Advertentie
Advertentie
reportage

3D-printtechnologie verovert operatiekwartier: 'tot 7 uur tijdswinst'

De medische sector omarmt steeds meer 3D-printtechnologie. ©Materialise

Van virtuele planning tot op maat geprinte snij-instrumenten en gepersonaliseerde implantaten: ziekenhuizen omarmen 3D-printtechnologie. ‘De ingreep duurt nu 10 uur, vroeger 16 à 17 uur.’

‘Zie je die rode plek op de onderkaak?’ Kaakchirurg Renaat Coopman (UZ Gent) toont een beeld van een 70-jarige man. ‘Bij deze patiënt was een bot kapotgegaan na veelvuldige bestraling van een aangezichtstumor. Wij hebben uiteindelijk een stukje van zijn kuitbeen gebruikt om zijn onderkaak te reconstrueren.’

Essentie
  • 3D-printtechnologie vindt steeds meer zijn weg naar ziekenhuizen.
  • Sommige ziekenhuizen beschikken zelf over 3D-printers, maar ze zijn niet goedkoop.
  • Voor erg complexe ingrepen doen ziekenhuizen een beroep op industriële spelers.
  • Belgische bedrijven als Materialise en CADskills zijn ook internationaal gerenommeerd.

In alle stadia van dat complexe traject speelde 3D-printtechnologie een rol. ‘Dat begon al bij de voorbereiding, bij de omzetting van CT-scans in ingekleurde 3D-beelden waarmee we gericht kunnen inzoomen. Zo konden we de hele operatie in 3D visualiseren, voorbereiden en doorlopen.’

Advertentie

Op een ander beeld zien we plastic hulpstukjes, vastgeklikt op beide botten. ‘Dat zijn op maat geprinte 3D-boor- en zaaggeleiders of operatiegidsen. Daarin zitten gleufjes waarlangs je je zaag kan laten glijden. Dankzij 3D-printtechnologie konden we de ingreep in het operatiekwartier in 10 uur uitvoeren, terwijl dat vroeger 16 à 17 uur zou hebben geduurd.’

Complexe ingrepen

Een rondvraag leert dat tal van ziekenhuizen 3D-printtechnologie inzetten bij ingewikkelde ingrepen. Dat gaat van virtuele planning over geprinte hulpstukken, om heel precies te kunnen boren en zagen, tot de plaatsing van geprinte implantaten op maat.

‘Ik gebruik de technologie dagelijks, onder meer voor kaakcorrecties en oncologische reconstructies’, zegt Coopman. ‘Ik zou het niet meer verantwoord vinden om nog ingrepen zonder te doen. Het chirurgisch denkwerk gebeurt niet meer op de dag van de operatie. Alles gaat sneller en efficiënter en het resultaat is beter. Je ziet 3D-printtechnologie nu haar intrede maken in elke specialisatie.’

Vroeger zag je nog veel improvisatie in het operatiekwartier, vandaag is alles dankzij 3D-technologie voorspelbaarder en accurater.

Frederik Verstreken
Chirurg AZ Monica

Ook Frederik Verstreken, gespecialiseerd in hand-, pols- en onderarmchirurgie in het Antwerpse AZ Monica, is al een tijdje overtuigd. ‘Vroeger zag je nog veel improvisatie in het operatiekwartier, vandaag is alles dankzij 3D-technologie voorspelbaarder en accurater.’

Niet goedkoop

Er zijn ziekenhuizen, zoals het UZ Gent, UZ Brussel en AZ Monica, die al 3D-printers in huis hebben. ‘We printen onder meer de zaag- en boorgeleiders die ons helpen bij ingrepen’, zegt Verstreken. ‘Maar evenzeer 3D-modellen van botten, van bijvoorbeeld zeer complexe polsbreuken. Die helpen ons de ingreep te visualiseren in het operatiekwartier.’

Advertentie

In huis printen heeft als voordeel dat de zaken sneller gaan, maar goedkoop is dat niet. ‘Gemiddeld kost dat zo’n 100.000 euro per jaar’, zegt Verstreken. ‘Voor weinig indicaties is een verhoogde terugbetaling geregeld voor het gebruik van 3D-printtechnologie. Maar we doen toch die investering. Omdat we er als ziekenhuis in geloven en omdat we als grote orthopedische dienst een reputatie te verdedigen hebben.’

24.000
euro
Op maat gemaakte 3D-protheses kunnen tot 24.000 euro kosten

Industriële spelers

Bij erg complexe ingrepen plaatsen chirurgen op maat ontworpen 3D-geprinte implantaten. Dat gaat van reconstructieplaten bij aangezichtschirurgie - als er een bot beschadigd is - over schedeldakimplantaten, na een hoofdtrauma, tot prothesen ter vervanging van defecte handgewrichten.

Voor gepersonaliseerde prothesen kloppen ziekenhuizen aan bij industriële spelers. ‘Omdat de kwaliteitsvereisten terecht erg streng zijn en we als ziekenhuis zo’n dure certificering niet kunnen bekostigen’, zegt Sonia Van Dooren, de innovatiemanager van het UZ Brussel.

Het Gentse CADskills, in januari 2016 opgericht door de aangezichtschirurg Maurice Mommaerts, print al vier protheses op maat, voor de schedel en de handen.
‘Gemiddeld kost dat 6.000 à 8.000 euro, maar de prijzen lopen sterk uiteen naargelang de vraag, van 800 tot 24.000 euro’, zegt Mommaerts, die CEO is van het bedrijf. ‘We zijn na jaren van onderzoek pas vorig jaar goed beginnen te verkopen. We maakten al meer dan 1.200 implantaten op vraag van chirurgen in binnen- en buitenland, waarvan zowat de helft in België.’

Oogtransplantatie

Wij zien de jongste jaren een opwaartse trend in België en een grotere adoptie van implantaten op maat.

Maarten Zandbergen
Marketmanager van medische tak Materialise

De beursgenoteerde Leuvense 3D-printspecialist Materialise is al sinds de jaren 90 actief in de medische wereld. ‘Wij zien de jongste jaren een opwaartse trend in België en een grotere adoptie van implantaten op maat’, zegt Maarten Zandbergen, de marketmanager van de divisie. Van alle afdelingen tekende de medische divisie in het derde kwartaal voor de sterkste groei bij het bedrijf.

De 3D-printexpertise van Materialise wordt ook ingezet in ziekenhuizen in Oekraïne. ‘We hebben een groot team in de hoofdstad Kiev’, zegt Zandbergen. ‘Onze technologie wordt er gebruikt voor chirurgische ingrepen bij gewonde soldaten en burgers. Chirurgen werken samen met onze mensen en plaatsen er gepersonaliseerde implantaten die we in België produceren.’

Materialise leverde ook een opgemerkte bijdrage aan ’s werelds eerste geslaagde oogtransplantatie, die in november bekendgemaakt werd. Tijdens die operatie, in het NYU Langone Health-ziekenhuis in New York, werd ook een gedeeltelijke gezichtstransplantatie uitgevoerd.

De patiënt, een 46-jarige Amerikaanse ex-militair, had bij werken aan een hoogspanningslijn een elektrische schok gekregen. Hij raakte ernstig verbrand en verloor zijn linkeroog. Het was de eerste keer dat een volledig oog met succes werd getransplanteerd en de eerste keer dat dat gebeurde in combinatie met een gedeeltelijke gezichtstransplantatie.

‘Onze klinische ingenieurs waren met de chirurgen al betrokken bij de planning, die maanden in beslag nam en gebeurde met behulp van onze 3D-software’, zegt Zandbergen. ‘Zodra een donor was gevonden, hebben we in minder dan 24 uur snij-instrumenten op maat van de donor en de patiënt ontworpen, geprint en in New York afgeleverd. Daardoor kon de operatie, die 21 uur duurde, sneller en nauwkeuriger verlopen.’

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.