Jo De Backer (Niko): 'Ik was de kroonprins van de familie'

©Tim Dirven

Jo De Backer bouwde het familiebedrijf Niko in 20 jaar uit tot een groep met 178 miljoen euro omzet. Maar zijn zonen in de richting van het bedrijf duwen? Dat niet. ‘Als dat gebeurt, mag mijn vrouw me executeren.’

Op zijn twaalfde droomde hij ervan Jacques Cousteau - de Franse mariene bioloog en documentairemaker - te zijn en de oceanen te verkennen. Hij wilde leren diepzeeduiken, in het zwembad van Temse. Maar dat mocht niet. ‘Te gevaarlijk. Weet je wel welke verantwoordelijkheden je later te wachten staan?, kreeg ik te horen.’

Family Business Award

De familiebedrijven Duvel Moortgat, Niko, Spadel en Inex zijn genomineerd voor de Family Business Award, die donderdag wordt uitgereikt door EY, FBN Belgium en Guberna, in samenwerking met BNP Paribas Fortis en De Tijd. We spraken met het boegbeeld van elke familie achter die bedrijven.

Lees morgen het verhaal van Catherine Pycke, de voorzitster van de Oost-Vlaamse familiale zuivelgroep Inex, haar zus Daisy en de nieuwe externe CEO Peter Grugeon.

 

Jo De Backer (60) stond als lid van de derde generatie uiteindelijk ruim 20 jaar aan het stuur van het familiebedrijf Niko, de producent van schakelaars, stopcontacten en domotica uit Sint-Niklaas. Onder zijn bewind zette het bedrijf via overnames de stap naar het buitenland en investeerde het in domotica, die de groeimotor voor de komende jaren moet zijn. ‘Ik ben tevreden over waar we nu staan’, zegt De Backer. Omzet: 178 miljoen euro, de helft meer dan tien jaar geleden. En de winst groeide mee, naar 24 miljoen euro vorig jaar.’

Dit jaar vierde Niko zijn 100ste verjaardag en het parcours leverde een nominatie op voor de Belgische Family Business Award. Hét moment voor de familie om voor het voetlicht te treden. ‘Ik geef zelden interviews. Ik zie de noodzaak niet. We hebben als familie altijd discreet geleefd en gewerkt, een comfortabele positie.’

Hoe hebt u als kind het leven bij Niko ervaren?
Jo De Backer: ‘Mijn moeder is vroeg gestorven. Mijn thuis was dus een beetje zoals een studentenkot met drie jongens. Onze pa, mijn broer en mezelf. Ik hoorde aan de keukentafel mijn vader met mijn oom overleggen over Niko. Je pikt discussies op die je niet in alle finesses begrijpt, maar waar op de een of andere manier meer van blijft hangen dan je denkt. Ook al had ik toen nog geen interesse in het bedrijf. Die is pas laat gekomen.’

Was u voorbestemd om uw vader en oom op te volgen?
De Backer: ‘Ik was de oudste kleinzoon van een van beide stichters. In ons deel van de familie waren geen andere kleinkinderen, dus werd ik tot kroonprins uitgeroepen. Die gedachte en de familiale verwachtingen hebben me van jongs af achtervolgd.’

Klopt het dat u opgevorderd bent door de familie?
De Backer: ‘Ik ben mijn carrière begonnen bij de voorloper van Schneider in Frankrijk (vandaag een concurrent van Niko, red). Maar toen ik op mijn 29ste op het punt stond voor de kranenproducent Hans Grohe te gaan werken in de VS, is mijn vader me komen opzoeken. Op bijna militaire toon zei hij: ‘De familie verwacht u voor uw missie aan het thuisfront.’ Ik had er eerder al over nagedacht en ik ging ‘nee’ zeggen als de vraag ooit kwam. (lacht) Maar ik heb toch ingestemd, omdat ik nadien nooit meer de kans zou krijgen. Ik ben begonnen op de commerciële afdeling, en werd snel de rechterhand van mijn oom, die CEO was. ‘Jij mag meelopen en over mijn schouder kijken’, zei hij. Dat heb ik vijf jaar gedaan.’

Ik had Niko gebracht tot het punt dat ik niet meer de juiste man was om het te leiden. Mijn opvolger heeft de nodige bagage wel.
Jo De Backer
voorzitter Niko

U bent vervolgens ruim 20 jaar CEO geweest. Wat is uw bijdrage in de 100 jaar geschiedenis van Niko?
De Backer: Twee dingen. Eén. Ik heb de automatisering in het bedrijf, die mijn vader eind jaren 60 was begonnen, voortgezet. De tafels waaraan ooit 150 dames stopcontacten in elkaar draaiden, hebben we in de jaren 90 volledig geautomatiseerd. Hadden we dat niet gedaan, dan was Niko er nu niet meer geweest. En die automatisering gaat onverminderd door, met investeringen van zo’n 10 miljoen euro per jaar. We hebben daarvoor de award voor Factory of the Future gekregen. We beginnen nu met een nieuwe cel om relatief kleine series van een paar duizend of tienduizend producten in plaats van miljoenen door robots te laten bouwen.’

En ten tweede?
De Backer: ‘We zijn relatief vroeg begonnen met domotica. Op de Duitse technologiebeurs Hannover Messe in 1992 kwam ik voor het eerst met het concept in contact. Het was de toekomst. We zagen dat, maar nog niet helder. In 1995 hebben we ons eerste product gelanceerd: Niko Bus, een systeem waarbij je oorspronkelijk programmeerde met een schroevendraaier. Dat was de voorloper van het huidige Niko Home Control, nu goed voor 30 procent van onze omzet. Het was een grote omwenteling voor Niko. We kwamen uit de wereld van stopcontacten, schakelaars, fysieke goederen waar een productieapparaat tegenover staat. Met domotica ging het plots ook om software.’

Twee jaar geleden zette u een stap opzij als CEO. Waarom?
De Backer: ‘Ik was 58 en ik had stilaan alles gezien. Bovendien merkte ik dat ik niet meer de man met de ideeën en visie kon zijn. Ik heb van mijn vader, een ingenieur, een soort technologische intuïtie meegekregen. Op een gegeven moment volstaat die niet meer en was de technologie weggelopen van mij. Door de overnames was het bedrijf ook gegroeid. Niko was niet meer het Belgische bedrijf dat exporteert, maar een Europees bedrijf met hoofdkwartier in België. Zoiets runnen is een heel andere opdracht. Ik had het bedrijf uitgebouwd tot op het punt dat ik niet meer de juiste man was om het te leiden. Mijn opvolger Paul Matthijs (weggeplukt bij Barco, red.) heeft de nodige bagage wel.’

Hebt u niet de neiging om het management op de vingers te kijken? U bent nog steeds uitvoerend bestuurder.
De Backer: ‘Ik wou nog niet met pensioen gaan en daarom hebben we een taakverdeling vastgelegd. In twee topics wilde ik nog een vinger in de pap hebben: financiën en hr. Maar ik moet me niet constant inhouden. Mijn voorzitterschap bij Voka Antwerpen heeft geholpen afstand te nemen. Ik ben hier nu nog een dag of twee per week. Die afstand en 30 jaar ervaring geven een mooie cocktail. De mist van het detail is weg. Je ziet de problemen en de oplossingen duidelijker.’

Ziet u uw zonen als kroonprinsen, om later de rol van CEO op te nemen?
De Backer: ‘Nee. Nee. Ik heb mijn vrouw zelfs formeel de toestemming gegeven om mij ter plekke te executeren als ze me ooit in die zin ziet handelen. Kijk (neemt een artikel over Niko uit De Tijd ter hand), dit hangt op de kamer van mijn zoon op de kast. 15 is hij. Hij is zot van - nee, dat is een verkeerd woord - hij heeft een goede band met het bedrijf. Hij is er door geïntrigeerd.’

Profiel Niko

 Opgericht: in 1919.

Hoofdkwartier: Sint-Niklaas.

Wat: ontwikkelt en produceert schakelaars, stopcontacten, sensoren en domotica.

Werknemers: 700 (500 in België).

Actief: in twaalf Europese landen.

Omzet: 176,7 miljoen (2018).

Recurrente bedrijfswinst: 32 miljoen euro.

Nettowinst: 23,8 miljoen euro.

Investeert 7,5 procent van omzet in O&O.

 

Denkt u dan: yes, een opvolger?
De Backer: ‘Nee, ik denk: shit, waar is het fout gelopen? En hij is nog geïnteresseerd in economie ook! (lacht). Maar maakt u zich geen zorgen. Voor de rest is hij zoals elke 15-jarige: Instagram, Playstation...’

Hebt u dat vroeger zelf ervaren als een juk op uw schouders?
De Backer: ‘Ik heb er vrede mee dat ik niet kan diepzeeduiken. (lacht) Maar het idee heeft me veel vrijheid ontnomen. Het leidt tot een soort blindheid. Je komt op een leeftijd dat je levenskeuzes maakt, maar je ziet je de opties niet meer. Achteraf vond ik dat een enorme verarming. Dat wil ik mijn jongens niet afnemen. Op de universiteit zag ik vrienden met plannen rondlopen, om dit en dat te bekijken. Wat zou ik bekijken? Niko!’

Hoe verspreid zit het aandeelhouderschap in de familie?
De Backer: ‘We zijn met 14 nu en hebben drie familiale afgevaardigden in de bestuursraad. Iedereen heeft de wens aandeelhouder te blijven. Wil dat zeggen dat niemand ooit zal verkopen? Dat kan, maar het is vandaag geen thema.’

Hebt u nooit overwogen externe investeerders aan te spreken?
De Backer: ‘Nee. Ik heb een kasrijke firma in handen gekregen en heb dat zo gehouden. Ik vind dat nog altijd een verdedigbare keuze. Het is dicht bij de essentie van wat een familiebedrijf hoort te zijn. We zijn altijd in staat geweest onze groeiplannen met eigen cash te financieren.’

Wat houdt u nog bezig naast Niko en Voka?
De Backer: ‘Koken. Lezen, over geschiedenis, politici, zakenlui. En reizen met de familie. De wijde wereld in. Noord-Amerika. Azië. Maar ik voel een drang naar Afrika. Ik ben er ooit geweest. Een pure ervaring om te leven zonder elektriciteit, met de zon gaan slapen en opstaan.’

Met Niko Home Control hebt u een systeem waarbij alles vanop afstand slim bestuurd kan worden.
De Backer: ‘Alle puzzelstukken zijn aanwezig. Ik denk niet dat technologie een belemmering is. De vraag is in hoever de mens bereid is dat te aanvaarden. Er is niets zo erg als in een huis zitten dat niet marcheert. Dit weekend was de poort van mijn garage defect. En mijn auto stond binnen. Ik vond niemand die het kon repareren en had vier dagen geen auto. Door een stomme poort.’

Investeringsfonds van 100 miljoen euro

Het familiebedrijf Niko heeft20 miljoen euro opzijgezet voor investeringen in technologiebedrijven. Het wil ook andere Belgische ondernemersfamilies en industriële spelers aantrekken voor een fonds met een oorlogskas van100 miljoen euro. ‘We zijn dat aan het voorbereiden. Een team van mensen uit de durfkapitaalwereld is ermee bezig’, zegt Jo De Backer. ‘We willen niet alleen een fonds zijn, maar ook een ecosysteem.’

Zelfs concurrenten van Niko zijn welkom. ‘Onze grote tegenspelers hebben gelijkaardige fondsen opgezet, en daar zitten ook kruisparticipaties in.’ Het fonds zal vooral bedrijven in België en West-Europa in het vizier nemen. ‘We mikken op technologie die in het verlengde ligt van wat Niko doet: home automation. De technologische wereld ontwikkelt snel. Niemand kan alles nog alleen. Dit is een manier om een goed zicht te krijgen op wat er leeft en om samenwerkingen te smeden.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect