Advertentie

Generatieve AI, revolutie of hype?

Een 'cyberpaard van Troje' voor de universiteit van Tel Aviv met op de achtergrond spandoeken met het logo van OpenAI, het bedrijf achter de chatbot ChatGPT. ©REUTERS

Generatieve AI maakt teksten, beelden, code, audio en video. Ze beantwoordt al onze vragen, soms helaas volledig verkeerd. Gaat het om de zoveelste hype of luidt de technologie een echte omwenteling in?

Niet minder dan 55 keer staat 'AI' te lezen in het prospectus voor de beursgang van de Britse chipontwerper Arm. Het bedrijf probeert zo zijn waarde in de verf te zetten. Nog maar in november vorig jaar bracht het Californische OpenAI de chatbot ChatGPT op de markt, een technologie waarmee iedereen in zijn eigen woorden kan spreken met een systeem dat teksten en code genereert. Generatieve AI maakt ook beelden, video en audio. Dat allemaal op basis van in gewone taal gegeven instructies.

Op de beurs profiteren in eerste instantie bedrijven die de technische infrastructuur voor AI bouwen.

Het lijkt een enorme democratisering van kennis en creativiteit, maar experten waarschuwen voor de risico's. Zelfs het voortbestaan van de mensheid zou in gevaar komen. De opmars van AI doet alarmbellen afgaan bij regelgevers en politici. Tegelijk bevestigt de technologie de indruk dat een omwenteling bezig is waarbij de industriële revolutie verbleekt. Op de beurs profiteren in eerste instantie bedrijven die de technische infrastructuur bouwen voor AI. De Amerikaanse chipmaker Nvidia wordt gewaardeerd op zo'n 1.200 miljard dollar, het aandeel steeg dit jaar met ruim 230 procent.

Maar is de euforie terecht? Yann LeCun is een van de 'peetvaders van AI' en nu AI-hoofdwetenschapper bij Meta, het bedrijf achter Facebook, Instagram en WhatsApp, en een powerhouse in AI. 'Een huiskat heeft veel meer gezond verstand en begrip van de wereld dan gelijk welk groot taalmodel', schreef hij op X, de opvolger van Twitter.

Er zijn nog meer kritische stemmen. Gary Marcus, emeritus professor psychologie en neurale wetenschap aan de New York University, zegt dat de kern van generatieve AI een 'autocomplete'-systeem is dat is getraind met een groot deel van het internet. Met andere woorden, generatieve technologie doet volgens hem bij het maken van teksten niet veel meer dan inschatten wat het meest waarschijnlijke volgende woord is. 'Deze tools hebben geen begrip van de wereld, ze hallucineren of doen verkeerde beweringen. Ze zijn heel goed in grotendeels voorspelbare taken zoals het schrijven van computercode, maar niet om bijvoorbeeld accurate medische informatie of diagnoses te doen', zei hij in juli in de publicatie Top of Mind van de zakenbank Goldman Sachs.

ChatGPT en andere bots kunnen een bepaalde uitspraak met grote stelligheid aan iemand toeschrijven, terwijl dat verkeerd blijkt te zijn.

Marcus geeft toe dat generatieve AI ook kwaliteitsvolle inhoud genereert, maar vindt dat de intelligentie van AI-systemen wordt overdreven. Zeker artificiële algemene intelligentie, AGI, is nog veraf. 'Wie gelooft dat AGI nakend is, is bijna zeker verkeerd.' Daarmee viseert hij mensen zoals Demis Hassabis, de topman van Google DeepMind, en zijn collega Dario Amodei van Anthropic, een AI-bedrijf opgericht door vroegere medewerkers van OpenAI.

Het is niet zeker dat het 'hallucinatieprobleem' opgelost raakt. Zo kunnen ChatGPT en andere bots met grote stelligheid een bepaalde uitspraak aan iemand toeschrijven, terwijl dat verkeerd blijkt te zijn.

Dat heeft grote gevolgen, schreef Marcus in een blogpost met als titel Wat als generatieve AI een flop blijkt te zijn?. 'Als hallucinaties niet te verhelpen zijn, zal generatieve AI waarschijnlijk geen 1.000 miljard dollar per jaar opleveren. En als ze waarschijnlijk geen 1.000 miljard dollar per jaar oplevert, zal ze waarschijnlijk niet de impact hebben die mensen lijken te verwachten. Zonder die impact moeten we de wereld misschien niet bouwen rond de veronderstelling dat generatieve AI die wel zal hebben.'

Het aantal maandelijkse bezoekers bij ChatGPT daalde in juni en juli met zo'n 10 procent, volgens gegevens van het dataplatform Similarweb. Die data laten de mobiele app, die in mei gelanceerd werd, buiten beschouwing. Andere chatbots zoals Bard van Google en Perplexity.AI deden het dan weer goed in juli.

Wegwijs in AI-jargon
  • Artificiële intelligentie (AI) houdt zich bezig met het creëren van systemen die een vorm van intelligentie vertonen. Het systeem interpreteert gegevens, leert daaruit en verwezenlijkt bepaalde doelen. AI is bijzonder sterk in specifieke taken, zoals het winnen van een schaakpartij.
  • Generatieve AI creëert teksten, beelden, code, video en audio. Dat gebeurt op basis van gewone tekstinstructies van de gebruiker, 'prompts' genaamd.
  • Artificiële algemene intelligentie (AGI) benadert of overstijgt de menselijke intelligentie waarbij lessen geleerd in een bepaalde context worden toegepast in geheel andere contexten. Geen enkel AI-systeem heeft dat niveau van intelligentie al bereikt.

Hallucinaties en wispelturigheid maken ook dat generatieve AI een no-go is voor industriële toepassingen. Google pakte uit met slimme robots die voor een deel worden aangedreven door de technologie achter de grote taalmodellen, en kennis kunnen veralgemenen en in nieuwe contexten toepassen. Maar net hun creativiteit en vermogen zich te vergissen maken hen onbruikbaar in industriële omgevingen. Wat hun bruikbaarheid in andere contexten niet uitsluit.

Die twijfels hinderen bedrijven niet driftig AI-plannen bekend te maken. Beursgenoteerde bedrijven zien bij de publicatie van hun kwartaalresultaten een positief effect wanneer ze vaak genoeg naar AI verwijzen. De Britse zakenkrant Financial Times ging na wat van die uitspraken overbleef in de officiële documenten ingediend bij de Amerikaanse marktenwaakhond Securities and Exchange Commission (SEC).

Bijna 40 procent van de bedrijven in de S&P500-index vermeldden AI of verwante termen tijdens hun conferenties over het jongste kwartaal, aldus data van Alphasense. Slechts 16 procent vermeldde ze in hun officiële documenten. Dat wil niet zeggen dat bedrijven die het over AI hebben maar er niets over zeggen tegenover de SEC niets doen met die technologie. Mogelijk hebben ze het moeilijk nu al aan te tonen wat de financiële impact ervan zal zijn. Op de vraag 'show me the money' komt vaak geen antwoord.

Nieuw tijdperk

Jensen Huang, de topman en medestichter van Nvidia, dat met zijn Graphics Processing Units (GPU's) de broodnodige hardware levert voor generatieve en andere AI, countert de scepsis: 'Een nieuw computertijdperk is aangebroken.' Huang ziet twee gelijktijdige platformverschuivingen, naar accelerated computing en generatieve AI.

Een nieuw computertijdperk is aangebroken.

Jensen Huang
CEO en medestichter van Nvidia

Accelerated computing heeft te maken met GPU's, die toelaten veel berekeningen tegelijk uit te voeren, waardoor ze heel geschikt zijn voor onder meer taalmodellen die aan de grondslag liggen van generatieve AI. De grote aanbieders van clouddiensten, zoals Amazon met zijn AWS, Google Cloud en Azure van Microsoft, maken jacht op GPU's. Maar ook de grote technologiebedrijven die voor de consument (en de adverteerders) werken, zoals Meta, hebben GPU's nodig. Een gevolg is dat Nvidia in de datacentersector zijn kwartaalverkoop met 171 procent zag groeien tot 10,3 miljard dollar.

Waarom krijgt generatieve AI zoveel aandacht?

Er wordt al lang en veel AI gebruikt, maar sinds kort kan ook de niet-specialist met de technologie aan de slag. Met niet meer dan gewone tekstjes kan de gebruiker teksten, beelden, code, audio en video maken. Heel snel gingen miljoenen mensen ermee aan de slag. Bedrijven zien er zowel risico's in als manieren om veel productiever en creatiever te worden.

Waarom is er ook twijfel over de technologie?

Experts vrezen dat generatieve technologie tot onheil zal leiden. Bijvoorbeeld omdat het verspreiden van valse informatie makkelijker wordt. Sommigen zien AI zo slim worden dat de technologie de mensheid kan bedreigen. Maar net zo goed wijzen andere experts erop dat AI op dit moment zelfs de intelligentie van een kat niet haalt. Generatieve AI maakt ook volop fouten waardoor de resultaten nooit blindelings kunnen worden vertrouwd.

Is generatieve AI dan een hype?

Ook als de resultaten door mensen moeten worden gecontroleerd, kan generatieve AI in veel situaties toch de productiviteit opdrijven. Grote technologiebedrijven verweven het gebruik van de technologie in hun producten- en dienstenaanbod. Concrete toepassingen wijzen erop dat generatieve technologie niet kan worden afgedaan als een inhoudsloze technologiehype.

Als Marcus' vrees uitkomt dat generatieve AI een flop is, dan dreigt een deel van het Nvidia-verhaal ineen te klappen. We moeten dus stroomafwaarts kijken. Wat gebeurt er met al die nieuwe rekenkracht? Brengt die al geld op of toch minstens ooit?

Op de kwartaalconferentie van Nvidia verwees financieel directeur Colette Kress naar Meta. Sinds dat bedrijf zijn korte videoformat lanceerde en met AI gebruikers verleidt tot nog meer video's en posts, is de tijd die gebruikers spenderen op Instagram met ruim 24 procent toegenomen. Wat voor Meta financieel van groot belang is. Alleen, de AI die daarvoor nodig is, gebruikt misschien wel accelerated computing, zoals aanbevelingsalgoritmes. Dat is nog iets anders dan generatieve AI.

Wat niet wegneemt dat Meta volop investeert in generatieve AI, met een gespecialiseerd team. Opvallend is dat Meta zijn modellen openlijk ter beschikking stelt, ook voor commercieel gebruik. Grote technologiebedrijven moeten ervoor betalen, maar voor internetgebruikers is het grote taalmodel Llama 2 vrij beschikbaar voor aanpassingen en eventuele commercialisering.

Hetzelfde geldt voor Code Llama, dat een gratis concurrent is voor betalende diensten van Microsoft en OpenAI. Dat maakt dat het een hele kunst is om met generatieve AI een duurzaam zakenmodel te ontwikkelen.

Copiloot

Microsoft heeft daar niet veel moeite mee. Het gebruikt generatieve AI om zijn productaanbod te versterken. Met Microsoft 365 Copilot kan de gebruiker in gewone taal opdrachten geven zoals 'maak een presentatie over de jongste kwartaalcijfers' of 'stuur een e-mail naar mijn team met de belangrijkste punten van de vergadering'. Daaraan hangt een prijskaartje van 30 dollar per maand boven op de kosten voor het Office 365-abonnement. 'Het betaalt zich terug in productiviteit', maakt Microsoft zich sterk. Amy Hood, de financieel directeur van de softwaregigant, zei dat de nieuwe AI-producten het snelst groeiende bedrijfsonderdeel worden en 10 miljard dollar aan inkomsten zullen genereren.

Zou het kunnen dat vooral de gevestigde AI-bedrijven voordeel halen uit de AI-revolutie?

Microsoft heeft dus een strak plan voor generatieve AI als inkomstenbron. Google ook, dat een AI-assistent introduceert voor de zakelijke applicaties gebundeld in Google Workspace. Ook die kost 30 dollar per maand per gebruiker. De zakelijke toekomst van het toenemende aantal AI-start-ups is minder zeker. Zou het kunnen dat vooral de gevestigde AI-bedrijven voordeel halen uit de AI-revolutie?

Ook hier zal het van het echte nut en gebruiksgemak van het product afhangen of die rooskleurige vooruitzichten ook worden waargemaakt. Nvidia twijfelt niet: 'AI -'copiloten', zoals aangekondigd door Microsoft, kunnen de productiviteit verhogen bij juridische diensten, verkoopafdelingen, klantendesks en in het onderwijs.'

Nvidia noemt ook WPP als voorbeeld van een bedrijf dat goed bezig is met generatieve AI. WPP is de grootste verlener van marketing- en communicatiediensten ter wereld. Het ontwikkelt software die kunstenaars en ontwerpers toelaat generatieve AI te gebruiken voor 3D-beelden. Elders wordt de technologie gebruikt om kunstmatige personages in games en 3D-omgevingen te laten converseren met menselijke gebruikers.

De sectoren die in verhouding tot hun omzet het meest zullen profiteren, zijn volgens een studie van de consultant McKinsey de financiële sector, hightech en (bio)farma. Ook telecom en onderwijs hebben veel te winnen.

Veel van die toepassingen worden nog ontwikkeld en uitgetest bij gebruikers. Het aanbod evolueert bijzonder snel. In de sector van de storytelling en videoproductie komt er zowat elke dag een tool bij. 'Ik moest er letterlijk van hyperventileren', liet een expert zich een tijd geleden ontvallen. 'Elke week komen nieuwe AI-modellen uit, het gaat immens snel.'

Voor een veilig gebruik werken sommige bedrijven met voorgedefinieerde tekstinstructies voor de AI-modellen, zodat medewerkers geen ongelukken begaan. Modellen worden opnieuw getraind met eigen, gespecialiseerde data en in eigen omgevingen gebruikt waarbij geen of weinig data naar externe servers gaan. Technologieën worden gecombineerd.

Onderschat

Tegelijk blijkt dat het nog vroeg dag is. Ook bij Meta. Het maakt creatieve AI-tools die gebruikers helpen leukere of efficiëntere posts te maken. Artificiële assistenten zullen helpen bij de interactie met bedrijven en creators. Maar eind juli, bij de bekendmaking van de kwartaalresultaten, gaf Meta toe dat de mate waarin de gebruiker die nieuwe middelen ook echt zal gebruiken nog onzeker is. Pas in de loop van het jaar wordt beslist over de nodige investeringen.

De AI-race is amper begonnen, de technologie evolueert voortdurend. De Amerikaanse futurist Roy Amara zei ooit dat we de neiging hebben de impact van nieuwe technologie op korte termijn te overschatten, maar die te onderschatten op de lange termijn. Dat is ongetwijfeld ook zo bij AI. De vraag van 1.000 miljard is hoe ver of dicht die 'lange termijn' dan wel is.

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie
Gesponsorde inhoud
Tijd Connect
Tijd Connect biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.
Partnercontent
Partner Content biedt organisaties toegang tot het netwerk van De Tijd. De partners zijn verantwoordelijk voor de inhoud.