reportage

Opluchting in het hart van de Belgische stroombevoorrading

In het nationaal controlecentrum monitort Elia permanent of er voldoende stroomtoevoer is. ©Tim Dirven

In het nationaal controlecentrum van de hoogspanningsnetbeheerder Elia staan alle parameters op groen. Het gevaar van een stroomtekort lijkt geweken. ‘We mogen van geluk spreken dat we alsnog geen strengere winter hebben gehad.’

De Belgische hoogspanningsnetbeheerder Elia  neemt donderdag de onderzeese kabel naar het Verenigd Koninkrijk in gebruik. Met die nieuwe verbinding, Nemo, kan tot 1.000 megawatt Britse stroom geïmporteerd worden, het equivalent van een kerncentrale. Daarnaast zou volgende week de kerncentrale Doel 2 weer opgestart moeten worden.

Met die extra capaciteit lijkt het dreigende stroomtekort voor deze winter afgewend. In de controlekamer van Elia in Brussel staan zowat alle bevoorradingssignalen op groen. ‘Het vriest, buiten valt de eerste sneeuw en op het elektriciteitsnet is alles rustig’, zegt Patrick De Leener, directeur markten en klantenrelaties bij Elia. ‘Wie had dat enkele maanden geleden durven te voorspellen?’

De Fransen verwarmen nog veel elektrisch. Als er sneeuw ligt op de promenade in Nice, moeten we echt opletten.
Patrick De Leener
Directeur Markten Elia

In het hart van de Belgische stroombevoorrading maakt Elia continu een inschatting van de productiecapaciteit die nodig is om het licht te doen branden. Op een groot scherm staan de weersverwachtingen voor de komende dagen: er komt een matige wind en weinig wolken, dus zullen de windmolens en zonnepanelen elektriciteit opwekken. Maar bovenal gaat de temperatuur wat omhoog, waardoor het verbruik weer afneemt. ‘België zal enkele dagen stroom moeten importeren uit het buitenland, maar dat is niet uitzonderlijk’, zegt Filip Carton, die de leiding heeft over het controlecentrum. 

Weerbericht

Ook de Franse weersvoorspellingen houdt Elia nauwlettend in de gaten. ‘Als er sneeuw ligt op de palmbomen op de promenade in Nice moeten we echt opletten’, zegt De Leener. ‘In Frankrijk verwarmt men nog veel elektrisch. Als het er vriest, neemt de elektriciteitsvraag met 2.400 megawatt toe voor elke graad dat de temperatuur zakt. Bij -5 C° heeft de extra Franse consumptie dus de omvang van het volledige Belgische elektriciteitsverbruik. Dat heeft een enorme impact op de stroombevoorrading in West-Europa.’

Weer drie centrales out
Weer drie centrales out

Volgende winter zullen opnieuw drie Belgische kerncentrales stilliggen voor onderhoudswerkzaamheden. Dat heeft uitbater Engie Electrabel gisteren bevestigd.

Volgens de nieuwe planning ligt Doel 1 stil van oktober tot midden mei, Doel 2 van eind september tot april 2020. De werken aan Tihange 1 duren van augustus tot midden februari volgend jaar. De overige vier kerncentrales zouden wel moeten werken en volgende winter 4.000 megawatt stroom leveren.

Bij Elia halen ze opgelucht adem nu de rust is weergekeerd. ‘Aan het einde van de zomer kregen we plots te horen dat zes van de zeven kerncentrales zouden stilliggen’, zegt Carton. ‘Een ongeziene situatie. De betrokkenen hebben toen alles uit de kast moeten halen om het plotse gat van 3.000 megawatt te dichten.’ 

Toen enkel Doel 3 draaide, werd dat tekort opgevangen met een recordinvoer van Nederlandse en Franse stroom. ‘We mogen van geluk spreken dat we tot nu een rustige winter hebben gehad’, zegt Carton over die heikele periode. ‘Er was geen extreme koude in november. Anders had het heel spannend kunnen worden.’

In het controlecentrum houden ze de bevoorrading voortdurend in het oog. Toch is het niet aan Elia om de bevoorrading te verzekeren. Iedere stroomleverancier is zelf verantwoordelijk om in voldoende elektriciteit te voorzien voor zijn klanten, ofwel via eigen productie, ofwel door stroom te kopen op de groothandelsmarkt. Elia waakt erover dat het net in evenwicht is. Wie te veel of te weinig elektriciteit levert, krijgt daarvoor de factuur gepresenteerd.

Black-out vermeden

‘Omdat je elektriciteit amper kan stockeren, moet de stroomtoevoer op elk moment gelijk zijn aan de consumptie’, legt Carton uit. Hij wijst naar een groot bord, centraal in de controlekamer, waarop in groene tekens ‘50.00 Hz’ oplicht, de hertz-frequentie waarop het Europese elektriciteitsnet perfect in evenwicht is. Als dat cruciale cijfer zakt naar 49.93, het signaal dat er te weinig elektriciteit in het net geïnjecteerd wordt, grijpen de Elia-operatoren meteen in en sturen ze een order uit om binnen het kwartier de nodige extra megawatts te leveren. Elders in het land gaat dan bijvoorbeeld een gascentrale wat harder draaien, en het net herstelt zich. Als zonnepanelen te veel stroom leveren geeft Elia een marktsignaal dat de toevoer moet minderen.

Directielid Patrick De Leener (links) en Filip Carton, hoofd van het controlecentrum bij Elia. ©Tim Dirven

Drie weken geleden, op 10 januari, was het nog bijzonder spannend en werden volgens de Franse energiewaakhond CRE Europese black-outs vermeden. Door een meetfout in Duitsland werd er niet genoeg productie in het Europese net geïnjecteerd. Tijdens de avondpiek dook de netfrequentie snel naar de alarmdrempel van 49,80 hertz. De Franse hoogspanningsnetbeheerder RTE moest bliksemsnel ingrijpen en gaf grote industriële verbruikers de opdracht hun productie stil te leggen. In enkele seconden werd voor 1.500 megawatt consumptie uit de markt gehaald, het equivalent van anderhalve kerncentrale, waarna het net zich weer op 50 hertz kon herstellen. Als er niet was ingegrepen, was een black-out mogelijk geweest, en die had via een razendsnelle kettingreactie in heel Europa problemen kunnen geven.

Zo ver kwam het niet. Bij Elia benadrukken ze dat zo’n incident niets te maken heeft met bevoorradingsproblemen. ‘Het ging om een evenwichtsprobleem, niet om een tekort aan productiecapaciteit’, zegt Carton. ‘Voor de bevoorradingszekerheid staan we er nu goed voor en is er geen reden tot ongerustheid.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud