interview

‘Soms zijn maar een paar minuten nodig om je leven te veranderen’

©Katrijn Van Giel

Wat ze in augustus gaat doen als ze stopt als CEO van het chipbedrijf Melexis weet Françoise Chombar niet. ‘Maar ik heb geen schrik voor het zwarte gat.’ Loslaten is aanpassen. ‘Ik zal elke morgen in de spiegel kijken en zeggen: je bent geen stiefmoeder, je bent geen schoonmoeder.’

‘Shit, Jeff Bezos shorted us!’ Dinsdagavond laat kreeg Françoise Chombar een bericht van een van haar directeurs. Het nieuws was net binnengevallen dat de Amerikaanse oprichter van de alleswinkel Amazon zich terugtrekt als CEO en voorzitter wordt. ‘Ons persbericht stond klaar voor de volgende ochtend om zeven uur. Dat was grappig. Shit, Jeff Bezos shorted us.’ Ze lacht smakelijk na. ‘Maar ik heb wel mooier haar dan Bezos’, knipoogt ze. ‘En ik hoop dat ik ook een betere naam heb.’

Samen met de beste kwartaalresultaten ooit liet het chipbedrijf Melexis woensdag weten dat medeoprichtster Chombar na 17 jaar stopt als CEO. Vanaf augustus wordt ze voorzitter. Een verrassing. ‘Voor de binnen- en de buitenwereld, ja’, zegt ze. ‘Slechts een handvol mensen wist het op voorhand. De regels van goed bestuur, hè.’

We zitten buiten op een bankje aan de koffiebar Kolonel Coffee in Antwerpen (‘verre familie, maar vooral goeie en zelf gebrande koffie’). Dikke jas aan, maar gelukkig regent het niet. In het licht van de vroege ochtend kleurt Chombars haar wat lichter dan gewoonlijk. ‘Sinds corona ben ik gestopt met mijn haar te kleuren’, grinnikt ze. ‘Ik was het toch al beu, al die chemische toestanden.’

Corona weegt mentaal. Ik heb mijn kinderen al meer dan een jaar niet vastgepakt. We beseffen nu allemaal hoe belangrijk dat wel is.
Françoise Chombar
Vertrekkend CEO Melexis

Ze is 58. ‘Ik stop niet wegens mijn leeftijd’, zegt ze snel. ‘Al is de continuïteit van het bedrijf voor mij wel heilig. Ik ben gezond, maar je kan niet ontkennen dat de kans toeneemt dat er iets met me kan gebeuren. Maar dat is niet het belangrijkste. Vorig jaar was wellicht het moeilijkste jaar uit onze geschiedenis. Boven op de geopolitieke spanningen kwam de pandemie. Dat heeft er zwaar ingehakt. Maar nu zijn we erdoor. Het voorbije kwartaal hebben we recordresultaten neergezet. We hebben nooit méér nieuwe producten gelanceerd dan in 2020. Met de raad van bestuur vonden we het een goed moment.’

‘Toen ik tien jaar geleden alleen CEO werd, was dat ook na een crisis. Dat was goed: je bent met groei bezig in de plaats van met problemen. Die luxe wou ik mijn opvolger ook gunnen. Dus stelde ik me de vraag: ga ik nog eens door voor vijf à tien jaar - in onze business werk je typisch in cycli van zoveel jaar - of geef ik de fakkel door? Je moet weten wanneer je moet loslaten. Ik zie dat soms rond me. Leiders die niet weten wanneer het genoeg is. Dat is niet gemakkelijk, maar ik heb daar veel over nagedacht. Met het talent in onze directie maak ik me geen zorgen. Ze kunnen dat.’

U blijft wel voorzitter, u bent referentie-aandeelhouder en als oprichter emotioneel verbonden met het bedrijf. Wordt het niet moeilijk aan de zijlijn te staan?

Françoise Chombar: ‘Emotioneel betrokken ben ik sowieso bij alles wat ik doe, of ik nu aandeelhouder ben of niet. Maar het zal aanpassen zijn. Dat besef ik. Ik zal elke morgen in de spiegel moeten kijken en mezelf inprenten: je bent geen stiefmoeder, je bent geen schoonmoeder. Gelukkig weet ik dat mijn team me zal terugfluiten als het nodig is.’

De grote vraag is: wat gaat u doen na augustus?

Chombar: ‘Ik weet het nog niet. Echt. Ik heb geen concrete plannen. Behalve mijn overgang goed regelen. Natuurlijk zal ik me blijven engageren. Dat is nu eenmaal een rode draad in mijn leven: ik vecht voor meer diversiteit, voor innovatie en meer STEM (wetenschappen, techniek en wiskunde, red.). Ik zal bij mijn leest blijven, maar het kietelt wel. Ik leer graag bij en ontdek graag nieuwe dingen.’

Dus geen schrik voor het zwarte gat?

Chombar: ‘Totaal niet. Ik zeg altijd: met tijd is het zoals met kasten. Ik ruim ze vaak op, maar ze zitten binnen de kortste keren weer vol.’

Is er sinds de aankondiging van uw vertrek al veel aan uw mouw getrokken?

Chombar: ‘Direct! Maar zoals gezegd: het is te vroeg voor beslissingen.’

Hoe reageerde het thuisfront op uw beslissing?

Chombar: ‘Mijn kinderen zeiden: ‘Goed mama, je hebt gelijk.’ En mijn echtgenoot heeft bij zijn bedrijf (Rudi De Winter is CEO van Melexis-toeleverancier X-Fab, waar ze als koppel ook aandeelhouder zijn, red.) een call opgezet om te benadrukken dat hij blijft.’ (lacht)

Vorig jaar was het moeilijkste jaar ooit voor Melexis, zei u net. Hoe bezorgd was u?

Chombar: ‘Ik heb me zorgen gemaakt, ik heb slapeloze nachten gehad, maar ik heb nooit echt gepanikeerd. Ik heb ook nooit gevreesd dat we het niet zouden overleven. In de crisis van 2008-2009 had ik dat wel. Maar we hebben daar toen uit geleerd. Daardoor stond het bedrijf nu een pak sterker.’

Welke lessen waren dat?

Chombar: ‘Een: je moet systeemdenken. Het geluk wil dat ik vlak voor de crisis in 2008 uitbrak het boek ‘The Fifth Discipline’ van Peter Senge, directeur aan de MIT Sloan School of Management, gelezen had. Opnieuw gelezen, moet ik zeggen, want het is zo’n moeilijk boek dat ik het twee keer heb moeten lezen. Daarin stond uitgelegd hoe het systeem van bevoorradingsketens werkt. Dat je in de auto-industrie (Melexis haalt het gros van zijn omzet uit het leveren van sensoren aan autofabrikanten, red.) een ketting hebt met zoveel schakels, zo wereldwijd, heeft enorme effecten. Door schommelingen in de vraag kan je pijlsnel te maken krijgen met tekorten of overschotten in de vraag. Door een tekort aan chips vallen fabrieken stil. Niet bij ons, maar je ziet het nu wel gebeuren. Daar moet je een antwoord op vinden.’

Je mag technologie nooit vertrouwen. Die is gemaakt door mensen en mensen zijn feilbaar. Gelukkig maar, want het zou nogal saai worden. Françoise Chombar Vertrekkend CEO Melexis

‘Twee: nooit afhankelijk van de banken zijn. Met Melexis hebben we toen een kwartaal onze convenanten gebroken. Eén kwartaal! Ze hebben ons daar ongelooflijk voor gestraft, met een soms stuitende arrogantie. Ze hadden de crisis veroorzaakt en maakten die dan nog eens erger door bedrijven hard aan te pakken. Daarop heb ik principieel beslist: we moeten altijd voor onszelf zorgen. We zijn stresstests beginnen te doen op onze balans en hebben een oorlogskas opgebouwd. Zodat we zelfs tegen een worstcasescenario gewapend zijn.’

‘Drie: verzorg je interne pers. Je mensen moeten mee zijn. Dat betekent communiceren, communiceren, communiceren. De regel bij ons is: er zijn geen taboes. Iedereen mag alles vragen. Iedereen weet waarvoor we staan. We leggen beslissingen uit. We leggen uit wat we doen, waarom we het doen en hoe we het gaan doen. Dat betekent ook uitleggen hoe we ons geld verdienen. Toen ik daar 15 jaar geleden mee op de proppen kwam, geloofde men daar niet in. Waarom zou je aan iedereen je resultatenrekening uitleggen? Maar in het huishouden weet je toch ook dat je eerst moet sparen voor je een auto koopt? Intussen is het een evidentie. Dat loont. Die transparantie geeft mensen vertrouwen en rust. Ik ben er zeker van dat die cultuur een grote rol heeft gespeeld om de voorbije twee jaar door te komen. En ik ben daar best fier op, want het vraagt jaren om dat op te bouwen.’

Het scherm van de dictafoon licht op. Als ik even kijk, verontschuldigend ‘ik vertrouw die technologie nooit helemaal’, gooit ze haar armen in de lucht: ‘Je hebt gelijk! Je mag technologie nooit helemaal vertrouwen. Die is gemaakt door mensen en mensen zijn feilbaar. Gelukkig maar, want het zou nogal saai worden.’ Ze pauzeert even. ‘Het draait altijd weer om mensen. Ik vergeet de viering van de dertigste verjaardag van Melexis nooit. 6 december 2019. We hadden in alle vestigingen eten geregeld op hetzelfde moment. In Azië was het diner, bij ons was het aperitief en in de VS was het ontbijt. Iedereen zat op het werk, er waren overal vlaggetjes en met een livestream gingen we de wereld rond. Dat was pakkend. Ik voelde echt: dit zit goed. Ik krijg er nog kippenvel van.’

Om anderhalf jaar later te beslissen toch te stoppen?

Chombar: ‘Omdat het bedrijf iets anders kan gebruiken, en ik ook.’

Straks krijgt u spijt van uw beslissing.

Chombar: ‘Dat denk ik niet. Ik ben misschien geen snelle beslisser, maar als ik beslis, is het doordacht en definitief. Het is mooi geweest. In sollicitatiegesprekken vraag ik altijd: waarvan heb je spijt? Maar als ik zelf terugkijk, is er niets dat ik anders had willen doen. Je ne regrette rien. Ik heb misschien fouten gemaakt, maar daar heb ik altijd weer uit geleerd.’

U hebt Melexis uitgebouwd van een start-up tot een bedrijf van 3,9 miljard euro beurswaarde. Wat was uw leidraad?

Chombar: ‘Ik heb ooit twee levensbepalende adviezen gekregen. Het eerste: wat goed voelt, is goed. In de beginjaren van Melexis waren mijn kinderen klein. Dat was een zware periode en ik voelde enorm veel sociale druk dat ik er niet genoeg was als moeder. Op een bepaald moment ging ik er bijna onderdoor. Een regioverantwoordelijke van Kind en Gezin zei me toen: ‘Je laat je te veel schuld aanpraten. Je moet nadenken over wat je zelf wil. Voel je dat het goed zit met je kinderen? Voelen zij zich goed? Voelt je man zich goed? Als dat zo is, laat anderen dan maar praten.’

‘En het tweede: wees je rol. Dat moet ergens in 2003 geweest zijn. Ik zat vol twijfels over wat ik deed. Ik ben geen ingenieur, ik ben een vrouw in een mannenwereld, kan ik dit wel? De sportpsycholoog Jef Brouwers, die ik een beetje als mijn levenscoach zie, zei me: ‘Het enige wat ertoe doet, is dat je je rol bent. Je moet je dossiers kennen, je kan goed leren, doe dat dan.’ Die gesprekken hebben maar een paar minuten geduurd. Soms is er niet meer nodig om je leven te veranderen. Die ene klik, dat ene zetje waardoor je dingen anders ziet. Vroeger vond ik het misschien jammer dat ik zelf geen technische opleiding had (Chombar werd van thuis uit aangemoedigd om talen te studeren, red.), maar dat kan ik intussen plaatsen. Je kan het verleden niet veranderen. Het heeft er net toe geleid dat ik met een ander perspectief naar de dingen kon kijken.’

Hoe moet Melexis er na Françoise Chombar over tien jaar uitzien?

Chombar: ‘Anders dan vandaag. Met dezelfde cultuur wel, maar met nóg meer innovatie. Met nóg meer impact. Dat de mensen die hier werken het gevoel blijven hebben dat ze aan iets groters bijdragen.’

Bio
Françoise Chombar (58)

Drie kinderen.
Studeerde vertaler-tolk.
Richtte in 1989 samen met Roland Duchâtelet en haar echtgenoot Rudi De Winter Melexis op. In 2004 werd ze CEO, eerst in duo met haar man, sinds 2011 alleen. In augustus vervangt ze Duchâtelet als voorzitter. Marc Biron wordt de nieuwe CEO van Melexis.
Melexis boekte in 2020 een omzet van 507 miljoen euro en een nettowinst van 69,3 miljoen. Er werken 1.500 mensen.
In 2016 kreeg Chombar de Vlerick Award, in 2018 de Global Prize for Women Entrepreneurs en ICT Personality of the Year. In 2019 ontving ze het Ereteken van de Vlaamse Gemeenschap.
Ze is voorzitster van het STEM-platform, dat ijvert voor meer wetenschappen en techniek in het onderwijs. In 2018 werd ze ook benoemd tot Science Fellow bij de VUB.
Ze maakte korte tijd een zijsprong naar de politiek (Open VLD).

Naar welke technologie kijkt u het meeste uit?

Chombar: ‘Naar alles wat met gezondheid te maken heeft. We staan daar voor een enorme revolutie. De pandemie heeft dat alleen maar versterkt. (Ze wijst naar de Fitbit aan haar pols.) Die meet mijn hartslag, mijn beweging. Hij pookt me ’s avonds ook: het is tijd om te gaan slapen. Je moet dat niet slaafs volgen - ik denk dan ook: ‘jaja, maar ik wil nog dit en dat doen’ - maar het helpt je lichaam te begrijpen. Door bepaalde vitale functies te meten kunnen we veel sneller optreden. Dat is belangrijk voor onze geestelijke gezondheid. Als je gestresseerd bent, zal je lichaam signalen geven. Ik ben proefpersoon voor een app, een spin-off van de KU Leuven, die je energieniveau meet. Op basis van de informatie die mijn Fitbit doorgeeft. Ik zie in die sector ontzettend veel opportuniteiten. Niet alleen voor Melexis, maar voor ons allemaal. Het zal helpen veel meer aan preventie te doen en het zorgsysteem te ontlasten. We zitten binnenkort met de temperatuursensor van Melexis in de slimme pleister van Byteflies, waarmee ziekenhuizen in de coronacrisis mensen thuis zijn beginnen te monitoren. En mijn man en ik zijn aandeelhouder van Indigo, een Gentse start-up die diabetesimplantaten maakt. Technologie maakt dat we enorme stappen vooruit zetten voor ons welzijn.’

Bent u veel met gezondheid bezig?

Chombar: ‘Ik draag zorg voor mezelf. Ik ben geen sporter, maar ik beweeg wel. (lacht) Ik doe aan yoga en ik mediteer. Dat doet me goed. Corona was in zekere zin een zegen. Thuis koken - bij ons thuis kookt iedereen graag - en geen lange vliegtuigreizen meer. Maar het weegt mentaal. Ik heb mijn kinderen al meer dan een jaar niet vastgepakt. Ik word 59, Rudi is vorig jaar 60 geworden. Ze willen ons absoluut niet besmetten, dus we zijn heel strikt. We beseffen nu allemaal hoe belangrijk menselijk contact is.’

Wat staat op de bucketlist als u stopt?

Chombar: ‘Ik heb geen bucketlist voor als ik stop als CEO. Ik heb er wel een voor na de vaccinatie! Ik ga mijn kinderen heel lang vastpakken. Opnieuw cultuur. Dat mis ik. Op restaurant gaan. Een beetje reizen, maar niet met het vliegtuig. Genieten van kleine dingen, dicht bij huis, dan kan je in je eigen bed slapen, wat altijd beter is. En weer piano spelen, daar had ik al lang geen tijd meer voor.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud