reportage

'Zonder batterij kan de wijk de zonnepanelen niet meer aan'

De batterij in Oud-Heverlee zal als buffer dienen om de overtollige zonnestroom van buurtbewoners op te slaan. ©Tim Dirven

In Oud-Heverlee begint een experiment met de eerste Belgische wijkbatterij. De buurtbewoners zullen er op piekmomenten hun overtollige groene stroom opslaan om te vermijden dat het net overbelast raakt.

Bewoners van de Ophemstraat in Oud-Heverlee krijgen de jongste jaren regelmatig te kampen met kapotte koffiemachines of doorgebrande printplaten van wasmachines. Het elektriciteitsnet kan er de toevloed aan elektrische wagens en zonnepanelen niet aan. Als op piekmomenten het voltage in het net te veel afwijkt, sneuvelen elektrische toestellen en treedt een beveiliging in werking waardoor zonnepanelen uitvallen.

De eerste wijkbatterij in België moet daar verandering in brengen. Als overdag veel zonne-energie wordt opgewekt, zal de batterij die stroom opslaan om te gebruiken wanneer mensen ’s avonds thuiskomen van het werk, hun elektrische wagen in het stopcontact steken en beginnen te koken. De batterij staat langs de kant van de weg, ziet er een beetje uit als een middenspanningscabine en kan 90 kilowattuur opslaan, het equivalent van een stevige batterij van een Tesla-auto.

Elektriciteitsnet verouderd

‘De distributiekabel in de straat is 50 jaar oud, maar was nooit voorzien op de komst van zonnepanelen, elektrische wagens en warmtepompen’, zegt initiatiefneemster Leen Peeters, van het ingenieursbureau Th!nk E. ‘Het vergt zware investeringen om overal in Vlaanderen zwaardere kabels onder de grond te steken, terwijl op sommige plaatsen wijkbatterijen misschien goedkoper zijn en kunnen helpen om congestie tegen te gaan. Als er nu te veel zonne-energie is, kan het net dat hier niet aan en worden zonnepanelen automatisch afgeschakeld.’

Vooral op zondagnamiddag komt het net in de problemen. Iedereen is dan thuis, haalt de grasmaaier boven, gaat stofzuigen of steekt nog snel een wasmachine in voor het begin van een nieuwe week.
Leen Peeters
zaakvoerder Th!nk E

De Ophemstraat is een proeftuin voor de energietransitie en schetst een beeld van hoe Vlaamse wijken er in de toekomst kunnen uitzien. Van de 40 aangesloten woningen verwarmt al een kwart elektrisch met een warmtepomp. Op de opritten staan zeven volledig elektrische wagens en binnenkort zal zo’n 80 kilowatt aan zonnepanelen geïnstalleerd zijn op de daken van de buurtbewoners.

‘Vooral zondagnamiddag is een risicomoment’, zegt Peeters. ‘Iedereen is dan thuis, haalt de grasmaaier boven, gaat stofzuigen of steekt nog snel een wasmachine in voor het begin van een nieuwe week. We zien dan telkens een dip in de kwaliteit van het net. Met de batterij kunnen we dat opvangen door op die momenten opgeslagen stroom op het net te zetten.’

Proeftuin

Het duurde twee jaar om de batterij geplaatst te krijgen. Omdat er geen wetgeving bestond, waren tal van vergaderingen nodig met de gemeente, de provincie, de energieregulator Vreg, de Vlaamse overheid en andere betrokkenen. ‘De distributienetbeheerder Fluvius heeft een addendum moeten toevoegen dat vanaf nu als standaardcontract kan dienen voor iedereen die een wijkbatterij wil plaatsen’, zegt Peeters. ‘In die zin hebben we het pad geëffend voor toekomstige projecten.’

Grote batterijen voor fabrieken, boerderijen en ziekenhuizen zijn nu al economisch interessant. Wijkbatterijen kunnen dat ook worden.
Jo Pauwels
directeur ABB België

Maar zover is het nog lang niet. De eerste wijkbatterij kon er alleen komen dankzij subsidies. Het project maakt deel uit van een internationaal onderzoek naar slimme netten waarvoor de Europese Commissie in totaal 12,5 miljoen euro vrijmaakte. De batterijstudie in Oud-Heverlee neemt daarvan 250.000 euro voor haar rekening.

‘Momenteel is er nog geen sluitend verdienmodel’, geeft Peeters toe. ‘Omdat de batterij als een afnamepunt gezien wordt zoals een gewone woning, betalen we dezelfde nettarieven. Het kost ons daardoor 30 eurocent per kilowattuur die we opslaan, terwijl we maar 4 à 5 cent krijgen voor de stroom die we achteraf terug op het net zetten. In negen maanden kost de elektriciteit ons zo 9.000 euro. De bestaande tarieven zijn nog niet klaar voor de elektrificatie die eraan komt.’

Niet rendabel

Toch geloven de initiatiefnemers dat er op termijn iets te verdienen valt met wijkbatterijen. ‘Je kan verschillende toepassingen combineren die geld opbrengen’, zegt Jo Pauwels, Belgisch directeur van het machinebedrijf ABB dat de batterij produceerde in zijn fabriek in Jumet, bij Charleroi. ‘Grote batterijen voor fabrieken, boerderijen en ziekenhuizen zijn economisch al interessant. Om ook gedeelde batterijen voor buurtbewoners rendabel te maken, zullen er inkomsten moeten komen voor de verschillende toepassingen.’

©Tim Dirven

De uitbaters hopen dat Fluvius op termijn een vergoeding mag geven voor de hulp bij het balanceren van het lokale net. De batterijen zouden ook kunnen dienen om goedkope stroom in te kopen en die weer te verkopen als er veel vraag is en de prijzen hoger zijn. Een combinatie van meerdere batterijen kan dienen als stroomreserve voor het Elia-hoogspanningsnet of batterijen kunnen zorgen dat zonnepanelen en windmolens langer stroom kunnen genereren en dus meer inkomsten opleveren. ‘De evolutie kan snel gaan’, zegt Peeters. ‘Als de regelgeving verandert, verwacht ik dat wijkbatterijen binnen vijf jaar rendabel worden en op grotere schaal kunnen doorbreken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud