'De productiefste vierkante kilometer van België'

Marc Corthout en Bart Wuyts (r.) willen van OMC een ecosysteem maken waarbij bedrijven aan technologische kruisbestuiving doen. ©Jonas Roosens

Twee buitenlandse techbedrijven vestigen zich op de afbrokkelende Philips-site in Turnhout. ‘De knowhow van Philips mag niet verloren gaan en moet de lokale maakindustrie ten goede komen.'

De fabriek van Philips in Turnhout wordt jaar na jaar kleiner. Het personeelsbestand is de voorbije tien jaar gehalveerd tot ongeveer 1.000 nu. Philips produceert er klassieke gasontladingslampen, maar die moeten steeds vaker plaats ruimen voor ledlampen. Voor sportstadions en luchthavens is die verlichtingstechnologie evenwel nog steeds dominant. En een op de twee beamers wereldwijd bevat lampen uit Turnhout.

©Mediafin/Mapbox/OpenStreetMaps

‘De site is nog niet ten dode opgeschreven en zal nog lang produceren. Ze brokkelt beetje bij beetje af, en dat biedt unieke mogelijkheden om de knowhow van Philips over te zetten naar andere maakbedrijven’, zegt Marc Corthout, directeur van Open Manufacturing Campus (OMC).

Op de Philips-site zitten nu al acht bedrijven, waaronder ook Borit (metalen platen voor brandstofvellen), Peira (spin-out van Janssen Pharmaceutica, apparaten voor wetenschappelijk onderzoek), Solenco Power (stroom opslag voor thuisgebruik, concurrentie met de Tesla-batterij dus) en Brunel (ingenieursbureau). Samen zijn ze goed voor 40 jobs.

De vzw, die financiële steun krijgt van Vlaanderen en Europa, lokt kleine productiebedrijven naar lege ruimtes op de Philips-site. Met de twee nieuwste aanwinsten erbij staat de teller op acht. Het Zwitserse Leclanché, dat een nieuwe batterij ontwikkelde voor een proefproject met e-bussen van De lijn, gaat zich er vestigen. Evenals het Nederlandse Luxexcel, dat zich toelegt op het 3D-printen van bijvoorbeeld brillenglazen.

De productiefste vs de slimste

OMC wil de ‘productiefste vierkante kilometer in de wijde regio’ creëren. Een knipoog naar de Philips Research Campus in Eindhoven, waar ‘de slimste vierkante kilometer van Nederland’ op een paneel aan de ingang staat. Philips stelde de site in zijn thuisstad 15 jaar geleden open voor derden. Vandaag zijn er 100 bedrijven gehuisvest, goed voor duizenden onderzoekers.

‘In Eindhoven ligt de nadruk op onderzoek en ontwikkeling. Wij mikken op bedrijven die al een prototype van een product klaar hebben. We leggen hier de nadruk op engineering en productieprocessen. Dat is de kennis die Philips hier tientallen jaren heeft verfijnd en waar we moeten op voortbouwen’, legt OMC-voorzitter Bart Wuyts uit.

Philips heeft de productie geoptimaliseerd door bijvoorbeeld gebruik te maken van lasertechnologie. ‘Er staan wel 180 lasersystemen om glas te vervormen en om metalen te lassen. Die technologie is breder toepasbaar.’

Waterstofauto

Het Belgische bedrijf Borit nam dit jaar als eerste zijn intrek op de Philips-site. Borit vervormt dunne metaalplaten die dan in brandstofcellen - het hart van een waterstofauto - worden gebruikt. ‘Borit gebruikte oude Philips-kennis om die metaalplaten ultrasnel en ultraprecies aan elkaar te lassen. Het bouwde zo een voordeel op tegenover de concurrentie en krijgt nu opdrachten uit heel de wereld.’

Het Belgische Borit gebruikte Philips-kennis om extreem dunne metaalplaten aan elkaar te lassen. Het bouwde zo een voordeel op tegenover de concurrentie en levert nu wereldwijd onderdelen voor waterstofauto's.

Nieuweling Leclanché heeft van Philips al enkele werknemers met specifieke kennis over het opschalen van productie overgenomen. Ook Luxexcel is niet toevallig in de Kempen beland. ‘Ons hoofdkwartier ligt in Zeeland. Dat is niet meteen het centrum van de technologie-industrie. Hier is het gemakkelijker om ingenieurs te rekruteren, en België is toch een van de pioniers in 3D-printing. Bovendien hebben we hier financiering gekregen die we in Nederland niet vonden’, zegt Guido Groet, de financieel directeur van Luxexcel. Het bedrijf haalde 7,5 miljoen euro vers kapitaal op. Een van de investeerders is de Vlaamse overheid via PMV.

Ecosysteem

OMC moet een ‘ecosysteem’ worden waarbij bedrijven aan technologische kruisbestuiving doen. Corthout droomt op termijn zelfs van reshoring, waarbij bedrijven productie uit het Verre Oosten naar Vlaanderen verschuiven. ‘Maar we zijn nog maar pas begonnen. Het is trouwens niet realistisch om het banenverlies bij Philips op korte termijn op te vangen.’ Er werkt nu 40 man op de campus, maar dat kan - ‘met de deals in de pijplijn’ - volgend jaar verdubbelen.

Het Nederlandse bedrijf noemt zich het enige ter wereld dat perfect doorzichtige structuren kan 3D-printen. Het management denkt in eerste instantie aan brillenglazen, maar ook aan lenzen voor camera’s en verrekijkers, of lenzen in bijvoorbeeld autokoplampen. Bij klassieke productiemethoden moeten die lenzen in tegenstelling tot bij Lux excel achteraf nog gepolijst worden om een 100 procent egale structuur te hebben, wat nodig is om ‘het licht precies op de juiste plaats’ te krijgen.

‘Als je weet dat je 1 miljoen lenzen nodig hebt, ben je goedkoper af met massaproductie. Bij ons kom je voor kleinere series of op maat gemaakte producten, zegt financieel directeur Guido Groet. ‘Waarom zou een autoproducent onderdelen in magazijnen bewaren voor herstellingen? Bewaar alles op een computer en wij printen het.’

Het Zwitserse bedrijf, meer dan 100 jaar geleden opgericht, is gespecialiseerd in batterijcellen. Met de recente overname van het Belgische bedrijf Trineuron uit Malle is het in staat om volledige batterijen te ontwikkelen. Die zijn niet meteen bestemd voor smartphones, maar bijvoorbeeld voor zelfrijdende vorkheftrucks, die opgang maken in e-commercemagazijnen. Voor een proefproject met e-bussen van De Lijn ontwikkelde het een batterij die draadloos - via inductie - op te laden is. Een andere toepassing zijn ‘batterijcontainers’, die in windmolenparken overtollige energie opslaan en die op piekmomenten op het net zetten. Leclanché heeft een fabriek in Zuid-Duitsland, maar wil verder groeien in België.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content