nieuwsanalyse

Winkelketen Sears wordt slachtoffer van eigen innovatie

©REUTERS

Het was ooit de grootste winkelketen ter wereld, maar nu flirt Sears met het faillissement. Genekt door concurrenten die consumenten thuis beleveren. Ironisch genoeg is dat juist het model dat het Amerikaanse Sears groot heeft gemaakt.

De schuldeisers van Sears hebben een ultiem overnamebod van investeerders rond voorzitter en oud-CEO Eddie Lampert afgewezen. Dat bod van 4,4 miljard dollar was al maanden het enige concrete dat op tafel lag om Sears in zijn geheel te bewaren. Lamperts plan had tot doel 425 winkels open te houden, en 50.000 van de 68.000 banen te redden. 

De verwachting leeft dat Sears snel de volgende stap zet en bij de rechter in New York de liquidatie aanvraagt. Dat betekent het definitieve einde voor grote delen van de onderneming, de waardevolle onderdelen zullen per opbod verkocht worden. Al geeft Lampert zich nog niet gewonnen. Gisteravond liet hij weten een nieuw bod te zullen doen.

Grootste winkelbedrijf

Als Sears ten onder gaat, valt meteen het grootste slachtoffer in de retailwereld door onlineconcurrentie en veranderingen in het koopgedrag bij consumenten. Het 126 jaar oude Amerikaanse icoon was ooit het grootste winkelbedrijf ter wereld.

700
De Amerikaanse keten Sears telt zo’n 700 winkels. Tien jaar geleden waren dat er nog 3.500.

Sears maakt al acht jaar op rij verlies. Het had in oktober 2018 al bescherming tegen zijn schuldeisers gevraagd, terwijl het zich probeerde te ontdoen van 11,3 miljard dollar schulden. Lampert probeerde het tij te keren door de beter draaiende onderdelen van Sears te verkopen en in de jongste jaren honderden winkels te sluiten, maar het mocht niet baten. De keten moet het afleggen tegen concurrenten als Amazon, dat een beurswaarde van 784 miljard dollar heeft. Bij Sears is dat minder dan 24 miljard.

Postorder

Het is een wrede ironie, want ooit deed Sears de retailsector op een gelijkaardige manier op zijn grondvesten daveren. Sears, Roebuck & Company, zoals het in 1893 werd opgericht door Richard Sears en Alvah Roebuck, was begonnen als een postorderbedrijf. Het verleidde consumenten met een catalogus die op een bepaald moment 100.000 items telde. De ‘consumentenbijbel’ of ‘department store in paperback’ was een openbaring voor de rurale bevolking van de Verenigde Staten. Het betekende ook het einde van veel lokale warenhuizen, die vaak een klein gamma en hoge prijzen hadden.

Sears liet de bestelde producten vanuit strategisch geplaatste magazijnen via het spoor en de post thuis bezorgen. Of het nu ging om keukengerei, wasmachines, wapens, mutsen of prefabwoningen, en op een bepaald ogenblik zelfs cocaïne en opium. Het bedrijf was omnipresent, tot op het ridicule af. Veel Amerikanen veegden hun billen tot de jaren 30 af met de catalogus, tot Sears overstapte op gladder papier.

Sears, dat in 1906 naar de beurs trok, wist lang te floreren in veranderende tijden. In de jaren 20 begon het warenhuizen te openen. De omzetcijfers daar overstegen al snel de postorderverkopen. Het introduceerde zijn eigen merken, zoals Craftsman (gereedschappen), DieHard (accu’s) en Kenmore (huishoudelijke apparatuur), en begon verzekeringen te verkopen.

Winkelcentra

In de jaren 50 en 60, toen het gemeenschapsleven met de hulp van de auto verschoof naar de voorsteden, bouwde Sears daar grote en vlot bereikbare winkelcentra die consumenten meer keuze boden. Er werd wel eens lacherig gezegd dat je bij een bezoek aan Sears naar de tandarts kon terwijl je een huis, een grafzerk of een eetservies kocht. Maar het was wel waar.

8
Verliesjaren
Sears maakt al acht jaar op rij verlies.

Daarna beleefde de keten een lange periode van eb en vloed. Vooral de concurrentie met het in 1962 opgerichte Walmart en Home Depot (sinds 1978) viel het bedrijf zwaar. In de vroege jaren 90 leed Sears miljarden verlies per jaar, maar toch wist het weer het juiste pad te kiezen. Het ontdeed zich van randactiviteiten en moderniseerde zijn winkels. 

Dat betekende een einde van een tijdperk. In 1993 stopte Sears met zijn postorderbusiness, die toen al twintig jaar verlieslatend was. Twee jaar later verstuurde Amazon zijn eerste via het internet bestelde boek. Sears was blind voor zijn eigen geschiedenis en investeerde te veel in bakstenen en te weinig in nieuwe technologieën. Langzaam kwijnde het weg.

Kmart

In 2005 nam de supermarktketen Kmart Sears over voor 11 miljard, maar het behield de Sears-naam als uithangbord voor de nieuwe groep. De dealmaker van toen is nu een oude bekende: Lampert. De hedgefondsmanager had Kmart gered van het faillissement. In 2013 nam hij - met meer dan 50 procent van de aandelen in handen - de touwtjes in handen bij Sears Holding.

Maar Lampert vertilde zich. Het geld van de verkoop van vastgoed en bedrijfsonderdelen resulteerde in te weinig rendabele investeringen. Dat valt af te lezen in de cijfers. Samengeteld stelden Kmart en Sears in 2006 355.000 mensen te werk, vorig jaar waren dat er nog 90.000. De groep ging in de jongste tien jaar van meer dan 3.500 vestigingen naar minder dan 700.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect