Advertentie
analyse

Tien jaar spanning, maar geen energiebeleid

© /Hollandse Hoogte

Noodplannen moeten deze winter een algemene black-out voorkomen. Dat belet niet dat een aantal gezinnen en bedrijven zonder stroom kunnen vallen. We betalen de prijs voor een kernuitstap zonder plan voor vervangende capaciteit. Een overzicht van het warrige energiebeleid in tien quotes.

We beginnen deze winter met de helft van de kerncentrales op non-actief. Daardoor dreigen bevoorradingsproblemen op koude dagen. De scheurtjes in Doel 3 en Tihange 2 en de sabotage bij Doel 4 maken plots op pijnlijke wijze duidelijk dat er de voorbije jaren onvoldoende werd geïnvesteerd in alternatieven voor kernenergie. Een terugblik op het stop-and-go-beleid sinds de wet op de kernuitstap.

©PETER MAENHOUDT

2003. ‘Uitstap uit kernenergie is onherroepelijk’

Olivier Deleuze (Ecolo), staatssecretaris Energie

De groene partijen Agalev en Ecolo eisen voor hun deelname aan het paars-groene project van Guy Verhofstadt (VLD) dat de kerncentrales na 40 jaar levensduur gesloten worden. De liberalen die bij de regeringsvorming ja knikten, staan niet te springen om die belofte in de praktijk te brengen. De groenen halen dit belangrijke symbooldossier binnen.

Staatssecretaris Olivier Deleuze (Ecolo) krijgt in de Kamer de wind van voren. ‘Dat wetsontwerp is niet meer dan een pamflet’, hoont oppositieleider Yves Leterme (CD&V). Hij wijst erop dat de overmachtsclausule ‘alle opties openhoudt als de groenen niet meer in de regering zouden zitten’.

Deleuze keert het argument om: als de wet wordt afgeschaft, kunnen de groenen ze later ook weer invoeren. Die dreiging veroorzaakt onzekerheid bij investeerders in kernenergie. ‘De uitstap uit kernenergie is onherroepelijk’, maakt Deleuze zich sterk in een interview.

Een ander punt van kritiek is dat er geen alternatieven voor de kerncentrales worden uitgewerkt. In het regeerakkoord gaat paars voor ‘de ontwikkeling van alternatieve energiebronnen en het aanmoedigen van besparingen’. ‘Struisvogelpolitiek’, oordeelt Leterme. ‘Er wordt geen enkel ernstig antwoord gegeven op de vraag hoe men de 57 procent van de huidige productie zal vervangen.’

©Guy Puttemans

2004. ‘Terugkomen op de beslissing over de kernuitstap mag geen taboe zijn’

Marc Verwilghen (VLD), minister van Energie

Bij de parlementsverkiezingen krijgen de groenen klappen en worden ze door Verhofstadt bedankt voor hun diensten. De paarse regering- Verhofstadt II engageert zich om ‘een nieuw uitrustingsplan uit te werken waar maximaal wordt overgeschakeld op nieuwe energiebronnen’. De uitbouw van windparken op land en op zee wordt gestimuleerd, maar tegelijk wordt voort geïnvesteerd in nucleair onderzoek en kernfusie.

Dat laatste valt niet bij alle liberalen in goede aarde. ‘We moeten doorzetten om tegen 2025 alle kernenergie te bannen’, klinkt het in het Manifest Generatie 2016 van de jonge VLD’ers Bart Somers, Vincent Van Quickenborne, Marino Keulen en Patricia Ceysens.

Dat maakt weinig indruk op de oude garde in de partij. Minister van Energie Marc Verwilghen is de eerste die de deur voor kernenergie weer openzet. ‘Het terugkomen op de beslissing over de kernuitstap mag geen taboe zijn’, laat hij door journalisten optekenen.

©Photo News

2005. ‘Als de kerncentrales sluiten, maken we over tien jaar licht met een kaarsje’

Jean-Marie Dedecker, parlementslid VLD

Bij Electrabel gelooft geen kat dat de kerncentrales effectief zullen moeten sluiten. ‘Politici zullen straks een flinke bocht moeten nemen. De kerncentrales van Doel zullen ook na 2015 stroom leveren’, klinkt een zelfverzekerde Jan Bens, de toenmalige directeur van de site Doel.

Het thema bevoorradingszekerheid komt op de politieke agenda als Suez-baas Gérard Mestrallet onverwacht een bod op Electrabel lanceert.

Jean-Marie Dedecker, toen nog het enfant terrible van de VLD, verwoordt wat er bij partijgenoten en industriëlen leeft en noemt de kernuitstap pure onzin. ‘Er zijn onvoldoende alternatieven voorhanden. Als we de kerncentrales sluiten, moet ik over tien jaar licht maken met een kaarsje.’

Sp.a-minister van Leefmilieu Bruno Tobback houdt vast aan het vervangen van kernenergie door groene energie. Ook als we dan gedurende een tijd extra energie uit het buitenland moeten invoeren om tekorten op te vangen. ‘Of we nu windenergie uit Nederland of kernenergie uit Frankrijk invoeren? Wat maakt het uit’, wuift hij bezwaren over de bevoorrading weg.

Bij CD&V wordt het standpunt over kernenergie verfijnd. ‘We erkennen dat kernsplitsing achterhaald is, maar de alternatieven zijn er niet’, legt Etienne Schouppe uit. ‘Daarom stellen we voor de oudste drie centrales te vernieuwen met 10 tot 15 jaar. Tegen die tijd zijn er propere steenkoolcentrales op de markt om kerncentrales te vervangen.’

©BELGA

2006. ‘Zelfs als drie kerncentrales al in 2010 sluiten is er geen bevoorradingsprobleem’

Johan Vande Lanotte, voorzitter sp.a

Nadat was gebleken dat de Klimaatstudie van socialist Bruno Tobback argumenten bevat om de kernuitstap te handhaven, laat minister van Energie Marc Verwilghen een commissie van experts de energiebevoorrading op lange termijn onderzoeken. De Commissie 2030 onder voorzitterschap van de Leuvense prof William D’haeseleer komt met de boodschap dat het terugdringen van CO2 zonder kerncentrales extreem veel geld kost én de bevoorrading onzeker maakt.

Vande Lanotte is woest en noemt D’haeseleer een oplichter. ‘Doorgestoken kaart van de nucleaire lobby. We hebben nu al voldoende alternatieven om de sluiting van de eerste kerncentrales op te vangen. Zelfs als we die al in 2010 sluiten is er geen bevoorradingsprobleem.’ Vande Lanotte wijst naar de vele plannen die bestaan voor de bouw van nieuwe centrales. Die zijn er bij de vleet. Zowat alle nieuwe energiebedrijven op de Belgische markt kondigen plannen aan om grote aardgascentrales te bouwen. ‘Maar die plannen blijven in de kast zolang er niets aan het monopolie van Electrabel wordt gedaan’, waarschuwen specialisten. De gasgestookte centrale bij BASF Antwerpen is een van de weinige grote projecten die effectief wordt opgestart.

©REUTERS

2007. ‘Kerncentrales botweg sluiten is moeilijk haalbaar voor de bevoorrading’

Guy Verhofstadt (VLD), premier

Politici associëren zich graag met groene energie. Door voormalig Amerikaans vice-president Al Gore’s ‘An inconvenient Truth’, is de strijd tegen klimaatverandering talk of the town. Elke dag wordt in Vlaanderen een zonnepanelendak ingehuldigd door een burgemeester of minister. ‘Het is voor gezinnen nu financieel interessanter om zonnepanelen te plaatsen dan aan pensioensparen te doen’, klopt Vlaams minister van Energie Kris Peeters (CD&V) zich op de borst.

Premier Verhofstadt trapt zijn verkiezingscampagne af bij een zonnedak van het tv-dienstenbedrijf Alfacam. Hij maakt er zijn bocht. ‘Kerncentrales botweg sluiten en nucleaire technologie verbannen is een aantrekkelijke optie want geen kernafval meer. Maar dat is moeilijk haalbaar voor de energiebevoorrading.’ Verhofstadt stelt voor te investeren in kernenergie van de vierde generatie, de zogenaamde schone kernenergie.

Vande Lanotte dient hem van antwoord op een persconferentie van Electrawinds, het bedrijf waar hij later voorzitter zou worden. In plaats van te investeren in kernenergie stelt Vande Lanotte voor te investeren in de productie van palmolie en andere energiegewassen zoals jatrofa. ‘In totaal willen we 250.000 hectare duurzame palmolie activeren in Congo en Liberia’, klinkt het plan. België zou dan van ingevoerde palmolie groene stroom kunnen maken.

©Lieven Van Assche

2008. ‘De overheid treuzelt en rolt zo de rode loper uit voor kernenergie’

Tinne Van der Straeten, Kamerlid Groen

Yves Leterme maakt na zijn verkiezingsoverwinning een einde aan paars. Zoals al jaren werd aangekondigd, willen de christendemocraten een bres in de wet op de kernuitstap slaan. De Waalse socialisten, die in tegenstelling tot de Vlaamse mee regeren, maken ook hun bocht. ‘Het zou toch gek zijn om de kerncentrales niet enkele jaren langer open te houden als er tegen 2020 nog te weinig hernieuwbare energie is’, laat minister van Energie Paul Magnette vallen in een van zijn eerste interviews.

De groenen zien de bui al hangen. De voorbije jaren is er te weinig geïnvesteerd in alternatieven en geen deftige langetermijnplanning gemaakt. Door dat continue getreuzel dient zich een scenario aan waarbij de kerncentrales wel langer open moeten blijven. ‘Een selffulfilling prophecy’, schampert Kamerlid Tinne Van der Straeten. ‘De regering rolt de rode loper uit om kernenergie incontournable te maken.’

De grootindustrie reageert tevreden. Alles wijst erop dat de door hen gehate kernuitstapwet eindelijk zal worden versnipperd. ‘De soep zal niet zo heet gegeten worden als ze wordt opgediend,’ zegt de VBO-voorzitter Thomas Leysen over de geplande sluiting van de kerncentrales. ‘Niemand gooit zijn oude schoenen weg vooraleer de nieuwe goed zijn ingelopen’, klinkt het bij BASF Antwerpen-topman Wouter De Geest.

©BELGA

2009. ‘Oudste kerncentrales mogen 10 jaar langer open blijven’

Herman Van Rompuy (CD&V), premier

Om de aanpassing van de nucleaire kalender mogelijk te maken, bestelde Magnette een nieuwe studie over de ideale energiemix voor ons land. Als die studie, het GEMIX-rapport klaar is, is niet meer Leterme maar Van Rompuy premier. Die zet de lijn evenwel naadloos voort. Het GEMIX-rapport komt exact overeen met wat de CD&V wou: de levensduur van de oudste reactoren met tien jaar verlengen.

In oktober 2009, enkele dagen voor Van Rompuy Europees president wordt en de fakkel weer zal doorgeven aan Leterme, tekent de premier een gecontesteerd proto-colakkoord met GDF Suez over de levensduurverlenging van de drie oudste kernreactoren: Doel 1 & 2 en Tihange 1.

©BELGA

2010. ‘Wij zijn niet gebonden door A4’tje van vorige regering’

Bart Martens, parlementslid sp.a

Het nucleair protocolakkoord zou door Magnette in een nieuwe wet gegoten worden, maar zo ver komt het nooit door de val van de regering-Leterme II. De regering in lopende zaken schuift het dossier door naar de volgende regering. Dat uitstel wordt afstel, blijkt al voor de verkiezingen.

‘Wij voelen ons niet gebonden door een ondertekend A4’tje van een vorige regering’, gooit Bart Martens, de energiespecialist van de sp.a de knuppel in het hoenderhok. Hij doet dat nota bene op een studiereis van de lobby-organisatie Nucleair Forum naar Finland. De kernenergiesector hoopte toen nog dat België net als dat land zou kiezen voor de bouw van nieuwe kerncentrales.

Ook Open VLD-voorzitter Alexander De Croo vindt dat het protocolakkoord heronderhandeld moet worden. N-VA bestempelt dat akkoord van Van Rompuy als ‘nefast en juridisch waardeloos’. Toch is voor heel wat partijen, zelfs Ecolo, een verandering van de uitstapkalender bespreekbaar. De meeste partijen willen echter andere voorwaarden, een eufemisme om Electrabel meer te laten betalen of de kernenergie ter beschikking te stellen van concurrenten.

Ondertussen moet Vlaams minister van Energie Freya Van den Bossche (sp.a) na zware druk de steun voor overgesubsidieerde zonnepanelen verminderen. Omdat de kosten te snel blijven oplopen, zal nog enkele keren verder in de steun moeten worden gesnoeid. Het zonnepanelenareaal groeit snel aan, maar andere grote energieprojecten blijven uit.

©Photo News

2011. ‘Fukushima moet een invloed hebben, maar paniekzaaierij is onnodig’

Alexander De Croo, voorzitter Open VLD

Wanneer een tsunami de Japanse kerncentrale Fukushima verwoest, krijgt het debat over kernenergie een andere wending. De kernramp wordt door sp.a-voorzitter Caroline Gennez gebruikt om Open VLD en de N-VA de les te spellen. De rechtse partijen hadden recentelijk nog gepleit voor de bouw van nieuwe kerncentrales. ‘Wat in Japan gebeurt, moet een invloed hebben op ons denken, maar paniekzaaierij is onnodig’, repliceert Open VLD-voorzitter Alexander De Croo. In Duitsland worden de oudste reactoren onmiddellijk gesloten.

De regering geeft nu prioriteit aan het uitvoeren van zogenaamde stresstests, berekeningen of de centrales wel bestand zijn tegen extreme weerfenomenen. De centrales doorstaan de tests. De ontslagnemende regering-Leterme schuift de problematiek van de bevoorrading door naar haar opvolger. Ondertussen stapelen de studies en waarschuwingen over mogelijke stroomtekorten tijdens koude winterdagen zich op.

Op de Noordzee draaien al tientallen windturbines en er wordt gevochten om nieuwe offshore-concessies. Tegelijk neemt de kritiek toe op de hoge toeslag die elektriciteitsverbruikers daarvoor moeten betalen.

Magnette en de drie regionale energieministers zeggen in een persconferentie wat iedereen al lang weet: er moeten meer afspraken gemaakt worden over het versnipperde energiebeleid. De vier energieministers zijn het er ook over eens dat er snel duidelijkheid moet komen over kernenergie. Veel andere investeringen zitten in de koelkast zolang geen knopen worden doorgehakt.

©Photo News

2012. ‘We gaan voor gascentrales en hernieuwbare energie; kerncentrales zijn tijdelijk vangnet’

Melchior Wathelet (cdH), staatssecretaris Energie

‘De kernuitstap is een luxe die ons land zich op dit moment niet kan permitteren’, klinkt het bij Kamerlid Bert Wollants van de N-VA. De oppositiepartij wil wel doorgaan met kernenergie en ook binnen de regering is het een grote twistappel.

Staatssecretaris voor Energie Melchior Wathelet krijgt de regering begin juli dan toch achter een plan. De oorspronkelijke kernuitstap wordt bevestigd, maar met een aanpassing voor de reactor Tihange 1. Die moet in tegenstelling tot de even oude Doel 1 & 2 niet in 2015 dicht, maar kan nog 10 jaar extra draaien. In het plan-Wathelet wordt ook in subsidies voorzien voor de bouw van nieuwe gascentrales en een strategische reserve van noodcentrales om de komende winters mee door te komen.

Door de ontdekking van scheurtjes in de kernreactoren Doel 3 en Tihange 2 lopen de energiedossiers weer vertraging op. Het duurt nog tot midden 2013 eer die scheurtjesreactoren worden herstart en het plan-Wathelet definitief wordt goedgekeurd. Dit jaar liggen de scheurtjesreactoren weer stil en valt reactor Doel 4 langdurig uit door sabotage. De stroombevoorrading deze winter is kritiek door een gebrek aan alternatieven voor de kerncentrales.

Zonnepanelen

Zonnepanelen werden in Vlaanderen zwaar gepromoot met royale groenestroomcontracten. Toen bleek dat zonnepanelen overgesubsidieerd werden én de doorrekening van de steun de energietarieven de hoogte in joeg, werd de steun afgebouwd. De zonnepanelen leveren veel stroom op zonnige dagen, maar zijn geen oplossing om winterse stroompieken op te vangen.

Windmolens

Terwijl hogere overheden de bouw van windmolenparken stimuleren, blokken gemeenten en omwonenden de bouw ervan af. Windparken ver op zee bouwen lijkt de wonderoplossing, maar door het hoge kostenplaatje zet de overheid ook daar een rem op. De aanleg van een kabel om extra offshore windstroom aan land te krijgen wordt getorpedeerd door buurtbewoners.

Steenkool

De oude steenkoolcentrales worden gesloten, maar de deur voor schone steenkoolcentrales met CO2-opslag wordt opengehouden. Eén nieuwe megasteenkoolcentrale in de Antwerpse haven wordt verboden omdat er al te veel problemen met NOx en fijn stof zijn in het Antwerpse.

Biomassa

In tegenstelling tot zon en wind, die afhankelijk zijn van het weer, kunnen biomassacentrales wel dag en nacht draaien. De opmars van biomassa werd echter gestopt door vragen over de duurzaamheid van palmolie en ontbossing bij houtpellets. Omdat de verbranding van houtresten de grondstoffenprijzen van meubelmakers de hoogte injaagt, wil de Vlaamse regering geen nieuwe grote biomassacentrales meer.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud