Advertentie
reportage

‘Fietsen tussen de wolven, dat zou aanslaan’

Brengt de wolf in Limburg alleen angst en dood vee, of zijn er ook kansen verbonden aan de aanwezigheid van de tienkoppige roedel roofdieren? Op zoek naar de ontluikende wolveneconomie. ‘Er bestaat geen betere plek om aan wolfspotten te doen.’

Zaterdagochtend, even voor zeven uur, op de grens van Genk en Houthalen-Helchteren. Een hobbelende landweg in een pikdonker bosje leidt ons naar een open plek die dienstdoet als gelegenheidsparking. Vanaf hier begeleidt de 38-jarige reisorganisator en bioloog Billy Herman wekelijks dierenliefhebbers die de wolven in hun natuurlijke habitat willen zien. ‘Tussen augustus en oktober lukt dat het best. Dan heb je ongeveer 75 procent kans een wolf te zien tijdens de vroege uurtjes. Al blijft het altijd afwachten’, zegt hij.

Billy Herman.

Herman - altijd op Teva-watersandalen, ‘behalve als het sneeuwt’ - kreeg het idee tijdens de lockdown. Omdat de professionele activiteiten van zijn in natuurreizen gespecialiseerd reisbureau nagenoeg stillagen, ging de Gentenaar op zoek naar zeldzame dieren in onze streken. ‘De wolf fascineert mij mateloos en tijdens corona heb ik geregeld wolven gespot in Limburg. Die ervaring wilde ik delen met anderen.’

Alleen is niet iedereen even opgezet met de terugkeer van de wolf na ruim een eeuw. Het begon in januari 2018 met de verschijning van de - intussen overleden - wolvin Naya en iets later haar partner August. Intussen telt de Limburgse roedel tien wolven. Die hongerige monden moeten gevoed en geregeld valt onbeschermd vee ten prooi. Uit de recentste cijfers van het Agentschap Natuur en Bos blijkt dat de teller dit jaar op 48 schadegevallen staat, waarbij tussen 1 januari en 29 september 116 dieren sneuvelden.

Als burgers vertellen dat ze ’s avonds niet meer met een gerust gemoed over straat wandelen, is er toch een probleem?
Marco Goossens
CD&V-burgemeester Oudsbergen

Her en der bestaat de vrees dat het niet bij kleine dieren blijft en ook mensen aangevallen zullen worden. ‘We hebben tweeënhalf jaar alles op alles gezet om samen te leven, maar het draagvlak voor de wolf is helaas aan het afkalven’, zegt Marco Goossens, de CD&V-burgemeester van Oudsbergen, waar de wolven hun schuilplaats hebben. ‘Als burgers vertellen dat ze ’s avonds niet meer met een gerust gemoed over straat wandelen, is er toch een probleem? Onze gemeente heeft een plan met 15 punten klaar voor de Vlaamse regering, waarmee we het vertrouwen willen herstellen’, zegt Goossens, die onderstreept dat hij niet tot het nee-kamp behoort.

Volgens Herman is de wolf geen probleem, maar een kans. ‘Ik organiseer wolvenexcursies in Spanje en Finland, maar in eigen land zijn de omstandigheden het best.’ Gewapend met verrekijkers en telescopen neemt hij maximaal acht mensen mee naar de top van de 160 meter hoge mijnterril van Zwartberg, die eigendom is van vzw Limburgs Landschap. ‘Dat is ideaal om op een verantwoordelijke manier aan wolfspotten te doen. De dieren ondervinden er nul hinder van.’

Gezucht op de terril

Met Herman en een groepje van vijf begenadigde wolvenspotters, die elk 150 euro neertellen voor de excursie, vatten we de pittige klim aan. Op de top wacht ons een wijds uitzicht over de provincie. En dan is het geduld oefenen. ‘De meeste waarnemingen vinden tussen zonsopgang en tien uur ’s morgens plaats. Vorige week hebben we een groepje van vier wolven gezien. Een beetje zon en een beetje wind zijn wel noodzakelijk. Laaghangende mist is uit den boze en een beetje menselijke activiteit in de militaire domeinen, waar de wolven schuilplaatsen hebben, helpt ook’, zegt de ervaren gids aan de deelnemers, die prompt de horizon afspeuren.

Er zijn geen tien plaatsen in Europa waar je bijna met zekerheid een wolf kan spotten, maar dit is er een van.
Piet Opstaele
Deelnemer wolvensafari

Piet Opstaele, hoofd innovatie bij het Havenbedrijf Antwerpen, is er voor de tweede keer bij. De bonkige 54-jarige Aalternaar, die er een rit van bijna twee uur op heeft zitten, waagde begin september al zijn kans, maar kwam toen van een kale reis terug. ‘Als het nodig is, kom ik nog een derde keer naar hier. Ik reis heel vaak en heb al veel zoogdieren in het echt gezien, maar nog nooit een wolf. Het is bijna niet te geloven dat in ons land een roedel van tien dieren zit. Er zijn geen tien plaatsen in Europa waar je bijna met zekerheid een wolf kan spotten, maar dit is er een van’, zegt hij opgewonden.

Doodgeschoten

Ping. Op de smartphone van een deelnemer verschijnt een melding. ‘Wolf liquideren moet kunnen volgens vier op de tien Limburgers’, weet de krant Het Belang van Limburg, op basis van een steekproef bij 500 Limburgers. Collectief gezucht op de top van de terril. ‘De tegenstanders van de wolf lijken op antivaxers. Je hebt een rationeel argument en een emotioneel argument. Emoties en paniek winnen altijd’, zegt een vrouw. Herman knikt. ‘Ik begrijp de boeren, maar we moeten de wolven een kans geven om een plek te vinden. Als werk gemaakt wordt van wolfproof omheining, hebben we deze discussie niet.’

De natuurgids doelt op de incidenten waarbij de wolven zich de voorbije weken te goed deden aan drie pony’s, een jonge koe en een kudde schapen. Het noopte een jonge boer uit Oudsbergen eind september tot een wolvenfakkeltocht, die 3.000 mensen op de been bracht. ‘Dat toont aan dat de wolf een not-in-my-backyard-fenomeen is geworden. Iedereen vindt hen een meerwaarde, tot de wolven in onze achtertuin opduiken’, zegt burgemeester Goossens.

Leeft de weerstand ook in onze buurlanden waar de wolf in opmars is? ‘De weerzin voor de wolf bestaat hier ook. Alleen lopen de emoties doorgaans minder hoog op’, zegt Maurice la Haye van het Wolvenmeldpunt Nederland, als we hem aan de lijn krijgen. De bioloog wordt door alle media gecontacteerd, nu blijkt dat een van de Nederlandse wolven doodgeschoten is.

La Haye denkt dat Nederland al verder staat in het aanvaarden van de wolf, omdat er al langer voor gewaarschuwd wordt. ‘Zeker tien jaar geleden hebben we voor het eerst gezegd dat de wolf eraan kwam. In het begin deed iedereen daar lacherig over, maar we hebben gelijk gekregen’, zegt de onderzoeker, die op de situatie in Duitsland wijst. ‘Daar is de eerste wolf in 2000 opgedoken. De discussie over de eerste roedels en de bijbehorende schade is er al achter de rug. Het maakt dat de Duitsers over veel expertise beschikken. We kunnen veel van hen leren.’

Er bestaan in Duitsland wolvencentra met tentoonstellingen en rondleidingen, maar ook ‘wolfnachten’ en voedermomenten. Welkom Wolf ziet er heil in. ‘In Limburg zie je al kleinschalige toeristische alternatieven (zie inzet) ontstaan. Toch zit Toerisme Limburg vast in een conservatieve houding waarbij de aanwezigheid van de wolven verzwegen wordt’, zegt bezieler Jan Loos. ‘Je hebt ‘Fietsen door het Water’ en ‘Fietsen door de Bomen’. Wel, voeg daar ‘Fietsen tussen de Wolven’ aan toe en het zal gegarandeerd aanslaan.’

Naya-bier

Een van de eerste voorbeelden van de ontkiemende wolveneconomie in Limburg is het Naya-bier van brouwerij De Logt uit Hechtel- Eksel. Na de dood van de gelijknamige wolvin in 2019 bracht wolvenkenner Jan Loos de eigenaars op het idee een blond bier van 7 graden te produceren ter nagedachtenis van Naya. ‘We hebben er geen minuut over getwijfeld en het is een succes gebleken’, zegt brouwer Mario Vanherck. ‘Omzetten zoals bierreus AB InBev draaien we niet, maar de maandelijkse productie van 400 liter bleek onvoldoende.’ Een doos van vier flesjes kost 15 euro, waarvan een deel naar de natuurvereniging Limburgs Landschap vloeit.

Visit Limburg laat weten dat er geen plannen zijn om de wolf toeristisch te exploiteren. ‘Voor ons moeten toerisme en natuur hand in hand gaan. De natuur mag geen pretpark worden’, zegt Igor Philtjens, gedeputeerde en voorzitter van Visit Limburg. ‘We hebben begrip voor de angst en stellen veiligheid voorop.’

Een (ver) beeld van de wolven, tijdens een eerdere excursie. ©Billy Herman/starlingreizen

Drie uur

En hoe liep het af met de wolfexcursie? Hoewel Herman de habitat van de wolven op zijn duimpje kent - ‘de akker links is een ideale plaats’, ‘aan die waterpoel komen ze vaak drinken’ en ‘daar heb ik August eens de straat zien oversteken’ - geven we er na dik drie uur de brui aan. Geen wolf te zien. ‘Spijtig, maar ik kan helaas geen garanties geven, al is een herkansing bespreekbaar’, zegt Herman, die al op een uitbreiding broedt. ‘Ik zou volgend jaar graag uitpakken met een meerdaagse wolvenstage, waarbij we ook sporen zoeken en tonen hoe boeren hun vee optimaal beschermen. Het kan het toerisme in Limburg alleen maar een boost geven, lijkt me.’

Wolfproof fencing?

Om onbeschermde dieren te beschermen deelt de Vlaamse overheid subsidies uit aan particulieren en landbouwers voor de aanleg van een wolfwerende omheining. ‘Die bestaat uit gaasdraad en stroomvoerende schrikdraden’, zegt Peter Grieten van de doe-het- zelfhandel Van Cranenbroek in Oudsbergen. ‘Dagelijks komen mensen informeren naar zo’n afspanning en de interesse neemt alleen maar toe’, zegt ook Clement Gerits van de groothandel Rubco in Oudsbergen. Hij noemt een prijsvork van 1.600 tot 5.000 euro. Volgens de bevoegde minister Zuhal Demir (N-VA) kost een gemiddelde installatie zo’n 2.000 euro, waarvan 80 procent gesubsidieerd wordt.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud