analyse

De black box achter het mode-imperium van FNG

Manu Bracke, Dieter Penninckx en zijn echtgenote Anja Maes, de drie oprichters van FNG. Hun moderijk wankelt. Het is vooral gebaseerd op bergen geleend geld. ©SISKA VANDECASTEELE

Achter de steile opgang van de Belgische modegroep FNG gaat een wirwar van vehikels en aankoopstructuren schuil. Het doet vragen rijzen over wat ex-topman en grootaandeelhouder Dieter Penninckx in Azië uitspookte.

Begin deze week kondigde FNG, het moederbedrijf van Brantano, aan dat het 47 winkels wil sluiten. Daardoor zijn 287 jobs in gevaar. De Belgische modegroep maakt sinds vorig jaar verlies en de cijfers werden nog roder door de coronacrisis. Het bedrijf kan zijn 734 miljoen euro schulden niet meer aflossen.

De zware storm waarin de 3.000 werknemers van FNG zitten, staat in schril contrast met de steile opgang die de Belgische modegroep de voorbije jaren maakte. Tal van bekende ondernemers trokken de portefeuille open om deze ‘Vlaamse multinational in wording’ te steunen. Maar achter het groeiverhaal van Dieter Penninckx, zijn vrouw Anja Maes en studievriend Manu Bracke ging een andere werkelijkheid schuil die de transparantie niet ten goede kwam.

Met grote namen ‘groot geld’ aantrekken

De eerste grote naam die in het kapitaal van FNG stapte, was Emiel Lathouwers, de oprichter van AS Adventure en grootaandeelhouder van Le Pain Quotidien. Hij kocht in april 2011 voor 6 miljoen euro een belang van 17 procent.

Lathouwers, die uitgroeide tot een vaste waarde in de raad van bestuur van FNG, bleef tot nu toe grotendeels uit de schijnwerpers. Maar ingewijden omschrijven hem als een belangrijke spin in het web, die alles uit de kast haalde om van het modehuis een spectaculair groeisucces te maken. En niet zonder profijt.

De eerste grote naam die in het kapitaal van FNG stapte, was Emiel Lathouwers, de oprichter van AS Adventure en grootaandeelhouder van Le Pain Quotidien. Hij kocht in april 2011 voor 6 miljoen euro een belang van 17 procent.


In mei 2016 sloot de discrete ondernemer met Penninckx, Maes en Bracke een aandeelhouderspact, waardoor ze samen driekwart van FNG onder controle kregen. Hij passeerde daarbij royaal langs de kassa. Op 31 mei kocht hij 120.000 FNG-aandelen aan 10 euro per stuk van de oprichters. Dezelfde dag nog verkocht hij die buiten de beurs aan 27,5 euro per stuk aan onbekenden. Goed voor een belastingvrije som van 2,1 miljoen euro.

Andere bekende ondernemers stapten in 2013-2015 mee in, zoals Urbain Vandeurzen (VMF), Jos Sluys (Saffelberg), Geert Noels (Kyra/Econopolis), Stany Boone (Biloba/Lotus Bakeries), Annie Vereecken (Biover) en Marc De Kegel (ex-Accenture). Sommigen gaven toe amper op de hoogte te zijn van de manier waarop FNG werd gefinancierd. Toch kwamen ze royaal met geld over de brug, dankzij de namen die al aan boord waren.

De Vlaamse overheid raakte in 2016 betrokken bij FNG via een achtergestelde lening van 10 miljoen euro. Die diende niet om de groei te financieren, maar om een vroegere overname terug te betalen van modeketen Miss Etam door de Nederlandse ex-ING-bankier Rens Van de Schoor, die toen voor rekening van FNG reed.

Bankiers vechten om de gunst van FNG

Zelfs Belfius Insurance dook op als grote aandeelhouder, terwijl de moeder van deze verzekeraar bankdiensten leverde en obligaties in de markt zette voor het cashhongerige FNG. Belfius zette midden 2018 een obligatie-uitgifte op van 100 miljoen euro om een eerdere obligatielening van FNG vervroegd terug te betalen.

