analyse

Europa kan klimaat niet op zijn eentje redden

De klimaatafspraken in Parijs zijn niet voldoende om de klimaatopwarming beheersbaar te houden. ©JONAS LAMPENS

Europa neemt het voortouw in de strijd tegen de klimaatverandering en stelt ambitieuzere doelstellingen. Maar als andere grootmachten niet volgen, lukt de strijd niet.

Hoe erg is het gesteld met het klimaat?

De temperatuur brak deze week records in ons land, maar het is lastig om één piek eenduidig te linken aan de klimaatverandering. Klimaatspecialisten wijzen erop dat extreem weer de laatste jaren veel meer voorkomt, van hittegolven over droogte tot watertekorten. Dat wijst op een temperatuurstijging.

©Mediafin

Vorig jaar werd in België voor het eerst in de schaduw 40 graden gemeten. 'Dat was een alarmsignaal', zegt klimatoloog Samuel Helsen van de KU Leuven. Ook elders sneuvelen de temperatuurrecords. Daarnaast worden de orkanen intenser en vernietigender en smelten de ijskappen op Groenland en op Antarctica in sneltempo. 'Een rechtstreeks gevolg van de recente opwarming', zegt Helsen.

Sinds decennia worden CO2 en andere broeikasgassen als de boosdoeners aangeduid. Ze houden de warmte vast in de atmosfeer waardoor de temperatuur op aarde stijgt. Dat leidt tot een stijging van het zeeniveau. Niet alleen door het smelten van gletsjers en ijskappen, maar ook omdat zeewater een groter volume inneemt als het opwarmt.

Is het dan bizar dat we hete septemberdagen meemaken, terwijl de uitstoot door de coronacrisis wereldwijd gedaald is? Nee, zeggen specialisten. 'Dat de CO2-concentratie ondanks de lockdown toeneemt, is te wijten aan de lange levensduur van CO2 in de atmosfeer', zegt Rozemien De Troch, een klimatoloog van het KMI. 'De daling van de emissies leidt dit jaar dus niet tot een afname in atmosferische CO2-concentraties.'

'Wat we nu zien is het effect van de uitstoot van jaren geleden. Zoals we het effect van onze uitstoot later zullen zien', zegt Laurien Spruyt, een klimaatspecialist van Bond Beter Leefmilieu. Welke effecten kunnen we verwachten? 'De stijgende zeespiegel bedreigt eilanden, maar ook België en Nederland. Planten- en diersoorten zullen verdwijnen en tropische ziektes zullen in Europa oprukken.'

Volstaan de maatregelen van de Klimaatconferentie in Parijs?

In december 2015 raakten 195 landen het eens over een bindend klimaatakkoord. Er werd afgesproken de temperatuurstijging tegen 2100 te beperken tot 2 graden en er was goede wil om te streven naar 1,5 graad.

Met de huidige engagementen gaan we naar 3 graden opwarming tegen het einde van de eeuw.
Samuel Helsen
Klimatoloog KU Leuven

'Met die plannen lukt het niet', zegt Helsen. 'We zitten ruim boven 1,1 graad opwarming wereldwijd. Met de huidige engagementen gaan we naar 3 graden tegen het einde van de eeuw.' Een opwarming met 2 graden is veel erger dan een met 1,5 graad. Maar als de doelstelling van Parijs niet gehaald wordt, komen we in veel slechtere scenario's terecht.

Een halve graad hoger of lager is een wereld van verschil. 'Bij een halve graad meer worden de extremen veel groter. Een VN-rapport waarschuwt dat we alle koraalriffen kunnen verliezen bij een opwarming met 2 graden. Bij 1,5 graad is dat driekwart', zegt Helsen. 'Elk tiende van een graad minder levert veel op', zegt Spruyt.

Kan Europa het tij alleen keren?

Europa wil met een Green Deal vooroplopen en tegen 2030 veel ambitieuzer zijn. In plaats van een daling van de CO2-uitstoot met 40 procent tegenover het referentieniveau van 1990 wil Commissievoorzitter Ursula von der Leyen een daling met minstens 55 procent. Europa is na de VS en China een van de grootste uitstoters, maar kan het probleem niet alleen oplossen.

'Het is mogelijk 1,5 graad te halen als iedereen een tandje bijsteekt', zegt Spruyt. Helsen is minder optimistisch. 'De kans is klein dat we daar raken.' Toch hebben we die doelstellingen nodig, vindt hij. 'Om de mindset van burgers en grote bedrijven te veranderen. We kunnen niet ambitieus genoeg zijn. We zien dan wel hoe het evolueert.'

Als Europa slaagt, kan het een voorbeeld zijn voor andere grootmachten. 'Maar het beleid moet binnen dit en tien jaar drastisch veranderen', zegt Helsen. 'China neemt maatregelen, maar zeker in de VS is een beleidsomslag nodig. De grote steden zijn goed bezig met ambitieuze doelstellingen, maar die volstaan niet om de negatieve gevolgen van het nationale beleid te counteren.'

Kunnen we tegen 2050 klimaatneutraal worden?

2030 is een tussenstap naar klimaatneutraliteit in 2050. Dat betekent dat we geen extra CO2 in de atmosfeer uitstoten. De resterende uitstoot moeten worden opgevangen met extra bossen of industriële technieken die nog niet op punt staan. 'Er is nog veel werk in hernieuwbare energie, in het verduurzamen van het transport en de landbouw, in het isoleren van woningen en in een milieuvriendelijkere industrie', zegt Spruyt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud