analyse

IJzeren technologiegordijn rijst op tussen Verenigde Staten en China

©Filip Ysenbaert

Er gaat geen week voorbij of de Verenigde Staten en China zetten als deel van hun geopolitieke gestoei elkaars technologiekampioenen een hak. Europa moet bij gebrek aan eigen kampioenen dringend beslissen hoe te navigeren tussen de blokken. ‘We nemen te weinig positie in.’

Er ging wat kontendraaierij van de Britse premier Boris Johnson aan vooraf, maar het Verenigd Koninkrijk besloot deze week dan toch Huawei, de controversiële Chinese leverancier van netwerkapparatuur, buiten te gooien. De timing is niet toevallig. Het supersnel mobiel internet 5G, dat beschouwd wordt als kritieke infrastructuur voor tal van sectoren, staat wereldwijd in de startblokken.

‘De Britten outen zich als slaafje van de Amerikaanse president Donald Trump’, merkt Roland Duchâtelet, voorzitter van chipproducent Melexis en dus bevoorrecht waarnemer, geamuseerd op. Huawei is al langer de baarlijke duivel in de VS. België is wat voorzichtiger: het weert Huawei alleen in de kern van het netwerk, en communiceert daar behoedzaam over. ‘De EU positioneert zich te weinig’, vindt Duchâtelet. We kunnen gerust zeggen: wij werken wel met Huawei. De keuze van de Britten heeft de verdienste van de duidelijkheid.’

De Britten outen zich als slaafje van Trump, maar die keuze heeft de verdienste van de duidelijkheid.
Roland Duchâtelet
Voorzitter chipproducent Melexis

Kant kiezen. Dat mantra galmt tegenwoordig door de technologiewereld, die zich in het midden van een nooit geziene technoscheur tussen een Amerikaans en Chinees blok bevindt. Die is gelinkt aan de handelsoorlog en de bredere geopolitieke spanningen tussen beide landen. Toch gaat van de splitsing zelf een heel andere dynamiek uit, merkte geopolitiek expert Ian Bremmer recent al op in een interview met De Tijd.

‘In een klassieke handelsoorlog kan je nog altijd alle havens ter wereld gebruiken, zolang je het douanetarief betaalt. Het is anders als je een datasysteem bouwt, met controle vanuit de cloud (online omgeving voor dataopslag, red.). Dan moet iedereen een kant kiezen door een product te kopen. Je verliest de verbinding tussen die twee economische machten.’

Verdedigingsmuren

‘Er was altijd al zoiets als een Chinees netwerk, dat afgeschermd was van de rest van de wereld’, zegt Ronnie Leten, voorzitter van de Zweedse netwerkreus Ericsson. ©Dieter Telemans

De kiem voor deze technoscheur werd jaren geleden gelegd. ‘Er was altijd al zoiets als een Chinees netwerk, dat afgeschermd was van de rest van de wereld’, zegt Ronnie Leten, voorzitter van de Zweedse netwerkreus Ericsson. China was altijd al een onbegonnen markt voor bij ons bekende namen zoals Facebook, Google, Twitter en Netflix. De scherpe schaar van de Chinese censor die heerste op het netwerk was voor die bedrijven sowieso te riskant om de sprong te wagen.

Maar ook aan de Amerikaanse kant rijzen de laatste tijd verdedigingsmuren omhoog. Trump beschuldigde de netwerkbouwer en smartphoneproducent Huawei al van in het begin van zijn ambtstermijn van spionage. Hij joeg hen van de markt, verbood Amerikaanse bedrijven er zaken mee te doen en zette zijn bondgenoten er via een intense lobbycampagne toe aan hetzelfde te doen.

Vroeger stuurde je voor dit soort conflicten tanks en vliegtuigen, nu doe je aan cyberveiligheid.
Ronnie Leten
Voorzitter netwerkreus Ericsson

Heeft Trump gelijk dat Huawei in opdracht van het regime in Peking dreigt mee te kijken in de Amerikaanse, Britse of Belgische potten? ‘Daar is weinig concreet bewijs van’, voert Eric Van Zele, voormalig topman van Barco en nu aan het roer bij de slimmeapparatenleverancier Crescent (ex-Option) aan. Een gevoelig punt is de Chinese cybersecuritywet, die Chinese bedrijven verplicht data te delen met de overheid.

Wentao Zhang, de CEO van Huawei in België, repliceerde daar vrijdag in De Standaard nog op dat de netwerkbouwer in België als Belgisch bedrijf opereert en zich naar Belgische wetgeving schikt. Maar de discussie of Trump gelijk heeft, is naast de kwestie, vindt Van Zele. ‘Het is de pot die de ketel verwijt. Je kan Huawei bannen, maar vergeet niet dat de Amerikanen zelf de telefoon van de Duitse bondskanselier Angela Merkel afgeluisterd hebben. En wie zegt dat de nieuwe leverancier die Huawei vervangt zelf geen link heeft met China?’

TikTok

De handschoenen zijn in de technostrijd hoe dan ook uit. Niemand kan aan de kant blijven en het spervuur eist soms onverwachte slachtoffers. Belgen die vanaf deze maand de nieuwste Chinese Huawei- smartphone P40 Pro in huis willen halen, kunnen fluiten naar populaire Amerikaanse Google-apps zoals Gmail en YouTube en beschikken alleen over een lightversie van Android, het mobiele besturingssysteem van marktleider Google.

Ook het Amerikaanse tienerpubliek dreigt de dupe te worden. De Chinese tienersensatie en verse techkampioen TikTok, waar zelfs Jacques Vermeire onder dwang van dochter Julie zich amuseert met 15 seconden durende filmpjes, is mogelijk geen lang leven meer beschoren in de VS. Mike Pompeo, de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, lanceerde begin juli het ballonnetje om de app definitief te bannen uit de VS.

De nervositeit over de app nam alleen maar toe toen e-commercereus Amazon vorige week vrijdag plompverloren aankondigde dat zijn personeel geen toegang meer had tot de app op toestellen waar ze ook hun werkmail consulteerden. ‘Een foute communicatie’, zo bleek achteraf. TikTok was nog altijd toegelaten voor Amazon-personeel, maar de geest was uit de fles.

India

Wat Pompeo overwoog en Amazon foutief communiceerde, deed India eerder al. Het bande 59 Chinese smartphone- applicaties, waaronder TikTok. De ban was het gevolg van grensgesteggel tussen beide landen. India is de zeldzame grootmacht die dankzij zijn schaal een voetje naast de VS en China kan plaatsen: het lokale TikTok-alternatief Roposo zag per uur 500.000 gebruikers toestromen na de TikTok-ban in het land.

Het lijkt zo misschien alsof de pijlen vooral op China gericht zijn. Maar het land laat zich allerminst onbetuigd. SMIC, de grootste chipproducent van China, haalde zich in juni vorig jaar van de koerstabellen van New York en trok in plaats daarvan deze week naar de beurs van Sjanghai. Enthousiaste beleggers stuwden het aandeel de eerste dag 202 procent hoger. SMIC haalde 6,6 miljard dollar op, een oorlogskas die het goed kan gebruiken in de Chinees-Amerikaanse technologieoorlog.

59
Gebannen apps
India bande onlangs 59 Chinese smartphone-applicaties, waaronder het populaire TikTok.

China kan zich ook laten voelen op andere fronten, door zijn aspiraties in gebieden zoals Hongkong en Taiwan. Tal van grote Amerikaanse technologiebedrijven, zoals Facebook, Google, Microsoft en Twitter, werken niet langer mee met de autoriteiten in Hongkong als die om gebruikersdata vragen voor ordehandhaving. De boosdoener is de controversiële veiligheidswet die China er onlangs doorjoeg.

Ook via Taiwan kan China de technologiewereld een flinke klap verkopen, merkt Duchâtelet op. Taiwan is de thuishaven van Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC), de weinig bekende maar ’s werelds grootste producent van chips. Het bedrijf is goed voor ongeveer een helft van de globale productie van chips.

‘Het latente conflict tussen China en Taiwan hangt als een wolk boven dat bedrijf en dus boven het Westen’, legt Duchâtelet uit. ‘Als die fabriek drie maanden niet kan produceren, ligt de volledige wereldeconomie plat.’ Al snijdt het mes aan twee kanten. De chipproducent mag sinds mei geen bestellingen van Huawei meer aanvaarden na nieuwe Amerikaanse sancties. Huawei telt mee voor 10 procent van de omzet van TSMC.

Afgeschermd

Voor de Europese landen en bedrijven wordt het behoedzaam manoeuvreren tussen de stellingenoorlog met spervuur heen en weer. Ons continent heeft wel een paar technologiekampioenen, zoals de netwerkleveranciers Nokia en Ericsson. Ook is er wat chipexpertise, onder meer in de Benelux. Aan consumentenzijde is de bekendste naam die van de muziekstreamingdienst Spotify.

Maar dat zijn er onmiskenbaar te weinig om een eigen koers te varen. Toch wil Ericsson-voorzitter Leten zich niet laten verlammen door de Chinees-Amerikaanse strijd. ‘In onze raad van bestuur houden wij hier geen urenlange discussies over. Dit is een geopolitieke discussie hoe je mensen en waarden beschermt. Vroeger stuurde je daar tanks en vliegtuigen voor, nu doe je aan cyberveiligheid. Maar mijn naam is noch Macron, noch Merkel. Onze focus ligt op competitiviteit. Wij moeten er gewoon over waken dat we altijd en overal de beste zijn.’

©Mediafin

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud