voor het beleid beperkt. Voor elektriciteit bedragen de belastingen 45 procent. De Tijd ontleedde een stroomfactuur van een standaardgezin in detail en toont wie voor welke component verantwoordelijk is en hoe die kan zakken.

Reële kostprijs stroom: 36 procent

Wat de energieleveranciers aanrekenen voor de elektronen uit het stopcontact is gemiddeld 368 euro of amper 36 procent van de totaalfactuur. Deze 'pure energieprijs' bestaat meestal uit een abonnementsprijs en een vast of variabel tarief voor het verbruik. Het is de enige component waar je als consument zelf een impact op hebt door over te stappen naar een andere formule of leverancier of door energie te besparen. Dat laatste levert ook een daling op van de andere componenten van de factuur die allemaal gekoppeld zijn aan het verbruik.

De marktprijzen van stroom en gas zijn dit jaar fors gestegen. Daar kan de overheid weinig aan doen. Ook het stimuleren van de concurrentie brengt weinig zoden aan de dijk. Er is al stevige competitie en de Vlaamse verbruiker is wereldkampioen in het switchen van leverancier. Zuinig zijn loont wel: de loutere energieprijs zal dalen, net als de daaraan gekoppelde componenten van de factuur.

Netkosten: 19 procent

Om de stroom van de centrale tot in uw woonkamer te krijgen gebruiken de leveranciers het hoogspanningsnet van Elia en de kabels in uw wijk van Fluvius. De tarieven die die netbedrijven aanrekenen worden een-op-een doorgerekend. De Elia-tarieven zijn voor iedereen gelijk. De distributiekosten schommelen afhankelijk van de intercommunale, maar de grote verschillen uit het verleden werden wat afgevlakt.

Vaak worden de stijgende nettarieven met de vinger gewezen: ze zouden zowat 40 procent van de factuur uitmaken. Maar de netbeheerders moeten ook openbare verlichting, sociale maatregelen en groene stroom sponsoren. Als we die openbaredienstverplichtingen uit de netkosten filteren, blijft 199 euro over, goed voor 19 procent van de totaalfactuur. Is dat nog te veel? Fluvius en Elia worden gecontroleerd door de gemeenten die uit beide bedrijven jaarlijks stevige dividenden puren. Maar de tarieven en de winstmarges van deze twee monopolisten zijn wettelijk geregeld en worden gecontroleerd door de regulatoren VREG en CREG.

Zichtbare belastingen: 19 procent

De btw op elektriciteit bedraagt 21 procent en drukt zwaar op de totaalfactuur, want ook op de netkosten en allerlei openbaredienstverplichtingen wordt btw geheven. In 2014 werd die btw tijdelijk verlaagd als relancemaatregel. Nu is er weinig animo om daar iets aan te doen.

Op de elektriciteitsfactuur staan nog andere heffingen, waarvan de federale bijdrage de bekendste is. Het is een belasting om specifieke dossiers te financieren en wordt regelmatig aangepast. Een gemiddeld gezin betaalt via die federale bijdrage 6 euro voor de maximumprijzen van beschermde klanten, 2 euro voor energiemaatregelen van OCMW’s,  4 euro voor het opkuisen van de nucleaire sites in Mol-Dessel en bijna 1 euro voor de energiewaakhond CREG. De bijdrage aan het Kyotofonds werd recent door minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) stopgezet.

De 'Turteltaks' van 100 euro per jaar is van de baan, maar op de factuur prijkt toch nog een restantje. De Bijdrage Energiefonds is een Vlaamse bijdrage van ruim 5 euro waarmee de Vlaamse overheid onder andere de energiewaakhond VREG financiert.

Minister van Financiën Vincent Van Peteghem (CD&V) brak onlangs een lans voor de invoering van accijnzen op energie in plaats van heffingen. Wat niemand blijkt te beseffen is dat een dergelijke accijns al bestaat. Sinds 1993 heft de federale overheid via de Energiebijdrage een verbruiksbelasting op stroom. Elk gezin sluist zo jaarlijks 6,7 euro (zonder btw) naar de staatskas. Die federale energiebijdrage wordt vaak verward met de federale bijdrage. Het zijn twee aparte belastingen.

Verdoken belastingen: 26 procent

Sinds de liberalisering van de stroommarkt hebben regeringen er een gewoonte van gemaakt de kosten van energiebeleidsmaatregelen niet via de begroting te regelen, maar ze via openbaredienstverplichtingen weg te moffelen in de nettarieven.

Fluvius moet van de Vlaamse overheid technische en sociale zaken financieren, zoals stroom voor mensen die door commerciële leveranciers worden geweigerd. De grootste kostenpost zijn allerlei ecologische maatregelen: van subsidies voor isolatie, over het installeren van laadpalen tot de ondersteuning van groene stroom met de miljardensteun aan zonnepanelen als uitschieter. Aanvankelijk bleven die bedragen onder de radar, maar door de te gulle subsidies uit het verleden betaalt een gezin via Fluvius nu jaarlijks 138 euro aan openbaredienstverplichtingen.

Soortgelijke openbaredienstverplichtingen werden ook opgelegd aan de leveranciers. Die moeten in hun prijzen nog een bijkomende 83 euro per gezin aanrekenen. En via toeslagen op de transmissiekosten van Elia worden enkele euro’s  per jaar geïnd voor Vlaamse groene stroom.

De federale regering deed net hetzelfde voor de financiering van de windparken op zee via federale groenestroomcertificaten. De factuur daarvan steeg de voorbije jaren fors tot 41 euro per gezin omdat er meer parken gebouwd werden. Omdat de huidige windparkzone volgebouwd is, zal dat cijfer niet veel meer wijzigen. Maar via de toeslag op de Elia-tarieven passeren ook sommige gemeenten langs de kassa die belastingen heffen op masten en sleuven.

Het grote probleem van de verdoken financiering is dat niemand zich verantwoordelijk voelt als de factuur explodeert en er geen duidelijk totaalbeeld is. De burger betaalt er ook nog eens 21 procent btw bovenop. Uit berekeningen van de VREG valt af te leiden dat in 2018 ruim 1,5 miljard euro aan Vlaamse politieke energiemaatregelen buiten de zichtbare heffingen in de factuur zitten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud