Cash geld: ouderwets, maar vol spitstechnologie

Onze eurobriefjes tellen meer dan 20 beveiligingskenmerken. Die zijn als het recept van Coca-Cola: iedereen kan wel een paar ingrediënten noemen, maar uit veiligheidsoverwegingen heeft bijna niemand zicht op het geheel. ©Thomson Reuters

Cash geld mag in digitale tijden ouderwets overkomen, onze biljetten zitten tjokvol spitstechnologie die criminelen dwarsboomt. ‘We moeten hen altijd een paar stappen voor blijven.’

Hebt u ooit geprobeerd briefjes cash te kopiëren? Wij wel, deze week. Bij deze willen we u dat dan ook ten stelligste afraden. Het in kleur kopiëren of afdrukken van geld is niet alleen illegaal - sorry, politie. Het heeft ook tot gevolg dat je kopieermachine het begeeft, mochten we aan den lijve ondervinden.

‘Reproduction of this original may be prohibited’, zo maakte de Konica Minolta Bizhub C458 van de redactie een einde aan onze voorzichtige poging tot valsmunterij. Waarna de groene lichten op de machine plots rood kleurden en het ding verder dienst weigerde. Driftig onbestemde knoppen indrukken noch de stekker uittrekken bracht soelaas. Pas na de tussenkomst van binnensmonds vloekende leden van het IT-departement - ook aan hen onze welgemeende excuses - kon er weer geprint en gekopieerd worden.

Dat kopieermachines flippen op het reproduceren van cash geld is een van de beveiligingskenmerken die ons als maatschappij moeten beschermen tegen valsmunterij, legt Yves Timmermans uit. Als senior advisor banknote strategy - biljetstrateeg, zeg maar - van de Nationale Bank kent niemand in ons land meer van hoe de briefjes in uw portefeuille worden gemaakt en beveiligd.

‘Die kopieerbeveiliging is het gevolg van de opkomst van de kleurenprinter’, legt Timmermans uit. ‘Vroeger had je al een professionele drukkerij nodig om geld te proberen vervalsen. Denk aan de bende uit het Kuifje-album ‘De zwarte rotsen’ (lacht). Maar plots stond de deur open naar wat wij ‘casual counterfeiting’ noemen: een tiener die thuis tien briefjes afdrukt om eenmalig zijn slag te proberen slaan. Dus is een groep van centrale banken aan tafel gaan zitten met de printindustrie om daar een mouw aan te passen. De nieuwere apparaten herkennen een voor het blote oog onzichtbaar patroon dat reproductie onmogelijk maakt.’

Onze eurobriefjes tellen meer dan 20 beveiligingskenmerken. Die zijn als het recept van Coca-Cola: iedereen kan wel een paar ingrediënten noemen, maar bijna niemand kent ze allemaal.
Yves Timmermans
biljetstrateeg van de Nationale Bank

Kat-en-muisspel

Het illustreert hoe de beveiliging van cash geld een voortdurend kat-en-muisspel is met de veranderende wereld en de creativiteit van mensen met slechte bedoelingen. Deze week werd in Zwitserland nog een nieuw briefje van 1.000 Zwitserse frank voorgesteld, met enkele innovatieve beveiligingskenmerken. En eind mei komen nieuwe briefjes van 100 en 200 euro op de markt, waarin ook weer nieuwe vondsten verwerkt zitten.

Ons geld is beveiligd door een gesofisticeerd samenspel van wetenschap en technologie. Onze eurobriefjes tellen meer dan 20 beveiligingskenmerken. Die zijn als het recept van Coca-Cola: iedereen kan wel een paar ingrediënten noemen, maar uit veiligheidsoverwegingen heeft bijna niemand zicht op het geheel. De geheimste kenmerken kent zelfs Timmermans niet.

De biljetstrateeg opent een enveloppe die hij heeft meegebracht en stalt alle coupures voor zich uit, van 5 tot 200 euro. ‘De beveiliging gebeurt op drie niveaus’, legt hij uit. ‘Het eerste niveau is zintuiglijk: kijken en voelen.’ Dat gaat over de papiersoort - katoen- in plaats van houtvezels - die anders aanvoelt. Maar ook over het gedrukte reliëf aan de zijkanten, het aloude watermerk, een veiligheidsdraad die doorschijnt in het midden of de zilveren holografische band, met vanaf 20 euro ook een doorkijkvenstertje met de beeltenis van koningin Europa.

De Nationale Bank bestudeert in een labo geldbiljetten uit de wereld aan om ze te bestuderen en te ontleden op nieuwigheden die eventueel kunnen dienen voor de biljetten van de toekomst.

In de briefjes van 100 en 200 euro komen ook wat Timmermans ‘satellietnummers’ noemt: wie het briefje kantelt, ziet in de zilveren strook eurotekens rond een cijfer draaien. Ook nieuw in die biljetten is dat er in het smaragdgroene cijfer dat bewerkt is om een speciaal lichteffect te geven tijdens het kantelen, in de hoge coupures ook eurotekens verwerkt zitten.

Al die kenmerken zijn er om iedereen mee te laten waken over de echtheid van biljetten, zonder dat daar externe hulp voor nodig is. Als er toch valse briefjes door de mazen van het net glippen, is er nog het tweede, machinale niveau. Dan gaat het bijvoorbeeld over de UV- of infraroodscanner die vaste prik aan de kassa’s van supermarkten is geworden.

En om helemaal zeker te zijn dat vals geld niet in omloop kan blijven, is er nog het derde niveau, waarin biljetten systematisch aan controles worden onderworpen bij de centrale banken zelf. Dat gebeurt met sorteermachines, die Timmermans ‘black boxes’ noemt. Ze sorteren en controleren het geld niet enkel op eventuele schade of op properheid alvorens het terug in omloop te brengen. Het geld wordt op basis van geheimzinnige, onbekende parameters gecontroleerd op echtheid. Op die manier worden de rotte appels er in principe altijd uitgevist.

Ook aan de nabije toekomst wordt volop gedacht. Zo heeft de Europese Centrale Bank een eigen onderzoeks- en ontwikkelingsteam dat permanent naar nieuwe oplossingen zoekt. Ook de Nationale Bank heeft een labo in Brussel. Daarin komen alle geldbiljetten van de wereld aan om ze te bestuderen en te ontleden op nieuwigheden die eventueel kunnen dienen voor de biljetten van de toekomst.

Knullig

Een mens zou zich bijna afvragen of al die moeite en spitstechnologie nodig is. Wanneer Timmermans ons meetroont naar het archief waar vervalsingen worden bijgehouden, valt vooral de knulligheid van de pogingen op. Briefjes die - op oude printers - zijn afgedrukt en samengekleefd. Op sommige is een zilverstrookje geplakt - ‘die koop je tegenwoordig voor een habbekrats op Alibaba’. Slechts een enkele vervalsing heeft een watermerk. Op sommige briefjes staat in het groot ‘specimen’, op andere staan Chinese tekens of de foute gezichten. Het geld komt vaak uit het nachtleven, waar in het donker wel eens een briefje door de mazen van het net glipt.

De economische schade van valsmunterij valt daarom ook al bij al mee. In de eurozone gaat het jaarlijks om 30 à 40 miljoen euro. Dat is niet niks, maar peanuts in vergelijking met bijvoorbeeld de economische schade van bankkaartfraude, die jaarlijks oploopt tot 1,8 miljard euro. Bovendien voorspellen sommigen nu al het einde van cash geld, door de toenemende digitalisering van de maatschappij.

‘Maar dat wil niet zeggen dat we er licht mogen overgaan’, waarschuwt Timmermans. ‘In België gebeurt 63 procent van de betalingen nog steeds in cash. En voor pakweg een bakker heeft een vals briefje van 50 euro wél meteen impact. Bovendien gaat het in essentie om vertrouwen in onze instellingen. We moeten altijd een paar stappen voor kunnen blijven.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content