analyse

Staking symptoom van malaise bij ‘zinkend schip' De Lijn

©BELGA

De vakbonden bij De Lijn staken vandaag tegen de geplande reorganisatie. Maar op de achtergrond smeult een hele reeks frustraties en problemen bij de openbaarvervoermaatschappij.

Vandaag rijden er, zeker in de stedenamper bussen en trams. In de landelijke gebieden, waar privé-exploitanten meer ritten uitvoeren, is de impact van de 24-urenstaking mogelijk kleiner. Omdat ook de bedienden staken, is de informatie over de exacte hinder onvolledig.

mogelijk Ook acties bij MIVB

Ook bij de Brusselse openbaarvervoermaatschappij MIVB zijn er vandaag mogelijk acties. De liberale vakbond ACLVB hekelt allerlei operationele problemen en het negatieve sociale klimaat bij het bedrijf. Als een gesprek met de directie vanochtend niets oplevert, onderneemt de ACLVB vanaf 14 uur acties. Ook de socialistische vakbond ACOD, die de verspilling an honderdduizenden euro’s belastinggeld aanklaagt, heeft een stakingsaanzegging ingediend, die maandag ingaat. ‘Het overleg met de vakbonden wordt voortgezet om eventuele acties af te wenden’, zegt de woordvoerster van de MIVB.

De staking richt zich tegen de grote reorganisatie ‘De Lijn 2020’ die de vervoersmaatschappij plant. De Lijn, die vandaag 8.000 werknemers telt, wil het aantal bediendejobs sterk verminderen. Minstens 286 van de 1.780 bedienden moeten weg door pensionering of vrijwillig vertrek. Om het administratieve waterhoofd te verkleinen, verdwijnen ook managementfuncties.

Tegelijk werkt De Lijn aan een nieuwe organisatiestructuur. Daarbij verdwijnen de huidige vijf provinciale entiteiten, die waren uitgegroeid tot machtige baronieën. Heel wat diensten worden hervormd en gecentraliseerd om beter aan te sluiten bij de 15 vervoersregio’s die Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts (N-VA) tegen 2020 wil opstarten. Veel werknemers krijgen daardoor een nieuwe jobomschrijving en vrezen te moeten verhuizen naar de hoofdzetel in Mechelen.

De vernieuwde raad van bestuur van De Lijn keurde onlangs de principes van de reorganisatie goed. Over de precieze impact moeten de directie en de vakbonden nog een cao sluiten. Begeleidende maatregelen, zoals meer thuiswerk, moeten de pil voor het personeel verzachten.

Brigadier

Roger Kesteloot, de topman van De Lijn, beklemtoont dat er geen gedwongen ontslagen vallen. Hij belooft ook een ‘betere omkadering van de chauffeurs en meer autonomie voor de technici’. Zo wil De Lijn bij de technische diensten besparen door de leidende functie van brigadier te schrappen, en arbeiders in zelfsturende teams te laten werken.

De vakbonden zijn erg kritisch over de plannen. Volgens hen betalen de laagste niveaus het gelag, terwijl alle directeurs hun toekomst verzekerd hebben. Zo komt er een nieuwe directie Supply Chain Management met amper 54 voltijdse werknemers.

De dienst moet de inkoop efficiënter maken, maar de job is volgens critici op maat gesneden van de directeur West-Vlaanderen, de enige die nog geen uitzicht had op een nieuwe topfunctie. ‘De directeurs hebben goed voor zichzelf gezorgd’, klinkt het zuur. Kesteloot ontkent dat. Volgens hem is het aantal directeurs van tien naar acht gedaald en moet de raad van bestuur nog over de namen beslissen.

Woensdag zitten de directie en de vakbonden samen voor een nieuwe verzoeningspoging. Als de directie geen water bij de wijn doet, dreigen de bonden met nieuwe acties. ‘Als de directie ons ervan had kunnen overtuigen dat het plan verbeteringen brengt, dan zouden we kunnen meedenken’, zegt Rita Coeck van de socialistische vakbond ACOD. ‘Maar deze reorganisatie heeft maar één duidelijk doel: 300 man minder en 40 miljoen besparen.’

Murw geslagen

De gewone werknemers van De Lijn moeten betalen voor foute beleidsbeslissingen.
secretaris acod
rita coeck

De ontevredenheid zit dieper dan de reorganisatie. Het personeel voelt zich murw geslagen door de jarenlange besparingen. Naast de reorganisatie, die tegen 2020 jaarlijks 40 miljoen euro oplevert, moet De Lijn de komende drie jaar nog eens 7 miljoen euro per jaar besparen. ‘Men is bij De Lijn sinds 2008 en tot 2020 onophoudelijk aan het besparen’, zegt Jan Coolbrandt van de christelijke vakbond ACV. ‘Welke overheid moet zoveel inspanningen doen?’

Bovendien zit het de vakbonden hoog dat De Lijn veel geld heeft verspild aan uitbestede projecten. Zo raakte onlangs bekend dat De Lijn het geldverslindende IT-project Retibo, waarvan de kost sinds 2011 is opgelopen tot 150 miljoen euro, mogelijk niet volledig uitvoert. ‘De Lijn laat zich aan 100 kilometer per uur rollen door IT-consultants’, zegt een voormalige topmedewerker.

Ook zijn er de realtime-informatieschermen aan haltes, die nooit hebben gewerkt. ‘Een gewone bediende ziet zoiets gebeuren en krijgt tegelijk twee minuten minder om ’s middags in zijn boterham te bijten. De mensen zijn dat zo beu als koude pap’, zegt Coeck. ‘De gewone werknemers van De Lijn moeten betalen voor foute beleidsbeslissingen uit het nabije verleden.’

Ook de dreigende privatisering hangt als een donderwolk boven de organisatie. In 2020 beslist de Vlaamse regering wie het stads- en streekvervoer mag organiseren. Tegen dan moet De Lijn bewijzen dat ze even efficiënt werkt als haar concurrenten. Volgens Kesteloot is de reorganisatie nodig om de toekomst veilig te stellen. ‘We bereiden ons zo voor om te kunnen concurreren met de privébedrijven als de markt in 2020 vrijgemaakt wordt.’

Maar vakbondsman Coolbrandt is sceptisch. ‘Op de werkvloer twijfelt men aan de goede intenties van de Vlaamse overheid. De werknemers hebben het gevoel dat ze op een schip zitten dat alsmaar dieper in het water zakt.’

3 Vragen aan Roger  Kesteloot, Directeur-generaal De Lijn

Heeft u begrip voor de staking van het personeel?

  Ik begrijp de bezorgdheid over de impact van de reorganisatie, vooral voor werknemers wier job gecentraliseerd wordt. We geven de mensen veel informatie en houden roadshows om alles uit te leggen. Ik wil bijvoorbeeld met de vakbonden praten over de uitbreiding van het satellietwerken, waardoor mensen enkele dagen per week ergens anders dan op hun bureau kunnen werken. We hadden daarvoor zelfs al een agenda vastgelegd met de vakbonden. Het is jammer dat de reizigers nu opnieuw de klos zijn.’

 

Het personeel staakt ook tegen de besparingen.

We hebben een selectieve wervingsstop ingevoerd en er is door een efficiëntere organisatie bespaard op de interne werking . Maar het personeel verdient geen halve euro minder dan een paar jaar geleden. De overheid heeft ons een besparingstraject opgelegd, maar we hebben dat uitgevoerd zonder aan de arbeidsvoorwaarden te raken. Er wordt ook vaak gezegd dat we raken aan de rijtijden van de chauffeurs. Dat komt niet door de besparingen, maar door de groeiende drukte in de steden.’

De besparingen laten zich toch ook voelen in het aanbod?

Het aanbod voor de reiziger is niet gedaald sinds 2012, toen we het aanbod voor de laatste keer hebben verminderd. De Lijn legt vandaag minder kilometers af, maar het aantal plaatskilometers (het aantal plaatsen in een bus of tram maal het aantal kilometer, red.) is wel gestegen, onder meer door grotere voertuigen te laten rijden. En dat is een betere graadmeter.’

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud