De Lijn zet omstreden reizigerstellingen stop

©Photo News

De Vlaamse vervoermaatschappij De Lijn gooit haar onrealistische reizigerstellingen in de vuilnisbak. Maar het nieuwe telsysteem op basis van de Mobib-kaart gaat pas volgende zomer van start.

Hoe vaak neemt een abonnee van De Lijn de tram of de bus? Voor de Vlaamse vervoermaatschappij was het antwoord tot voor kort erg simpel: stedelingen maken 90 ritten per maand; wie op het platteland woont, stapt 52 keer per maand op een bus of een tram.

90
ritten
De Lijn gaat er al jaren van uit dat stedelingen met een busabonnement maandelijks 90 ritten per maand maken.

De Lijn gaat al sinds haar oprichting in 1991 uit van die hypotheses om te berekenen hoeveel reizigers ze vervoert. En de schattingen zijn van belang: 87 procent van de 518 miljoen ritten die de gebruikers van De Lijn in 2016 naar eigen zeggen maakten, komt op het conto van de abonnees.

Onrealistische cijfers

Maar na 27 jaar gooit De Lijn de telmethode in de vuilbak. Het bedrijf publiceert vanaf dit jaar geen reizigersaantallen meer volgens de oude methode, besliste de raad van bestuur onlangs.

Experts hekelen de onrealistische abonneeberekeningen van De Lijn al langer. ‘90 ritten per maand is bijzonder optimistisch’, zegt Stefan Stynen van TreinTramBus. ‘Bijna niemand maakt zeven dagen op zeven drie ritten per dag, zeker senioren niet.’ Ter vergelijking: de Brusselse MIVB rekent voor abonnees op 51 ritten per maand, bijna de helft minder dan in Vlaamse steden dus.

Ook politiek liggen de tellingen van De Lijn onder vuur. Al in 2010 eiste toenmalig minister van Mobiliteit Hilde Crevits (CD&V) dat De Lijn ‘vanaf volgend jaar’ iedereen zou tellen die op een bus of een tram stapt.

©MEDIAFIN

‘De Lijn krijgt heel veel geld van de Vlaamse overheid’, zei Crevits toen. ‘Dus vragen over hoe dat budget aangewend wordt, zijn terecht. Om die te beantwoorden hebben we correcte cijfers nodig. En daar wringt het vandaag.’ Crevits eiste dat alle reizigers een chipkaart zouden krijgen die het werkelijke gebruik van lijnen, bussen en trams registreert. ‘Dat kost geld, maar alleen zo komt er een eind aan het geleuter over de reizigersaantallen.’

Ramp Retibo

De invoering van die elektronische chipkaart liet echter eindeloos op zich wachten. De Mobib-kaart maakt deel uit van het peperdure IT-project Retibo (Registratie-, Ticketing- en Boordcomputer), waarmee De Lijn allerlei operaties, waaronder de reizigerstellingen, wilde vergemakkelijken. Maar het complexe project, dat in 2015 klaar moest zijn, liep keer op keer vertraging op. De kostprijs van Retibo is intussen opgelopen tot 150 miljoen euro.

Vandaag gebruiken enkele honderdduizenden jaarabonnees de Mobib-kaart. Binnenkort begint de uitrol voor wie een maand- of een driemaandenabonnement heeft.

‘Vanaf deze zomer hebben alle abonnees een Mobib-kaart’, zegt woordvoerster Astrid Hulhoven. ‘We gaan dan opnieuw campagne voeren om onze reizigers aan te sporen zich te registreren.’ Pas dan kan De Lijn eindelijk alle (instappende) passagiers tellen op basis van de Mobib-kaarten, die een goudmijn aan informatie kunnen bieden om het vervoersaanbod op te stellen.

Aangezien De Lijn het oude telsysteem nu al in de vuilnisbak gooit, zal ze anderhalf jaar lang, van begin 2017 tot midden 2018, amper cijfers over haar vervoer hebben.

In de zomer van 2019 zal De Lijn dan voor het eerst haar jaarlijkse tellingen volgens het nieuwe systeem publiceren. De maatschappij installeert dan in een reeks voertuigen ook 3D-camera’s en wifidetectie om de reizigerstellingen te verfijnen.

Even amper cijfers

Aangezien De Lijn het oude telsysteem nu al in de vuilnisbak gooit, zal ze anderhalf jaar lang, van begin 2017 tot midden 2018, amper cijfers over haar vervoer hebben. De Lijn zal in die periode enkel het aantal verkochte vervoersbewijzen zoals rittenkaarten en sms-tickets bekendmaken, en het aantal abonnees.

‘Het heeft geen zin nog cijfers te geven die op assumpties zijn gebaseerd’, geeft woordvoerster Astrid Hulhoven toe. ‘Bij De Lijn groeit het besef dat er een nulmeting moet gebeuren om de reizigers deftig te meten’, zegt een waarnemer.

Kelderen

Door het nieuwe, realistische telsysteem zullen de gebruikscijfers van De Lijn naar alle waarschijnlijkheid spectaculair kelderen.

Het bedrijf profiteerde jaren van de optimistische schattingen om met enorme reizigersstijgingen uit te pakken. Het gratisbeleid van toenmalig Vlaams minister van Mobiliteit Steve Stevaert (sp.a) gaf vanaf het jaar 2000 de cijfers een enorme boost. Door de uitbreiding van het aanbod en de invoering van gratis vervoer voor bepaalde doelgroepen, zoals 65-plussers, verdubbelde het aantal reizigers tussen 2000 en 2007, althans op basis van de voluntaristische telhypotheses.

De reizigerstellingen van De Lijn zijn de grootste politieke luchtballon van de laatste 15 jaar.
Johan Sauwens (CD&V)
Ondervoorzitter De Lijn

‘De reizigerstellingen van De Lijn zijn de grootste luchtballon van de laatste 15 jaar in de Belgische politiek’, zegt Johan Sauwens (CD&V), die in 1991 als minister De Lijn oprichtte en vandaag als ondervoorzitter in de raad van bestuur zetelt.

Sinds 2010 ziet De Lijn haar reizigersaantal langzaam zakken. Vorig jaar noteerde ze 518,8 miljoen ritten, de zevende daling op rij. Al betwistte voorzitter Marc Descheemaecker (N-VA) dat. ‘De reizigersaantallen zijn nog altijd gebaseerd op hypotheses’, zei hij in 2015. ‘We beschikken nog niet over de meetinstrumenten om zeker te zijn dat er een daling is. Ik zie veeleer een stagnering.’

Ook de NMBS gebruikt geen digitale gegevens om haar reizigers automatisch te tellen. De Brusselse MIVB, die wel al tellingen op de Mobib-kaart baseert, zag haar aantal reizigers vorig jaar bijna 10 procent stijgen naar 400 miljoen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect