Advertentie

Het Vlaamse turnfabriekje dat het goud van Nina Derwael maakte

©BELGA

Het olympische goud van gymnaste Nina Derwael (21) is behalve een persoonlijk sprookje ook het product van veel structuur en subsidies. 20 jaar investeren maakte een klein land competitief tegenover de turnsupermachten.

Alles begint met talent. Zonder de uitzonderlijke klasse van Nina Derwael was geen sprake van olympisch turnsucces. Maar haar goud is ook het verhaal van de maakbaarheid van medailles. Zonder een ambitieuze turnbond en Vlaamse overheid, die miljoenen pompen in turnen op topniveau, stond vandaag geen Nina Derwael te pronken met goud. In een wereldsport waar de concurrentie uit landen als de Verenigde Staten, Rusland en China komt.

Drie momenten worden aangeduid als cruciaal op een tijdlijn van 20 jaar werken aan turngoud. De toenmalige manager van de Vlaamse Turnliga Dirk Van Esser realiseerde in de jaren 90 een fusie van de vier verzuilde turnbonden tot één grote federatie. Die kon de versnipperde middelen concentreren.

Het geld van een olympische kampioene

Met de winst van olympisch goud herrijst de kritiek op de lage verloning van Nina Derwael. Ze krijgt van Vlaanderen een toelage als topsportstudent. Van 26 miljoen euro jaarlijkse middelen voor topsport geeft Vlaanderen bijna 4 miljoen euro aan de lonen voor de atleten om als prof te leven of aan toelages voor studerende topsporters.

De profs krijgen volgens leeftijd en diploma het loon van een Vlaamse ambtenaar. Het startersloon voor een universitair is ongeveer 2.000 euro netto, een topsporter zonder hoger diploma kan rekenen op ongeveer 1.700 euro. Studenten krijgen afhankelijk van hun status als elitesporter of belofte 80 procent van een volledig salaris. Dat is een bewuste keuze. Vlaanderen kiest er niet voor atleten te pamperen met hoge lonen, maar te investeren in de structuur van bonden en de omkadering, zoals coaches, medische staf en experts. In Nederland zijn atleten nog slechter af, want zij krijgen er het equivalent van een leefloon.

Derwael heeft ook persoonlijke sponsors: de bank VDK, de zuivelfabrikant de Hollebeekhoeve, het uitzend- en dienstenchequebedrijf Trixxo, het ontharingsmiddelenbedrijf Veet en het turntoestelbedrijf Janssen-Fritsen. Haar kledijsponsor is Agiva en van Audi krijgt ze een auto. Bij VDK ligt ze onder contract tot de Spelen van Parijs, laat haar managementkantoor Golazo weten. Alle andere contracten moeten na dit jaar opnieuw onderhandeld worden en nieuwe kandidaat-sponsors kunnen aankloppen - al betekent een gouden medaille boter bij de vis. Van het BOIC krijgt ze eenmalig een premie van 50.000 euro voor haar gouden plak.

Van Esser, actief bij de Franse mondiale speler ABEO in turntoestellen en commentator bij VRT, was ook betrokken bij het eerste topsportactieplan van de Vlaamse overheid begin jaren 2000. Dat kwam er mee op initiatief van de toenmalige baas van de sportfederatie Bloso Carla Galle. Pas toen ontstond een topsportbeleid met keuzes en centen voor sporten waarop zou worden ingezet.

Topsportscholen

Van rond 2000 dateren ook de topsportscholen. Dat is een vrij uniek Vlaams systeem waarin kinderen school met topsport kunnen combineren. In de gymnastiek is dat cruciaal omdat jonge kinderen extra uren moeten trainen om ooit een kans te maken op de wereldtop.

72 kinderen op de lagere school hadden vorig jaar een topsportstatuut als gymnast. Op de middelbare school waren dat er 52. Ook Derwael is een product van dat systeem. Die 124 gymnasten vormen - op 335 voetballers na - de grootste afdeling op de topsportscholen.

124
Jonge Gymnasten met topsportstatuut
72 kinderen op de lagere school hadden vorig jaar een topsportstatuut. Op de middelbare school waren dat er 52.

Cruciaal was de aanstelling in 2009 van het Franse koppel Yves Kieffer en Marjorie Heuls als hoofdcoaches. Zij haalden met Emilie Le Pennec op de Spelen in 2004 goud op de brug met ongelijke leggers. De aanstelling van Kieffer en Heuls gebeurde in een periode waarin de turnbond zonder echte leiding zat. Ze zijn gehaald door Dominique Verlent, vandaag jeugdcoördinator van de bond Gymfed Vlaanderen, en financieel manager Sonja Deneyer.

Multidisciplinair team

Een derde belangrijk moment was de komst in 2013 van Lode Grossen als algemeen manager. Hij geldt als de architect van een multidisciplinair team van tientallen coaches, kinesisten, diëtisten, psychologen, fysiektrainers en andere experts rond Kieffer en Heuls. Grossen ging vorig jaar met pensioen en is technisch directeur bij de zwembond.

De Gymfed geldt als een van de beste Vlaamse bonden. Hij is met 128.000 leden - 5.000 van hen doen aan competitiesport - en 321 clubs de op twee na grootste. Gymfed rapporteert voor het jaar 2019 een omzet van 4,2 miljoen euro en een nettowinst van net geen half miljoen. Er is ook een spaarpot van 1,8 miljoen.

4,2 miljoen
Omzet Gymfed
Gymfed rapporteert voor het jaar 2019 een omzet van 4,2 miljoen euro en een nettowinst van net geen half miljoen. Er is ook een spaarpot van 1,8 miljoen.

Vanuit de clubs laat Gymfed talent doorstromen naar de regioclubs - in Vlaanderen zijn er zes voor meisjes en vier voor jongens. Daar wordt na school extra getraind met semiprofessionele coaches.

Vanaf 12 jaar gaan de beste meisjes - bij jongens is dat vanaf de tweede graad middelbaar - door naar het topsportcentrum in Gent. Daar - ook de hal kwam tot stand met miljoenen Vlaamse steun - werkt het team rond Kieffer en Heuls met tientallen gymnasten en als einddoel de Spelen. Tegen dat de turners 16 zijn, trainen ze tot 30 uur per week - het dubbele van het ritme dat vanaf het vierde leerjaar begint met 16 uur.

Vlaamse subsidies

Dat systeem draait op een pak Vlaamse subsidies. Voor de atleten die op korte termijn moeten scoren - zeg maar Tokio - was er in 2020 711.240 euro Vlaamse subsidie. Voor talentdetectie en -ontwikkeling, waarbij scoren op de Spelen van Parijs en Los Angeles het doel is, was er 992.658 euro. Er is ten slotte ook 68.400 euro voor lonen, onder meer voor Derwael (zie kader). Daarmee behoort de gymnastiek tot de bonden die het meeste geld krijgen. Vlaanderen spendeert jaarlijks 26 miljoen euro aan topsport.

2 miljoen
Subsidie
De turnbond krijgt voor zijn topsportprogramma jaarlijks bijna 2 miljoen euro subsidie van Vlaanderen.

Behalve die bijna 2 miljoen euro Vlaamse steun - een speciale taskforce met experts beslist naar welke sporten en atleten subsidie gaat - is er ook 188.000 euro via het BeGold-project. Dat is het talentenprogramma van het federale BOIC. De Gymfed stopt ook eigen middelen in het topsportluik van zijn werking. Dat zou bijna evenveel bedragen als wat Vlaanderen erin stopt.

Klachten over verbale agressie

Van Esser, Galle en toenmalig bondscoach Gerrit Beltman hadden begin jaren 2000 een doel: een damesteam op de Spelen. Een eerste succes was er met Aagje Vanwalleghem, 23ste in de allroundfinale in Athene 2004. In Rio 2016 was er voor het eerst een vrouwenteam op de Spelen. Dat werd nu in Tokio achtste in de allroundfinale, er is het goud van Derwael en met Jutta Verkest (15) is er een nieuw toptalent. 'We kunnen structureel blijven scoren', zegt Van Esser. 'Maar er is één voorwaarde: Kieffer en Heuls moeten blijven.'

We kunnen structureel blijven scoren. Maar er is één voorwaarde: Kieffer en Heuls moeten blijven.
Dirk Van Esser
Ex-secretaris-generaal Gymfed

Hun exit hing in het voorjaar aan een zijden draadje na klachten over verbale agressie tegen jonge turners. Van Esser: 'Zonder hen had Nina zelfs geen medaille gehaald.' Na het goud van Derwael, die zelf aangeeft door te willen gaan tot Parijs, lijken ook Kieffer en Heuls zeker te blijven.

Lode Grossen hoopt dat Vlaanderen structureel gaat samenwerken met Wallonië. 'Daar zitten ook 45.000 gymnasten. We zijn een klein land. Om onze plaats bij de wereldtop te houden, hebben we iedereen nodig.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud