Advertentie
analyse

Van der Straeten heeft subsidieplan voor kernuitstap klaar

Tegen 2025 gaan zeker vijf van de zeven kerncentrales dicht. Als het kan, wil de regering alle kerncentrales sluiten. ©Photo News

De regering rekent op de bouw van twee tot drie nieuwe gascentrales. Ze keurt vandaag het subsidiesysteem goed dat moet maken dat het licht blijft branden.

België heeft twee tot drie nieuwe gascentrales nodig. Tot die conclusie komt minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen). Tijdens de ministerraad vrijdag legt ze het sluitstuk voor van het subsidiemechanisme CRM dat moet maken dat straks het licht blijft branden nadat de eerste kerncentrales zijn dichtgegaan. Met subsidies wil de regering investeerders over de streep trekken zodat ze nieuwe capaciteit bouwen, vooral in de vorm van gascentrales.

Van der Straeten had tot eind april de tijd gekregen om te bepalen hoeveel volume in aanmerking komt. Hoewel ze de exacte omvang van het subsidiemechanisme pas na de ministerraad vrijgeeft, zou in steun voorzien zijn voor twee à drie nieuwe gascentrales, van samen rond 2 gigawatt.

Waarom komt er een subsidiemechanisme?

Vijf van de zeven kerncentrales in België gaan dicht. Tenzij er onverwachte bevoorradingsproblemen opduiken wil de Vivaldi-coalitie ook de laatste twee reactoren Doel 4 en Tihange 3 sluiten. Eind dit jaar wil de regering de knoop doorhakken, maar uitbater Engie Electrabel rekent niet meer op een levensduurverlenging en heeft de voorbereidingswerken daarvoor intussen stopgezet. Het ziet ernaar uit dat in amper vier jaar 6 gigawatt nucleaire productiecapaciteit verdwijnt. Die was vorig jaar nog goed voor 40 procent van de Belgische stroomvoorziening.

Het investeringsmechanisme is een soort van verzekeringspolis die de energiebevoorrading garandeert tegen de laagst mogelijke kosten.
Tinne Van der Straeten
Minister van Energie

Hoe dan ook moet iets in de plaats komen, zelfs als twee kerncentrales open blijven. Hoogspanningsnetbeheerder Elia becijferde dat tegen 2025 nood is aan 3,9 gigawatt extra capaciteit. Een belangrijk deel daarvan zou moeten komen van gascentrales die flexibel aan en af kunnen schakelen en dus als back-up kunnen dienen als er weinig wind- en zonne-energie is. Maar niemand is bereid zonder subsidies nieuwe gascentrales te bouwen. Het steunmechanisme moet maken dat de investeringen toch rendabel worden.

‘Het investeringsmechanisme is een soort van verzekeringspolis die de energiebevoorrading garandeert tegen de laagst mogelijke kosten’, zegt Van der Straeten. ‘Tegelijk maakt het de switch naar 100 procent hernieuwbare energie mogelijk.’

Wie krijgt subsidies?

Niet alleen nieuwe gascentrales komen in aanmerking. Het CRM-mechanisme is technologieneutraal. Ook batterijen, opslagmogelijkheden en zelfs windmolens of zonneparken kunnen ondersteuning krijgen. De voorwaarde is dat ze elders geen subsidies ontvangen, zoals voor de meeste hernieuwbare energie vandaag het geval is. Het systeem voorziet ook in een correctiefactor. Een gascentrale is flexibel inzetbaar en krijgt voor iedere kilowatt capaciteit meer steun dan pakweg een windmolen, die alleen kan bijdragen als er voldoende wind is.

Nu is het aan de andere overheden om hun deel van de verantwoordelijkheid op te nemen.
Tinne Van der Straeten
Minister van Energie

In een veiling in oktober wordt het gros van de subsidies toegewezen. De investeringsprojecten die het minste steun vragen trekken aan het langste eind. Het is het sleutelmoment voor nieuwbouwgascentrales. Maar ook bestaande elektriciteitscentrales die na 2025 nog zullen bijdragen aan de bevoorrading kunnen in oktober steun aanvragen. Ze krijgen wel minder dan nieuwbouwprojecten.

Naast gascentrales heeft Van der Straeten maximaal in ruimte voorzien voor andere technologieën. In 2024, een jaar voor datum, vindt opnieuw een veiling plaats waarvoor vooral kleinschaligere projecten in aanmerking komen. Batterijen, die in tegenstelling tot gascentrales wel in een jaar gebouwd raken, kunnen in 2024 subsidies binnenhalen. Ook vraagsturing is dan kanshebber. Dat betreft projecten waarbij een groep stroomverbruikers zich engageert om tegen betaling hun elektriciteitsafname terug te schroeven op momenten dat er tekorten dreigen.

Hoeveel gaat het kosten?

Een recente raming schat dat het subsidiemechanisme 238 tot 253 miljoen euro per jaar zal kosten. Voor het werkelijke bedrag is het wachten op de veiling, maar de energiewaakhond Creg waarschuwde dat 253 miljoen waarschijnlijk een onderschatting is.

253
miljoen
Volgens een recente studie kost het subsidiemechanisme tot 253 miljoen euro per jaar.

Hoe moet het verder?

Voor Van der Straeten zit het grootste werk er nu op. Het is nog wachten op groen licht van de Europese Commissie, maar daar worden geen grote problemen meer verwacht. Het vergunningsvraagstuk wordt lastiger. Zowel in Vlaanderen als in Wallonië blijkt het voor kandidaat-investeerders moeilijk vergunningen te krijgen voor gascentrales. De provincie Limburg weigerde recent een vergunning voor een gascentrale van RWE in Dilsen-Stokkem, waardoor Vlaams minister Zuhal Demir (N-VA) nu over het dossier moet oordelen. Demir waarschuwde meermaals dat door de actuele stikstofproblematiek vergunningen niet vanzelfsprekend zijn.

‘Ik heb het investeringskader in een recordtijd in orde gebracht, nu is het aan de andere overheden om hun deel van de verantwoordelijkheid op te nemen’, zegt Van der Straeten. ‘De veiligheid van onze bevoorrading is een gedeelde verantwoordelijkheid van alle overheden.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud