Advertentie

Belgische kwantumexpert wint grootste wetenschapsprijs in Nederland

Lieven Vandersypen in zijn bureau in Delft. ©Jiri Buller

Professor Lieven Vandersypen, die aan de Technische Universiteit Delft onderzoek doet naar kwantumcomputers, is dit jaar een van de laureaten van de Spinozapremie. Dat is de meest prestigieuze wetenschappelijke onderscheiding bij onze noorderburen.

De 49-jarige Vandersypen is een wereldautoriteit in de ontwikkeling van kwantumcomputers, een nieuwe generatie machines die exponentieel krachtiger moeten worden dan de huidige slimste supercomputers.

De verwachtingen over de baanbrekende technologie zijn groot. Als er in de toekomst praktisch bruikbare kwantumcomputers komen, kunnen die mogelijk problemen aanpakken die vandaag onoplosbaar worden geacht.

De werking van kwantumcomputers is gebaseerd op de moeilijk te doorgronden principes van de kwantumfysica, de tak van de natuurkunde die het gedrag van deeltjes op atomair en subatomair niveau bestudeert. Dat levert een fundamenteel verschil op met de huidige generatie computers.

Die hebben transistoren die twee mogelijke inputs kennen - 0 of 1 - terwijl de transistor van een kwantumcomputer (een 'qubit') zich in verschillende inputs tegelijk kan bevinden, wat in de kwantummechanica ‘superpositie’ wordt genoemd. Het gevolg is dat zo'n machine gigantisch veel berekeningen tegelijk kan uitvoeren.

Van kwantumcomputers wordt verwacht dat ze hele industrieën op hun kop zetten. Met hun rekenkracht kunnen ze bijvoorbeeld de interactie tussen moleculen razendsnel simuleren, wat de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen of nieuwe materialen voor de opslag of het transport van energie enorm kan versnellen.

Intel

Vandersypen is in Delft ook wetenschappelijk directeur van QuTech, een onderzoekscentrum aan de universiteit dat mee wordt gefinancierd door de Amerikaanse chipgigant Intel. De Belgische prof werkt er aan de ontwikkeling van qubits die grotendeels gebaseerd zijn op de architectuur van bestaande halfgeleiders, wat beschouwd wordt als een erg beloftevolle aanpak.

De Spinozapremie wordt ieder jaar uitgereikt door de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) aan internationaal vermaarde topwetenschappers voor hun ‘uitmuntende, baanbrekende en inspirerende werk’. De onderscheiding legt specifiek de nadruk op fundamentele vraagstukken.

Vandersypen valt in de prijzen samen met drie andere wetenschappers. Nog eens twee anderen winnen de Stevinpremie voor maatschappelijke impact. Alle zes laureaten ontvangen een premie van 2,5 miljoen euro, te besteden aan wetenschappelijk onderzoek. In oktober volgt een feestelijke uitreiking.

Lieven Vandersypen is een visionair die zijn veld verder brengt door de samenwerking te zoeken met partners in en buiten de wetenschap.
Spinozacommissie

Volgens de twaalfkoppige commissie die de onderscheiding uitreikt, geeft het werk van Vandersypen richting aan het hele onderzoeksveld. ‘Hij is een visionair die zijn veld verder brengt door de samenwerking te zoeken met partners in en buiten de wetenschap’, luidt het.

‘De Spinozacommissie is ervan overtuigd dat Vandersypen met zijn kwaliteiten, visie en drive, gecombineerd met zijn uitstekende netwerk van academische en private samenwerkingspartners de komende jaren de volgende grote wetenschappelijke en technologische doorbraken zal kunnen realiseren die nodig zijn om de beloften van de kwantumcomputer waar te maken.’

'Fantastisch vergezicht'

Vandersypen, die aan de KU Leuven burgerlijk ingenieur mechanica studeerde en zijn doctoraat behaalde aan Stanford University in Californië, zegt in een gesprek met De Tijd ‘superblij’ te zijn met de onderscheiding. Zijn motivatie haalt hij uit het veelbelovende potentieel van kwantumcomputers. ‘Ze zullen geen mirakeloplossing zijn voor alles. Maar ze zullen een enorme bottleneck wegnemen, en daardoor implicaties hebben op het dagelijks leven in de grote thema’s van onze tijd, zoals energie, gezondheid en veiligheid.’

‘Dat is een fantastisch vergezicht. Dat dat mogelijk wordt door te gaan rekenen op een manier die teruggaat tot de diepste fundamenten van de natuur: de kwantumtheorie, waarin al die fenomenen voorspeld en waargenomen worden die we ons zo moeilijk kunnen voorstellen. Maar we zien het in het lab elke dag gebeuren. Het werkt, het klopt.’

Aan voorspellingen over wanneer echte praktisch bruikbare kwantumcomputers er zullen komen, waagt Vandersypen zich niet. Maar de vooruitgang in het domein maakt hem optimistischer dan ooit.

Lees zaterdag in De Tijd een uitgebreid interview met kwantumcomputerexpert Lieven Vandersypen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud