reportage

Nog even, en u stapt in een vliegende taxi

Een luchttaxi van Boeing. ©rv

Vliegende auto’s zijn geen sciencefiction meer. Wereldwijd werken zo’n 140 bedrijven eraan. Al vanaf 2023 zouden ze inzetbaar zijn als luchttaxi’s. En niet alleen voor de happy few. ‘Het is absoluut de bedoeling dat ze beschikbaar worden voor een grote groep mensen.’

Stel: u moet snel van Zaventem naar het centrum van Brussel, maar er staan weer eindeloze files. Wat als u daarover heen kon vliegen, niet met een helikopter maar met een elektrische en betaalbare taxi? Voor u klinkt zoiets misschien als sciencefiction, maar volgens bedrijven als Uber, Lilium of Volocopter is het iets voor de nabije toekomst.

‘We wonen in drie dimensies en bouwen wolkenkrabbers, terwijl ons transportnet nog altijd tweedimensionaal is. Als aan de oppervlakte niet genoeg ruimte meer is, moet je ook met het verkeer de hoogte in. Dat is waar urban air mobility om draait’, zegt Eric Allison, hoofd van Elevate, de afdeling binnen Uber die aan vliegende taxi’s werkt.

Urban air mobility, deze week het thema van een Uber-congres in Washington D.C., houdt in dat mensen zich in een stad veilig en efficiënt via de lucht kunnen verplaatsen. Het wordt als een deeloplossing voor de fileproblematiek gezien. ‘De helft van de 7 miljard mensen op aarde woont nu al in steden’, zegt Dara Khosrowshahi, de CEO van Uber. ‘Tegen 2050 zullen dat er volgens de Verenigde Naties 6 miljard zijn, of 68 procent van de bevolking.’

100 keer
Veiliger
‘Onze nieuwe voertuigen zijn zo’n honderd keer veiliger dan een helikopter’, zegt Oliver Walker-Jones van Lilium.

De stedelijke files zullen door die bevolkingsgroei alleen maar toenemen. Daarom zijn zo’n 140 bedrijven bezig met de ontwikkeling van eVTOL’s, kort voor electrical Vertical Take Off and Landing-voertuigen. De meeste prototypes lijken op een kruising tussen een grote drone en een helikopter. Ze kunnen net als een helikopter verticaal landen en opstijgen, wat cruciaal is voor gebruik in onze volgebouwde steden. Maar ze zijn wel veel stiller. En ze zijn elektrisch of hybride, zodat het verkeer vele malen schoner is dan het huidige luchtverkeer.

Van de 140 bedrijven die een voertuig (laten) ontwikkelen, zijn er meerdere die een tijdlijn hebben voor het inzetten van de vliegende auto’s voor een commerciële taxidienst in de lucht. Uber en het Duitse Volocopter willen er in 2023 een lanceren, het Duitse Lilium mikt op 2025.

Anders dan bij de taxi’s op de weg wordt het niet mogelijk op elke plek een luchttaxi te doen stoppen. Op knooppunten zullen landingsplaatsen worden gebouwd. Denk aan daken van parkeergarages of winkelcentra. De taxi’s vliegen van de ene landingsplaats naar de andere.

Screenen en checken

‘Het ritje in de lucht is slechts een onderdeel van een langere reis’, benadrukt Allison. ‘Elke reis wordt multimodaal. Je komt met een Uber-auto naar de ene ‘skyport’, vliegt naar een andere landingsplaats, en neemt daar dan een deelfiets of -scooter naar je eindbestemming.’ Het is dus cruciaal dat de landingsplaatsen worden gebouwd op plaatsen waar auto- en fietsverkeer en openbaar vervoer samenkomen.

Uber is van plan de landingsplaatsen en de vliegroutes te selecteren op basis van de data die het heeft in de 700 steden waar zijn app wordt gebruikt. ‘We hebben 93 miljoen maandelijkse gebruikers, en uit al die data kunnen we destilleren welke routes het meest baat kunnen hebben bij een luchtoptie’, legt Allison uit. In New York is dat onder meer de route van het vliegveld JFK naar Manhattan. Dagelijks leggen 10.000 mensen die route af met het openbaar vervoer, Uber, een taxi of een eigen auto.

Daarom begint Uber deze zomer op die route met Uber Copter. Via de app kan een beperkt aantal gebruikers een volledige reis naar JFK boeken. Een auto brengt de gebruiker naar een helipad in Manhattan, een helikopter vliegt naar het vliegveld, vanwaar de gebruiker naar de terminal gaat. Dat kost gemiddeld 200 dollar. ‘Dat is niet goedkoop. En dus niet voor iedereen weggelegd’, erkent Allison. ‘Maar Uber Copter is vooral een testcase voor onze software. Het is heel moeilijk gebruikers met elkaar te matchen, zodat ze tegelijk bij de helikopter aankomen.’

Uber Copter: Uber gaat deze zomer proefdraaien met een luchttaxidienst. ©Uber

Nu heeft Uber al ervaring met het matchen van passagiers via UberPool, een dienst die in verschillende landen beschikbaar is en waarbij vreemden op min of meer dezelfde route bij elkaar in de Uber terechtkomen. Maar bij het instappen van een helikopter - en later een eVTOL - komt meer kijken dan bij het instappen in een auto. ‘We moeten passagiers screenen en checken of ze op no-flylijsten staan, enzovoort.’

Met de lessen die het bedrijf leert van Uber Copter, dat op den duur ook in andere steden zal worden aangeboden, wil het in 2023 van start gaan met de luchttaxi-dienst Uber Air. ‘Tegen die tijd hopen we 10 tot 25 eVTOL’s en vijf tot zeven skyports in Dallas, Los Angeles en Melbourne te hebben’, zegt Allison. Ook die initiële dienst zal nog prijzig zijn, maar volgens Allison is Uber Air zeker niet alleen voor de rich and famous.

‘Het is de bedoeling dat Uber Air voor de massa beschikbaar wordt. Zodra we opschalen en de prijs van de voertuigen daalt, komt de prijs per passagier per kilometer in de buurt van een UberX’, zegt Allison. ‘En in de verdere toekomst kunnen de voertuigen volledig zelfstandig vliegen, zonder piloot dus. Dan daalt de prijs per passagier per kilometer naar het niveau van een eigen auto.’

Enorm netwerk

Ubers voordeel bij het aanbieden van luchttaxi’s ligt in het enorme netwerk dat het bedrijf op de grond heeft. Zowel aan de vraagzijde, de klanten, als aan de aanbodzijde, het vervoer. Behalve auto’s biedt Uber ook deelfietsen en -steppen in steeds meer steden, inclusief Brussel, onder het merk JUMP.

‘Het lijkt me heel moeilijk om luchttransport te ontwikkelen als dat het enige is wat je aanbiedt’, zegt Allison. ‘Zeker in het begin zullen de luchttaxi’s zo nu en dan verhinderd zijn door het weer. En dan heb je maar beter alternatieven achter de hand.’ Net als een helikopter kan een eVTOL bij mist niet vliegen. Bij slecht weer kan Uber luchtpassagiers alsnog in een auto zetten om ze op hun eindbestemming te krijgen.

‘Uber is daar uiteraard in het voordeel’, zegt Fabien Nestmann, hoofd beleid bij concurrent Volocopter. ‘Maar wat Uber niet heeft, is een voertuig.’ Uber werkt samen met zes partners die elk hun eigen voertuig ontwerpen. Maar slechts een daarvan - de Aurora, overgenomen door Boeing - heeft al een testvlucht gemaakt. De rest is nog in de conceptfase. Volocopter heeft wel al een werkend voertuig, dat al testvluchten maakt en daarvoor een vergunning heeft van de Duitse overheid.

Volocopter: de Duitsers zijn al bezig met testvluchten. ©volocopter

Volocopter focust voorlopig op een voertuig met twee zetels: een voor de piloot en een voor een passagier. ‘Dat is haalbaar met de batterijtechnologie van nu’, zegt Nestmann. ‘En het past ook bij onze missie: stadsverkeer in de lucht. Een taxi op de grond heeft gemiddeld 1,3 passagiers. Dat kunnen wij nu al matchen in ons voertuig.’ Het huidige voertuig van Volocopter kan zo’n 30 kilometer vliegen, genoeg om in veel steden van het vliegveld naar de binnenstad te gaan. ‘Wij willen iets ontwikkelen dat zo snel mogelijk de markt op kan. Als de technologie zich verder ontwikkelt, zullen we ons model verbeteren en uitbreiden, om meer zetels aan te kunnen bieden.’

In 2022 denkt Volocopter gecertificeerd te zijn door de Europese luchtvaartautoriteit EASA. En vanaf 2023 hoopt het commerciële vluchten aan te bieden. ‘Dat is absoluut haalbaar’, zegt Nestmann. ‘Zowel op het gebied van certificering als technologisch.’ Maar in Europa hoeft men op zo’n korte termijn geen vliegende taxi’s te verwachten. Uber heeft er geen concrete plannen en Volocopter ook niet.

Zodra we Uber Air opschalen en de prijs van de voertuigen daalt, komt de prijs per passagier per kilometer in de buurt van een UberX.
Eric Allison
Hoofd van Elevate bij Uber

‘Europese steden en burgers zijn te kritisch en zullen er langer over doen de technologie te accepteren.’ Volocopter gaat zich wellicht richten op Azië, het Midden-Oosten of Noord-Amerika.

Maar ook in die regio’s moet het publiek worden ‘opgevoed’. ‘Wij zetten daar zwaar op in’, zegt Nestmann. Eind dit jaar bouwt Volocopter in Singapore een modellandingsplaats, een ‘Voloport’. ‘Om te beginnen leren we daar zelf van. Is het ontwerp praktisch? Is de inrichting werkbaar? En ondertussen raken mensen vertrouwd met het concept. Hoe meer ze een Voloport zien, hoe minder ze er bang voor zullen zijn.’

Hetzelfde geldt voor de vliegtuigen die zonder passagiers door Singapore zullen vliegen, maar die niet opstijgen en landen op de Voloport. ‘Het is goed als mensen de voertuigen in de lucht zien. Dat ze leren dat ze veilig en niet lawaaiig zijn.’

Publieke bezorgdheid

Volgens experts maakt het grote publiek zich het meest zorgen over de veiligheid en het geluid als het over urban air mobility gaat. En over de prijs.

‘Op alledrie die punten moeten we bewijzen dat we goed bezig zijn’, zegt Oliver Walker-Jones, woordvoerder van het Duitse Lilium, dat een vliegend prototype eVTOL heeft met vier zetels en een bereik van 300 kilometer. ‘We moeten zorgen dat onze voertuigen zich vermengen met het normale stadsgeluid. Niemand wil het geluid van tientallen helikopters die opstijgen en landen in z’n buurt.’ Het geluid van de Lilium Jet zou zes tot acht keer stiller zijn dan dat van een helikopter.

Lilium Jet: 'Zes tot acht keer stiller dan een helikopter.' ©Lilium

Veiligheid dan. Walker-Jones: ‘Onze nieuwe voertuigen zijn zo’n honderd keer veiliger dan een helikopter. We hebben overtolligheid ingebouwd: als een onderdeel stukgaat, vangen andere onderdelen dat op. Als een van de 36 rotors defect is, zijn er nog 35 over. De rotors zijn bovendien gemonteerd op twaalf kleppen. En onze boardcomputer heeft drie systemen om malfunctie te ondervangen. Dat maakt ons voertuig bij certificering even veilig als een vliegtuig in de commerciële luchtvaart.’

En ten slotte de prijs. ‘Het is absoluut de bedoeling dat een dienst als deze beschikbaar wordt voor een grote groep mensen. Als je luchttaxi’s op schaal aanbiedt, is de energieconsumptie vergelijkbaar met die van een elektrische familiewagen. Dat vertaalt zich in een vergelijkbare prijs. Een luchtrit van JFK naar Manhattan zal zowat 70 dollar kosten. Dat is evenveel als het je in een Uber zou kosten. Maar in plaats van in een uur ben je er in zes minuten.’

Geen excuus

Zowel Lilium als Volocopter wil zelf een dienst opzetten om passagiers in hun voertuigen te krijgen. ‘Wij willen die voertuigen zelf exploiteren. Uit veiligheidsoogpunt is dat het verstandigst. En commercieel is het interessanter’, zegt Nestmann.

Voor het boeken, het matchen van passagiers en het transport van en naar de landingsplaatsen is Volocopter op zoek naar partners. ‘Dat zou Uber kunnen zijn, maar dat is niet noodzakelijk.’ Lilium kondigde deze week aan de komende vijf jaar honderden softwareontwikkelaars aan te nemen om een platform op te zetten waarmee gebruikers de luchttaxi’s kunnen boeken en om een backend te creëren dat de hele operatie moet dragen.

Zo’n backend heeft Uber al: Elevate Cloud Services. Het bedrijf gaat die software niet alleen met Uber Copter testen, maar ook met Uber Eats, dat binnenkort in San Diego met bezorgdrones hoopt te beginnen. De drones zullen maaltijden van de fastfoodketen McDonald’s naar bezorgpunten brengen, vanwaar bezorgers ze met de auto tot op hun bestemming brengen. Het proefproject maakt deel uit van het programma van de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA om drones te integreren in het luchtverkeer.

Bell Nexus: dit hybride voertuig van Bell kan vijf passagiers vervoeren. ©Bell

Ook bedrijven als Wing (van Google) en Amazon staan op het punt met dronebezorging te experimenteren. De tests zullen nuttige informatie opleveren voor de ontwikkeling van urban air mobility. ‘De manier waarop we drones in het luchtruim integreren, zal niet zo erg verschillen van hoe we dat met vliegende taxi’s gaan doen’, zegt Tom Prevot, de directeur van luchtruimsystemen bij Uber.

De vraag is: kunnen luchttaxi’s - als ze ooit betaalbaar worden voor iedereen - het fileprobleem volledig oplossen? ‘Op zichzelf zal Uber Air de files niet doen verdwijnen’, antwoordt Allison. ‘De oplossing zal van een mix van transportopties moeten komen. Op prijs en schaal zal Uber Air nooit kunnen concurreren met bijvoorbeeld het openbaar vervoer.’

De komst van vliegende taxi’s mag dus geen excuus zijn voor overheden om niet langer te investeren in openbaar vervoer. Volgens de modellen van Uber zal de vraag naar luchttaxi’s tussen 5 en 10 procent liggen. ‘Een mooie markt’, noemt Allison dat. ‘Een paar procenten minder grondverkeer zal al een grote impact hebben’, zegt Nestmann. ‘Zelfs ondanks het feit dat rond de landingsplaatsen meer autoverkeer zal komen, van mensen die naar en van de landingsplaats komen.’

Volgens Khosrowshahi is de tijd rijp voor de verkeersoptie die uit een scifi-film gegrepen lijkt. ‘De definitie van krankzinnigheid is steeds opnieuw hetzelfde te doen en een andere uitkomst te verwachten. Toch zien we in steden keer op keer dat meer geld wordt gestoken in asfalt en meer wegen om de verkeersgroei bij te benen. Dat werkt niet en het wordt tijd dat we het transportnet die derde dimensie geven. Dat is een flinke sprong, maar met kleine stapjes komen we er niet.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect