Advertentie
netto

Oplopende energiefactuur voedt vrees voor gele hesjes

Politie arresteert burger in geel hesje die protesteert tegen hoge benzineprijzen en duur levensonderhoud in Brussel. ©BELGA

In heel Europa springen de gas- en elektriciteitsprijzen naar recordhoogtes. Politici vrezen dat de stijgende factuur het draagvlak voor de energietransitie aantast en tot burgerprotest kan leiden.

De oplopende energieprijzen leiden tot ongerustheid in Europa. De Spaanse viceminister voor Milieu Teresa Ribera slaakte deze week in de Financial Times een noodkreet en riep de EU op iets te doen aan de torenhoge energieprijzen. Ze waarschuwde dat de stijgende energiefacturen tot weerstand zullen leiden bij de bevolking en het draagvlak om te investeren in de energietransitie onderuit zullen halen.

Net zoals elders in Europa klommen de elektriciteitsprijzen op de Spaanse groothandelsmarkt de voorbije weken naar een recordhoogte. Om de druk voor de consument te milderen verlaagde de Spaanse regering tijdelijk de btw op energie. Ook in andere landen laten de stijgende energiefacturen zich voelen. Het Verenigd Koninkrijk verhoogde vrijdag het prijsplafond voor energieleveranciers met 12 procent. Miljoenen Britse gezinnen mogen zich daardoor verwachten aan een stijging van hun jaarfactuur met 150 pond (177 euro).

De vrees leeft dat het tot protesten zal leiden, zoals eind 2018 gebeurde toen de stijgende benzineprijzen in Frankrijk een golf uitlokten van gelehesjesprotest. Achter de schermen zou Frankrijk, samen met enkele andere landen, lobbyen om enkele ingrijpende Europese klimaatmaatregelen af te zwakken of uit te stellen. De druk op de Europese Commissie neemt toe om te wachten met haar uitbreiding van het systeem van CO2-emissiehandel naar verwarming en transport. Het principe waarin de vervuiler extra betaalt, ligt politiek zeer gevoelig, zeker nu de energieprijzen zo hoog staan.

De essentie

  • De prijzen voor aardgas en elektriciteit in Europa zitten op recordniveaus.
  • Door de beperkte gasbevoorrading leeft er zenuwachtigheid in de markt voor de komende winter.
  • Politici in heel Europa vrezen dat de oplopende energieprijzen tot burgerverzet kunnen leiden.
  • In België werkt minister Tinne Van der Straeten aan een energienorm, die moet voorkomen dat de energiefacturen hier sneller stijgen dan in de buurlanden.

Gasvoorraden op dieptepunt

Vooral de haperende gastoevoer in Europa drijft de prijzen op. Azië kende een strenge winter met een grote vraag naar gas, waardoor lng-tankers Europa inruilden voor de attractievere Aziatische markt. Daar kwam nog bij dat enkele Noorse gasvelden recent in onderhoud gingen. Het leidde tot zenuwachtigheid op de Europese gasmarkt, waar de voorraden daalden naar het laagste peil voor een augustusmaand in zeker tien jaar.

We hebben een lange koude lente gekend. In combinatie met een beperkte bevoorrading in Europa heeft dat ertoe geleid dat de gasvoorraden sterk daalden.
Bénédicte Lefèvre
Hoofd energie marketing en sales Engie Electrabel

‘In een jaar tijd is de situatie compleet omgeslagen’, zegt Bénédicte Lefèvre, die bij de energieleverancier Engie Electrabel de leiding heeft over energie marketing en verkoop. ‘In 2020 tijdens de coronacrisis waren de gasvoorraden enorm hoog, met lage prijzen tot gevolg. Maar we hebben in Europa een lange koude lente gekend die er in combinatie met een beperkte bevoorrading toe geleid heeft dat de voorraden sterk daalden. De opwaartse druk op de prijzen zal wellicht nog wel even blijven.’

Elektriciteit wordt duurder

Samen met aardgas veerden ook de elektriciteitsprijzen op. Op momenten met weinig wind- en zonne-energie zijn op de Europese groothandelsmarkt vooral de gasgestookte elektriciteitscentrales bepalend voor de stroomprijzen. Bovendien zit de prijs die stroomproducenten in Europa betalen voor de CO2 die ze uitstoten al maanden op uitzonderlijk hoge niveaus. In anticipatie op een aanscherping van het Europese emissiehandelssysteem is de prijs voor emissierechten in een jaar tijd ruim verdubbeld.

450
euro
Wie in juni een nieuw vast contract aanging voor aardgas betaalt op jaarbasis 450 euro meer dan wie dat een jaar eerder deed.

‘Ik verwacht niet dat de groothandelsprijzen voor elektriciteit snel weer instorten’, zegt Pieter Verlinden, aankoopverantwoordelijke bij de energieleverancier Eneco. ‘De EU wil dat er meer hernieuwbare energie komt en gebruikt de emissiehandel om de vervuilende productie duurder te maken. De impact van de CO2-emissierechten is groot en zal dat blijven.’

De factuur van de consument

De consument zal de prijsstijgingen voelen. Het prijzenobservatorium dat de inflatie in België monitort, zag de consumptieprijzen voor elektriciteit sinds juli vorig jaar met 10 procent toenemen en met 25 procent voor aardgas.

Toen corona in juni 2020 tot lage prijzen leidde, betaalde een gemiddeld Vlaams gezin bijna 840 euro voor een vast jaarcontract voor elektriciteit en 730 euro voor gas. Wie in juni dit jaar hetzelfde contract aanging, betaalt ruim 140 euro meer voor stroom en 450 euro extra voor gas. Recentere cijfers heeft de energieregulator Creg nog niet. Maar door de evolutie op de groothandelsmarkt ziet het ernaar uit dat er nog wat bij kan komen

Van der Straeten belooft energienorm

Het invoeren van een energienorm speelt een cruciale rol om de competitiviteit en de koopkracht tegenover onze buurlanden te bewaren.
Tinne Van der Straeten
Minister van Energie

Gevraagd naar een reactie zegt minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) dat de betaalbaarheid van de energiefactuur voor haar een absolute prioriteit is. De federale regering verdubbelde het aantal gezinnen dat in aanmerking komt voor het sociaal tarief voor elektriciteit en gas, waardoor dit jaar 1 miljoen gezinnen het gunstige tarief kunnen genieten.

Daarnaast komt er een energienorm die moet garanderen dat de energiefactuur voor gezinnen en bedrijven in België niet sneller stijgt dan die in de buurlanden. ‘Het invoeren van een energienorm speelt een cruciale rol om de competitiviteit en de koopkracht tegenover onze buurlanden te bewaren’, zegt Van der Straeten. ‘Er komt een concreet wetsontwerp daarover tegen oktober.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud