Draconische regels voor WK op groot scherm

Tijdens het WK van 2014 konden fans van de Rode Duivels de wedstrijden onder meer in het Antwerpse Sportpaleis bekijken. ©Photo News

Van café over stadsplein tot ziekenhuis. Wie zich tijdens het WK komende zomer niet houdt aan een superstrak draaiboek van de wereldvoetbalbond Fifa voor uitzendingen op tv, riskeert gerechtelijke vervolging.

Streaming via het VRT-sportkanaal Sporza. Verplicht. Een licentie-aanvraag bij de Fifa voor gesponsorde events met entreeticket. Verplicht. Andere drank- en eetsponsors dan de officiële Fifa-partners Coca-Cola, Budweiser of McDonalds. Verboden. Flyeren door politieke partijen voor de gemeenteraadsverkiezingen. Verboden.

Met de Rode Duivels als outsider voor het WK voetbal in Rusland zullen volgende maand net als vier jaar geleden overal in het straatbeeld tv-schermen opduiken. Voor het WK in Brazilië in 2014 waren er ruim 500 events waarvoor een officiële aanvraag bij lokale besturen nodig was. Wat weinig geweten is, dat de wereldvoetbalbond Fifa een gedetailleerd draaiboek heeft met een heuse regel-jungle voor wie WK-wedstrijden wil uitzenden.

Ziekenhuizen

Dat strenge draaiboek geldt zeker niet alleen voor de massa-events met duizenden toeschouwers in tempels als het Antwerps Sportpaleis. Volgens de 'Fifa Regulations for Public Viewing Events' geldt enkel voor de privéwoning een uitzondering. De Fifa beschouwt vertoning in het openbaar of in cafés, jeughuizen, feestzalen, theaters, cinemazalen en stadions als publieke events, die onderworpen zijn aan haar regels. Hetzelfde geldt opvallend voor scholen, bedrijven, schermen op openbaar vervoer en zelfs ziekenhuizen.    

De match op het WK van 2014 tussen de Rode Duivels en Algerije trok bij de Brusselse Heizel duizenden fans. ©Photo News

De Fifa maakt een opdeling tussen niet-commerciële en commerciële events. Voor die laatste - events die worden gesponsord, waarvoor toegangsgeld gevraagd wordt of geld verdienen aan eten, drinken of andere producten - eist de Fifa dat een betalende licentie wordt aangevraagd. De prijs varieert van 800 euro voor een capaciteit onder 1.000 mensen tot 11.500 euro voor events vanaf 10.000 toeschouwers.

Voor de rest is er geen verschil in regels waar beide vormen van event zich aan moeten houden. De Fifa houdt de criteria doelbewust breed, omdat een event dan snel als commercieel kan worden beschouwd 'Publieke events zitten immers altijd wel in een grijze zone', stelt Niels Verborgh, advocaat sportrecht bij het kantoor Altius.

Keurslijf

Het Fifa-keurslijf is indrukwekkend. Er moet verplicht worden uitgezonden via VRT-sportkanaal Sporza, rechtenhouder in Vlaanderen. Daarnaast valt op dat de live-uitzending minstens tien minuten voor de aftrap moet beginnen en pas tien minuten na het laatste fluitsignaal mag stoppen. De uitzending mag op geen enkel moment onderbroken worden, bijvoorbeeld tijdens de rust voor eigen reclameboodschappen of promofilmpjes. Bij de openingswedstrijd en finale wordt het tijdsframe zelfs 20 minuten, omdat openings- en slotceremonie moeten worden uitgezonden.

Het gebruik van de officiële WK-logo's en mascotte is ten strengste verboden. Organisatoren mogen enkel de term '2018 Fifa World Cup' gebruiken in reclame en communicatie. De Fifa speelt nog de grootste regelneef rond sponsoring van de events. Lokale sponsors zijn alleen toegelaten als ze geen concurrentie vormen voor de officiële Fifa-partners.

Er moet ook telkens speciale toestemming via een uitgebreid online vragenformulier worden gevraagd bij de Fifa. Dezelfde verplicht geldt voor de concessies aan standhouders op de events. Tegen weigering door de Fifa is geen beroep mogelijk. Concreet houdt het in dat andere drank- en eetsponsors dan Coca-Cola, Budweiser en McDonalds niet kunnen. 'Het gaat niet zo ver dat alleen van die merken drank en eten mag geserveerd worden, maar banners of marketing lijken expliciet verboden', stelt Niels Verborgh.

Politiek

Logischer maar niet minder belangrijk is elk verbod op politieke activiteit. Dat is voor België relevant omdat er in oktober gemeenteraadsverkiezingen zijn. Lokale politici die eraan denken flyers uit te delen of campagne te voeren, zijn eraan voor de moeite.

Er zijn serieuze vragen te stellen bij de verregaande inperking van sponsorrechten door de Fifa. Die gedraagt zich op het WK in Rusland als een staat in de staat - al haar activiteiten zijn er belastingvrij en in een ruime perimeter rond de stadions en fandorpen heeft ze totale controle - maar de Fifa strekt dus ook bij ons haar lange arm uit. 'De Duitse mededingsautoriteit heeft recent gesteld dat de forse sponsorbeperkingen door het Internationaal Olympisch Comité (IOC) strijdig kunnen zijn met het mededingingsrecht. Het wijst erop dat ook de Fifa-regels mogelijk marktverstorend kunnen zijn', aldus Verborgh. 

Belgische organisatoren die zich niet aan de Fifa-regels houden, riskeren intrekking van hun licentie en vervolging via het Zwitsers gerecht. Daarvoor beroept de Fifa zich op het intellectueel eigendomsrecht en de regels rond eerlijke concurrentie.

Goed doel

Cafés, scholen en ziekenhuizen hoeven niet meteen voor een stortvloed aan rechtszaken te vrezen. De Fifa heeft de mankracht noch de ambitie om haar draaiboek tot in de puntjes te doen naleven en overal ter wereld controleurs op pad te sturen. De inkomsten uit licenties worden volgens de Fifa gestort aan een goed doel. Er moet rekening worden gehouden met het feit dat het WK wettelijk is erkend als een evenement van belang voor de samenleving en dat er daarom geen al te verregaande belemmeringen mogen zijn voor het publiek om deze op TV te kunnen volgen. Ook in die optiek moet een evenwichtsoefening worden gemaakt tussen de rechten van de Fifa enerzijds en het recht op informatie van het publiek anderzijds', aldus Alexander De Bleeckere, die bij Altius gespecialiseerd is in auteurs- en mediarecht.

OP het WK voetbal van 2010 in Zuid-Afrika werden 36 Nederlandse vrouwen uit het stadion gezet omdat ze met hun 'Dutch dress' reclame maakten voor niet-sponsor Bavaria. ©EPA

Het dient vooral als afschrikmiddel en zoenoffer aan de eigen officiële sponsors. Die willen zekerheid dat ze - in ruil voor de honderden miljoenen euro die ze tijdens een WK-cyclus van vier jaar betalen - waar voor hun geld krijgen. De Fifa wil vermijden dat concurrerende sponsors op elk event springen om aan 'ambush-marketing' te doen. Het betekent dat merken hun naam koppelen aan grote events zonder de officiële organisatie daarvoor te betalen. Elk WK is er opschudding rond bedrijven die mensen betalen om in de stadions en daarbuiten sluikreclame te voeren. Het overkwam een groep Nederlandse dames die in de cel verdwenen nadat ze reclame hadden gemaakt voor biermerk Bavaria.

Sabam

De Fifa is overigens niet de enige belanghebbende die zijn klauwen slaat in de WK-uitzendingen. Niet enkel de Fifa maar ook de VRT moet toestemming gevraagd worden voor de uitzendingen. Bovendien is betaling verschuldigd aan auteursrechtenorganisatie Sabam voor muziek die tijdens de live-uitzending van Sporza wordt gespeeld. Organisatoren moeten tenslotte rekening houden met de regels en benodigde vergunningen van regionale en lokale besturen. 'Het risico is klein dat de jacht wordt geopend op elke vzw die wedstrijden uitzendt. We willen er alleen voor waarschuwen dat er heel wat bij komt kijken en mensen daar best rekening mee houden.

Volgens Daan Buylaert van het fiscaal advocatenkantoor Tiberghien zijn er ook belangrijke implicaties kunnen zijn op btw-gebied. Als de organisator voorziet in drank- en eetgelegenheden, als men publiciteit voert voor sponsors of entreegelden vraagt, kan de btw-wetgeving van toepassing zijn. Het is niet de bedoeling dat organisatoren na het WK met een financiële kater zitten', stelt Buylaert.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content