Bankiers struikelden over elkaar om in de gunst te komen van het snelgroeiende bedrijf. BNP Paribas en ING waren al vanaf dag een aan boord. Ze verstrekten FNG in die periode een kredietlijn van 65 miljoen euro, die met 15 miljoen mocht worden verhoogd als een overname in zicht kwam. In vaktermen heet dat accordeonfinanciering. De kredietfaciliteit was nog maar net getekend en Penninckx riep al ‘accordeon’, zeggen insiders. Zijn honger naar kredieten was niet te stelpen.

Belfius, ING en ABN AMRO waren midden 2018, samen met BNP Paribas Fortis, verantwoordelijk voor een grote herfinanciering van de kredieten, waarbij ze 240 miljoen euro ter beschikking stelden van FNG. Nochtans waren er toen al signalen dat Penninckx & co. het niet al te nauw namen met de regels voor een beursgenoteerd bedrijf.

Revisor Figurad merkte in zijn verslag over de jaarrekening 2018 van filiaal FNG Benelux Holding diverse overtredingen van de vennootschapswet: de geconsolideerde jaarrekening van moederbedrijf FNG was niet neergelegd bij de Nationale Bank, de algemene vergadering werd niet op tijd gehouden en de jaarrekening werd niet tijdig aan de commissaris voorgelegd.

Aandeelhouder Geert Noels trok zich in 2016 terug. Hij zou hebben aangedrongen op een betere bedrijfsvoering, een duidelijker rapportering en meer transparantie.


Iedereen verdrong zich voor een stukje van FNG. Onder de motorkap gebeurden intussen opmerkelijke dingen. Slechts enkele investeerders zagen dat de kapitein het schip in steeds woeliger water stuurde. Econoom en vermogensbeheerder Geert Noels, die in 2014 met een fonds van Econopolis was ingestapt in het kapitaal en bestuurder was bij FNG, trok zich in 2016 terug. Volgens diverse ingewijden drong hij aan op een betere bedrijfsvoering, duidelijker rapportering en meer transparantie. Urbain Vandeurzen volgde even later.

Maar voor de Vlaamse overheidsholding PMV moest het hele verhaal dan nog beginnen. In 2017 legde ze 15 miljoen euro op tafel voor een belang van 5 procent. In 2018 stopte ze er nog eens 10 miljoen in bij de beursintroductie in Brussel, wat andere beleggers over de brug hielp om aandelen te kopen. PMV zit nu zwaar op de blaren. De blootstelling voor de Vlaamse belastingbetaler bedraagt 32 miljoen euro.

Schimmige deals met bevriende partijen

FNG pakte de voorbije jaren graag uit met zijn unieke aankoopplatform in Turkije, India en Hongkong, dat rechtstreeks inkocht bij lokale textielateliers en zo forse marges realiseerde voor zijn modeketens Fred & Ginger, CKS, Claudia Sträter en Brantano. Wie achter de mooie façade gaat kijken, stuit op een black box van schimmige constructies en ondoorzichtige deals.

De Europese bovenbouw van dat platform werd twee jaar geleden in alle stilte ontmanteld. Dat is opmerkelijk omdat die aankoopstructuur de basis was van de winstmotor van FNG. Door via zijn kantoren in Istanboel, New Delhi en Hongkong steeds meer kleding te kopen bij lokale ateliers, kon FNG kortingen afdwingen en zijn winstmarge opkrikken.

De blootstelling van de Vlaamse belastingbetaler aan FNG bedraagt 32 miljoen euro.


Aan wie de bovenstructuur van die aankooporganisatie - het overkoepelende Belgische Fashion Buying Platform en de Zwitserse dochter Colveta AG - werden verkocht, is niet duidelijk. Twee figuren speelden daarbij een belangrijke rol: de Vlaming Kristoff Sel, die een tijdlang in het Chinese Qingdao woonde, en de Chinese May Kam, met thuisadres in Hongkong.

Sel is geen onbekende van FNG. Hij bezat een minderheidsbelang in de Zwitserse inkooptak Colveta AG. Na de verkoop van Fashion Bying Platform werd hij een tijdlang zaakvoerder van die vennootschap, om kort daarna het roer door te geven aan Kam. Die is al lang bestuurder bij de inkooptak van FNG in Hongkong.

Sel en Kam bleven aan het roer, wat erop wijst dat de verkoop van de Belgische en Zwitserse inkoopvennootschappen doorschuifoperaties waren. Van een echte verkoop aan derden was geen sprake. Waarom die constructies werden opgezet? Daarover tasten we in het duister.

Merkwaardig is ook dat Sel via een structuur van Luxemburgse vehikels FNG-aandelen beheert ‘voor derden’. In juli 2018 ging het even om een belang van 1,2 miljoen aandelen of 10,94 procent, om enkele maanden later terug te vallen naar 4,76 procent. Volgens een ingewijde zou het gaan om Chinese investeerders in FNG.

Sel, een persoonlijke vriend van Penninckx en een verwoed schaker en scrabbelaar, weigerde over zijn rol bij FNG meer uitleg te geven. ‘Er is veel commotie’, liet hij per mail weten aan De Tijd. ‘Hopelijk begrijpt u dat ik daarover geen communicatie voer via de pers.’

Black box met spoor naar de Britse Maagdeneilanden

Het gebrek aan transparantie over de aankooporganisatie van FNG is des te stuitender, omdat daarachter een enorm netwerk schuilgaat. De diverse kantoren in Istanboel, New Delhi en Hongkong tellen een vijftigtal werknemers, die jaarlijks meer dan 10 miljoen kledingstukken inkopen voor de verschillende merken van de FNG-groep en externe retailers.

Uit een interne presentatie van de Indiase afdeling blijkt dat de groep een gigantisch netwerk van leveranciers bezit, in diverse Indiase, Chinese en Turkse regio’s en in Bangladesh, Roemenië, Cambodja, Myanmar, Vietnam en Indonesië. Elk atelier had zijn eigen specialisatie, zoals borduurwerk, die de cluster rond New Delhi in 45 à 60 dagen kan aanleveren, ‘fake suède’ vanuit Bangladesh, jeans uit Istanboel en jassen uit China.

Het aankoopplatform mag dan kantoren in Turkije, India en Hongkong bezitten, in de jaarrekeningen is alleen een spoor naar de vennootschap in Hongkong te vinden. Die wordt al een tijdje geleid door Kam en Abraxas Limited, een lokale beheersmaatschappij die bij 175 andere vehikels opduikt. Penninckx is er sinds vorige zomer bestuurder.

Zelf blijft Penninckx bij hoog en bij laag volhouden dat hij FNG ‘op legale wijze’ heeft aangestuurd en ‘in het belang van het bedrijf’.


Maar over het statuut van de Turkse en Indiase antennes is veel minder duidelijkheid. Colveta (India) Limited is volgens de officiële Indiase bedrijfsdatabank een buitenlandse vennootschap die opgericht is op de Britse Maagdeneilanden. Dat offshoreparadijs staat bekend als een oord waar goedkoop en razendsnel vennootschappen kunnen worden opgericht. De route wordt vaak gekozen door bedrijven die weinig transparantie nastreven, want er informatie over achterhalen is onbegonnen werk.

Op de Britse Maagdeneilanden vinden we nog een spoor van de vennootschap Colveta Turkey Limited. Het gaat om een officiële waarschuwing uit 2014 dat het bedrijf wordt geschrapt wegens het laattijdig betalen van de jaarlijkse registratiekosten. Het doet vragen rijzen over wat Penninckx precies in Azië heeft uitgespookt. Zelf blijft Penninckx bij hoog en bij laag volhouden dat hij FNG ‘op legale wijze’ heeft aangestuurd en ‘in het belang van het bedrijf’.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud