De retailtsunami die het centrum links liet liggen

©Siska Vandecasteele

In geen enkele centrumstad groeide de winkeloppervlakte in tien jaar meer dan in Turnhout. Vooral aan de rand kwam er retailruimte bij. Ondertussen bloedt het stadscentrum. ‘We moeten weer schaarste creëren.’

Wie met eigen ogen wil zien dat Turnhout van alle centrumsteden in tien jaar de meeste winkeloppervlakte (+ 69,9%) bijkreeg, moet naar het centrum rijden via de Steenweg op Gierle. Langs een strook van 2 kilometer schurkt de ene baanwinkel er tegen het andere shoppingcenter aan. Je vindt er niet alleen Gamma, Krefel, JBC, Ava, Eggo en Decathlon, maar ook concentraties met namen als XXL-winkelpark en Vita-site. De steenweg toont hoe in tien jaar tijd de winkeloppervlakte in de randgebieden van Turnhout is verdriedubbeld.

‘Bijna alle retailoppervlakte die er de voorbije tien jaar bijkwam, verrees langs de Steenweg op Gierle’, zeggen Els Baeten (N-VA), schepen voor economie, en Dien Haemhouts, beleidsadviseur centrum. Ze benadrukken dat de stad niets in de pap te brokken had. ‘De Vlaamse overheid besliste in 2004 er een zone voor grootschalige kleinhandel van te maken. Als stad zagen we dat met lede ogen gebeuren.’

‘Die ontwikkelingen deden het stadscentrum geen deugd’, zegt John Glenisson van de lokale projectontwikkelaar Domus 85. ‘Als snel groeiende centrumstad is een gedeeltelijke ontwikkeling van de Steenweg op Gierle terecht. Maar men ging volle kracht vooruit, waardoor het evenwicht zoek raakte.’

Glenisson: ‘Grote ketens, publiekstrekkers, kozen niet voor het stadscentrum omdat ze op de Steenweg op Gierle goedkoper grotere oppervlaktes konden huren en gratis parking konden aanbieden. Bovendien bleek met de opmars van e-commerce de timing ongelukkig.’

‘In Turnhout is in acht jaar een tsunami aan retail bijgekomen. Uiteraard heeft dat het stadscentrum pijn gedaan’, zegt ook Sebastien Hendrickx van de projectontwikkelaar N3X Vastgoed.

Schoenen en kleren kan je thuis via je computer bestellen. Een mooi stukje biefstuk niet.
Mathé Heeren
eigenaar van het gemengde project Turnova

Het stadsbestuur slaagde er wel in het verguisde gewestplan voor de Steenweg op Gierle aan te scherpen. Haemhouts: ‘Om de druk te verlichten op binnenstedelijke winkels kan op de Steenweg geen sprake meer zijn van uitbreidingen van ‘persoonsgebonden uitrusting’.’ Lees: de verkoop van kleding en schoenen.

Niet iedereen is het eens met de kritiek. ‘Als hoofdstad van de Kempen moeten we nu eenmaal een behoorlijk groot verzorgingsgebied bedienen’, zegt Mathé Heeren, de topman van de gelijknamige projectontwikkelaar Heeren Group. Die is eigenaar van het winkelpark XXL, dat in 2012 opende en onder meer Torfs, JBC, ZEB en Casa huisvest. ‘Tel je er niet alleen de omringende gemeenten als Oud-Turnhout, Vosselaar of Beerse bij, maar ook plaatsen als Kasterlee, op twintig minuten rijden, dan kom je aan 150.000 à 200.000 potentiële consumenten.’

‘Bovendien liggen de dichtste steden, Eindhoven, Tilburg en Antwerpen, op een half uur rijden. En het aanbod aan de rand verschilt van dat in het centrum. De winkels langs de Steenweg op Gierle - tuincentra, elektro-, dierenvoeding- of doe-het-zelfzaken - bedienen een andere markt.’

Damesboetiek Moggy’s

In Turnhout-centrum vinken we in de Gasthuisstraat, de hoofdwinkelstraat, een zestal leegstaande panden af op een totaal van 65, waaronder 400 vierkante meter van de failliete modeketen Cool Cat. Een ander pand van 690 vierkante meter blijkt al jaren leeg te staan.

‘Door de oprukkende e-commerce is grote winkelpanden verhuren moeilijk’, zegt Sebastien Hendrickx, de voorzitter van de eigenaarsvereniging VEGT. De Turnhoutse eigenaars staken ook de hand in eigen boezem. ‘De leegstand nam de voorbije twee jaar sterk af. Omdat de meesten onder ons hun huurprijzen met 15 à 20 procent lieten zakken’, zegt Hendrickx, die verschillende panden bezit in de Gasthuisstraat.

Al blijven enkelen hardleers, blijkt voor de etalage van wat ooit damesboetiek Moggy’s heette. ‘Er is veel interesse voor dit pand. Maar de eigenaar blijft een te hoge huurprijs vragen. Hij is ervan overtuigd dat de goede jaren terugkeren.’

Terwijl aan de rand van de stad de bomen tot in de hemel groeien, ging de voorbije tien jaar een vijfde van de winkeloppervlakte in Turnhout-centrum verloren. ‘Het tweede is niet uitsluitend het gevolg van het eerste,’ zegt Haemhouts. ‘De meeste leegstand deed zich voor tussen de kern en de periferie. In dat tussengebied verdwenen heel wat buurtwinkels, net als zelfstandige speciaalzaken, bijvoorbeeld door opvolgingsperikelen.’

Herbestemming en inkrimping zijn de woorden die de stad en de lokale ontwikkelaars het vaakst in de mond nemen. In de Herentalsstraat, een van de invalswegen naar de Grote Markt, staan op luttele honderden meters een paar panden te koop en te huur. Hendrickx laat er een voormalige bakkerij verbouwen tot een appartement. ‘Leegstand in dat soort invalswegen heeft alles te maken met een overaanbod. Als je er elk jaar drie à vier handelspanden herbestemt tot woningen, los je de marginaliteit op. Je moet je kernwinkelgebied verkleinen en weer schaarste creëren.’

Viersterrenhotel

Het orgelpunt van het kernversterkend beleid van de stad moet Turnova worden, een nieuw stadsdeel aan de Grote Markt. Het is de vrucht van een publiek-private samenwerking tussen de stad, die in 2004 de regie in handen nam, en Heeren Group. Het project - een mix van woningen, kantoren, een viersterrenhotel, horeca en retail - verlost Turnhout van een stadskanker: een site die al sinds het vertrek van de Brepols-drukkerij in 1974 leegstond.

Tussen het getimmer en geboor door - de woontoren staat er al, maar het gros van de retail opent pas in maart - passeren we langs de nagelnieuwe stedelijke kunstacademie. ‘Al 75 procent van de commerciële oppervlakte van 12.000 m2 van Turnova is verhuurd’, zegt eigenaar Heeren. ‘Er is net een Albert Heijn-filiaal geopend en er komen nog een bakker, een chocolatier, een slager en een Kentucky Fried Chicken-restaurant bij. Met zo’n zaken genereer je trafiek in je centrum. Schoenen en kleren kan je thuis via je computer bestellen. Een mooi stukje biefstuk niet.’

Criticasters vrezen dat Turnova de handelsstraten in het centrum nog meer onder druk zet. Heeren: ‘Turnova vormt geen concurrentie voor de Gasthuisstraat. Dat is een pure winkelstraat, waar alles sluit om 18 uur. Ons gemengd aanbod is aanvullend. We zullen net meer trafiek genereren naar de Gasthuisstraat.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect