Advertentie
Advertentie
analyse

Financiële spelregels in het voetbal schieten doel voorbij

Lionel Messi met zijn nieuwe PSG-truitje. ©ABACA / Belga

Op de bedragen die voetbalclubs als PSG, Chelsea en Manchester City op tafel leggen voor toptransfers en monsterlonen lijkt geen limiet te staan. De financiëlefairplayregels moesten daar paal en perk stellen, in de praktijk zijn de voetbalbonden tandeloos tegenover clubs met steenrijke eigenaars.

De komst van de Argentijnse superster Lionel Messi vormt een voorlopig sluitstuk van de met klatergoud belegde transferzomer van Paris Saint-Germain. Eerder maakten de Italiaanse doelman Gianluigi Donnarumma (AC Milan), de Spanjaard Sergio Ramos (Real Madrid) en de Nederlander Georginio Wijnaldum (Liverpool FC) al transfervrij de overstap naar het mondaine zestiende arrondissement van de Franse hoofdstad. Voor de Marokkaanse wingback Achraf Hakimi maakte PSG een koele 70 miljoen euro over aan Inter Milaan, de Italiaanse landskampioen die door een acute cashnood ook Romelu Lukaku te gelde maakt.

Het sterrenstof dat over het Parc des Princes neerdwarrelt, staat in schril contrast met de financiële malaise waarin veel clubs door Covid-19 zijn terechtgekomen. Ze hebben veel minder cash te spenderen. ‘Inter Milaan en vooral FC Barcelona zijn voorbeelden van clubs die spelers moeten lozen en zwaar in de loonmassa moeten snijden’, zegt Thomas Peeters, een Belgische sporteconoom aan de universiteit van Rotterdam.

Waarover gaat het?

Financiële fairplay (FFP) moest een einde maken aan uitwassen waarbij miljardairs of natiestaten eindeloos geld in voetbalclubs pompen. Maar voor een beperkt kransje topclubs lijkt er geen maat te staan op de bedragen die ze uitgeven aan toptransfers en monsterlonen.

Waarom is de slagkracht van de UEFA beperkt?

De juridische basis van FFP is wankel. Manchester City en Paris Saint-Germain ontliepen een bestraffing voor financiële doping door de veroordeling van de UEFA succesvol aan te vechten voor het Hof van Arbitrage voor de Sport (TAS).

Wat brengt de toekomst?

Door de impact van de pandemie heeft de UEFA de FFP-regels tijdelijk fors versoepeld. Het geeft de clubs nog extra speelruimte, waardoor FFP veelal dode letter blijft. Wellicht neemt de kloof tussen het kransje topclubs en de rest nog toe, waardoor de discussie over een aparte Super League weer oplaait.

Een handvol clubs lijkt evenwel immuun voor de coronastorm. Niet alleen PSG trekt vlotjes de geldbuidel open, ook de Engelse topclubs Manchester City en Chelsea realiseerden met respectievelijk Jack Grealish (117 miljoen euro) en Romelu Lukaku (115 miljoen) al megatransfers.

In Europese bestuurskamers klinkt gemor over die schijnbaar onstilbare spenderingsdrift. ‘Over de aankoop van Messi hebben wij niet eens nagedacht. Bij de bedragen die we horen, kunnen we ons niets voorstellen. Wat momenteel gebeurt, heeft niets met financial fairplay te maken’ zei Hasan Salihamidzic, sportief directeur van Bayern München, deze week. Die club staat bekend om haar rigide financiële huisstijl en budgettaire discipline.

Over Messi hebben wij niet eens nagedacht. Bij de bedragen die we horen, kunnen we ons niets voorstellen
Hasan Salihamidzic
Sportief directeur Bayern München

Financiële Fairplay of FFP is het toverwoord waarmee je sinds de Messi-saga om de oren wordt geslagen. Hoe valt de druistige transferpolitiek van enkele clubs te rijmen met de financiële spelregels die de Europese voetbalbond UEFA sinds 2009 oplegt?

Die houden in dat clubs over een periode van drie seizoenen maximaal 30 miljoen euro meer mogen uitgeven dan ze ophalen aan ‘voetbalgerelateerde inkomsten’. Gaan ze daarover, dan volgt een transferverbod, geldboete of puntenaftrek. Dat moest een einde maken aan uitwassen waarbij steenrijke eigenaars eindeloos geld in bepaalde clubs pompen en zo competities scheeftrekken.

Nochtans is dat precies de klacht die de voorbije weken te horen was. ‘Sommige clubs geven geen moer om hun effectieve inkomsten omdat een ander land hen verzekert van cash’, zei Javier Tebas, de voorzitter van het bedrijf boven de Spaanse competitie La Liga, eerder in The New York Times. ‘Dat schudt de hele Europese voetbalstructuur dooreen en duwt andere clubs naar de rand van de financiële afgrond.’

Hij verwijst naar PSG, dat sinds 2011 in handen is van het Qatarese overheidsfonds Qatar Sports Investments en de facto een staatsbedrijf is. Manchester City hangt dan weer sinds 2008 aan een infuus uit de Verenigde Arabische Emiraten.

Het bedrijf boven de club is voor 77 procent eigendom van een vehikel rond sjeik Mansour bin Zayed al-Nahyan, een lid van de koninklijke familie van Abu Dhabi. Door de geldkraan open te zetten, kochten de voormalige middenmoters zich een weg naar de top. Nog een rits Engelse clubs - het Chelsea van de Russische oligarch Roman Abramovitsj voorop - is vastgeklikt aan puissant rijke buitenlandse eigenaars.

Messi bij Antwerp

‘FFP is een druppel op een hete plaat’, zegt Niels Verborgh, advocaat sportrecht bij Atfield. ‘Het begint al met die term ‘voetbalgerelateerd’. In een hypothetisch scenario kan een club als pakweg Antwerp Messi evenzeer betalen, als het maar kan bewijzen dat zijn komst een gigantische commerciële return biedt en er dus genoeg ‘voetbalgerelateerde’ inkomsten binnenkomen om zijn salaris te betalen.’

Je kan je afvragen of het de taak is van een voetbalbond - de facto een vzw - om zo zwaar in te grijpen in de bedrijfsvoering van een club.
Niels Verborgh
Advocaat sportrecht

Verborgh raakt met zijn denkoefening de absurde bedrijfsdynamiek aan die eigen is aan het voetbal. ‘Een club kan juridisch, commercieel en financieel perfect draaien, maar tegelijk in haar hoofdtaak - sportieve prestaties - tekortschieten. Het omgekeerde kan evengoed. De FFP-regels zijn zogenaamd in het leven geroepen om een gelijker speelveld te creëren, maar je kan je ook afvragen of het de taak is van een voetbalbond - de facto een vzw - om zo zwaar in te grijpen in de bedrijfsvoering van een club. In geen enkele economische sector zou zoiets aanvaard worden.’

Dat de FFP-regels op juridisch drijfzand zijn gebouwd, blijkt uit de zeldzame keren dat de UEFA de echt grote vissen aanpakte. Zowel Manchester City als PSG kon veroordelingen voor financiële doping ontlopen voor het Hof van Arbitrage voor de Sport (TAS).

In het geval van PSG ging het om een dubieuze marketingdeal met de Qatarese toeristische dienst. Die telde 100 miljoen euro neer om Qatar ‘in de kijker te zetten’. Zwaar opgeblazen, oordeelde de UEFA in 2017, waarop het sportmarketingbedrijf Octagon het contract moest inschatten en uitkwam op minder dan 5 miljoen. PSG kreeg evenwel de kans zelf nog een inschatting te laten doen. De UEFA ging vreemd genoeg mee in de Parijse waardering, die dichter bij het originele bedrag stond, waardoor PSG zijn straf ontliep.

De Belgische ex-premier Yves Leterme stond indertijd aan het hoofd van het PSG-onderzoek. ‘In samenspraak heeft PSG dat contract wel stelselmatig laten uitdoven’, zegt Leterme. ‘We hebben de club in de jaren nadien ook strikt opgevolgd, en de eerlijkheid gebiedt te zeggen dat tegenover die sponsorcontracten ook effectieve inkomsten zijn gaan staan. PSG kende een enorme commerciële groei. De komst van Messi zal die alleen maar versterken.’

124
miljoen verlies
PSG sloot het boekjaar door de coronaklap af met 124 miljoen verlies, maar de return van sponsordeals met het Nike-merk Jordan en de hotelgroep Accor is onmiskenbaar.

PSG zette inderdaad een commerciële hefboom op zijn artificiële groei. In de Deloitte Football Money League, die clubs rangschikt volgens omzet, staat de club met 540,6 miljoen euro op de zevende plaats over het seizoen 2019-2020. PSG sloot het boekjaar door de coronaklap af met 124 miljoen verlies, maar de return van sponsordeals met het Nike-merk Jordan en de hotelgroep Accor is onmiskenbaar.

Al blijft het de vraag of dat volstaat om de loodzware loonlast - zowat 75 procent van de omzet zonder transfergelden - en gederfde inkomsten uit een geflopte tv-deal te compenseren.

Rek op de regels

Leterme, die zes jaar aan het hoofd stond van het Club Financial Control Body van de UEFA en zijn mandaat vorige maand neerlegde, maakt zich zorgen over de rek die door Covid-19 in de FFP-regels is geslopen. ‘UEFA gaat de seizoenen 2019-2020 en 2020-2021 als één boekjaar beschouwen. In de beoordeling komt een aparte categorie met ‘covidgerelateerde verliezen’, wat clubs mogelijk wat extra speelruimte geeft.’

Op die manier blijft financiële fairplay veelal dode letter. ‘Meer dan een gelijk speelveld te creëren, legt FFP vooral de inkomstenongelijkheid in het voetbal bloot’, zegt Peeters. ‘De Engelse Premier League profiteert van een miljardendeal rond tv-rechten, terwijl Spaanse, Italiaanse en Franse topclubs - PSG buiten beschouwing gelaten - de vinger op de knip moeten houden. Bayern München heeft dan weer een uiterst dominante positie op de Duitse markt, waarvan je je kunt afvragen hoe gezond die is.’

Meer dan een gelijk speelveld te creëren, legt FFP vooral de inkomstenongelijkheid in het voetbal bloot.
Thomas Peeters
Sporteconoom

Als de juridisch kaduke FFP-regels geen oplossing bieden en de kloof tussen een kransje topclubs en de rest alleen maar toeneemt, is een evolutie richting een aparte Super League, waarin een beperkt kransje Europese topclubs met gelijke middelen strijden, dan niet onvermijdelijk?

‘We moeten in elk geval ophouden te ontkennen dat de meeste evoluties door geld worden bepaald’, zegt Peeters. ‘We kunnen maar beter aanvaarden dat voetbal rond geld draait en dan oplossingen zoeken om de sport beter te reguleren. Voetbalromantiek is mooi, maar kan ook hinderlijk zijn.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud