Het rolkoffertje van de zakenreiziger zal nog jaren stof vergaren

©Filip Ysenbaert

Niet op een vliegtuig, wel thuis aan het videobellen. De zakenreiziger was dit jaar niet op pad. Een tik voor een hele keten, van boekingbureaus tot chocolatiers. Het herstel heeft jaren nodig, al is niet eens zeker dat het zakentoerisme volledig terugkeert.

Bill Gates - de stichter van Microsoft, maar nu vooral een virusvechter - droeg in een gesprek met de Amerikaanse krant The New York Times enkele weken geleden het zakentoerisme ten grave. ‘Ik voorspel dat meer dan de helft van de zakenreizen ertussenuit gaat. Een heel eind vliegen om voor iemands neus te zitten is niet meer de standaard.’ Een opluchting voor de zakenreizigers met een hekel aan de vele trips en de bijbehorende jetlag, maar een tik voor al wie leeft bij hun gratie. De hele keten, van het boeken van een vlucht tot een glas op café na het congres, lag in 2020 op apegapen.

1 De zakenreis wordt geboekt

Bedrijven houden tot nader order het licht op rood voor het boeken van zakenreizen. De eerste die dat ervaren, zijn de zakelijke reisbureaus. Zoals het Nederlandse BCD Travel, dat in oktober 3.000 banen schrapte. ‘We regelen normaal de reis van A tot Z: de vlucht, het hotel, eventueel een auto. Maar nu voelt niemand zich geroepen om te reizen: bedrijfsleiders zijn verantwoordelijk en ook werknemers voelen er niets voor’, zegt Jean-François De Mol, marketingdirecteur voor België bij BCD Travel.

De boekingsappetijt staat op een laag pitje, al zijn er gradaties. ‘Kleine bedrijven staan te popelen om te reizen’, zegt Jan Van Steen, topman van het Leuvense Omnia Travel. ‘Ze zijn flexibel, een zakenreis leg je gemiddeld een week op voorhand vast.’ Bij grote bedrijven ligt dat anders. Multinationals verlengden hun reisban naar maart. Delegaties de wereld rondsturen is nog verder af. Bij een annulatie is dat een stevige kostenpost. ‘Zakelijke groepsreizen zullen pas herstellen in de tweede helft van volgend jaar, na de eerste vaccinaties’, zegt Van Steen.

De boekingen zullen traag herstellen, is de verwachting. ‘Halen we in 2021 de helft van wat we in 2019 draaiden, dan mogen we spreken van een goed jaar’, zegt Van Steen. En keert het hele zakentoerisme wel terug? ‘Bedrijfsleiders zeggen me dat er een Zoom-moeheid is en dat reizen essentieel is om nieuwe markten aan te boren’, zegt De Mol. Maar over het interne reizen, tussen de filialen van één bedrijf, is hij sceptisch. ‘Zal een Belgische werknemer zijn collega in Spanje nog gaan bezoeken?’ Iedereen heeft dit jaar ervaren hoe efficiënt videocalls kunnen zijn.

2 De zakenreiziger neemt zijn vlucht

Een zakenvlucht in Europa is wegens de tweede golf en de lockdown- en quarantainemaatregelen amper aan de orde. ‘De quarantaine is voor bedrijven vaak de dooddoener’, zegt De Mol. ‘Werknemers kunnen digitaal werken, maar een bedrijf neemt een werknemer niet zomaar volledig uit roulatie.’ Voor wie wel op pad is, moet BCD Travel meer dan ooit praktische info opsnorren. ‘Als iemand twee vluchten moet nemen, gaan die dan allebei door? Zo niet, zijn de hotels dan open als die reiziger strandt?’

Bij de luchtvaartmaatschappij Brussels Airlines staat de Europese zakenreiziger in het winterseizoen niet hoog op de prioriteitenlijst. ‘Onze focus ligt deze winter op drie Europese zonbestemmingen en op onze Afrikavluchten. De marktvraag is in Afrika minder volatiel’, zegt de maatschappij. Wel doet ze populaire zakenreisbestemmingen als Genève, Milaan, Berlijn en Manchester aan om reizigers vanaf daar te verbinden met het Afrikanetwerk.

Ik voorspel dat meer dan de helft van de zakenreizen ertussenuit gaat.
Bill Gates
Stichter Microsoft

Ook andere luchtvaartmaatschappijen wagen zich niet aan de onzekerheid. Air Antwerp, dat vliegt tussen Deurne en Londen, kondigde op 14 september aan zijn activiteiten te hervatten. Maar deze maand liggen de vluchten stil. ‘Het Verenigd Koninkrijk vraagt reizigers om twee weken in quarantaine te gaan’, zegt woordvoerder Yves Panneels. ‘Het merendeel van onze passagiers waren zakenreizigers die op en af gaan. We hadden ook na 14 september reizigers, maar die wonen en werken daar.’

De luchthavens voelen die terugval. Brussels Airport mocht in oktober 313.000 passagiers verwelkomen, jaar op jaar 87 procent minder. Minder passagiers betekent minder verkoop in de taxfreeshops. De uitbater van taxfreewinkels in Brussels Airport, Lagardère Travel Retail, schrapte in oktober 153 jobs in ons land. CEO Nicholas Van Brandt wil niet in detail treden, maar geeft wel een treffend voorbeeld over de slappe verkoop. ‘Voor de crisis haalden we in het Belgian Chocolate House op de luchthaven 20.000 à 30.000 euro omzet per dag. Nu amper 1.000 euro.’

Minder somber zijn de uitbaters van privéjets. Het Antwerpse Flyinggroup, dat 42 zakenjets heeft, kondigde bij het begin van de tweede lockdown aan 5 miljoen euro te investeren in een hoofdkantoor in Antwerpen. ‘We denken de vloot te kunnen uitbreiden naar 50 à 55 toestellen’, zei oprichter Bernard Van Milders toen. Het bedrijf pakte uit met het Flying Bubble-concept, waarbij sneltesten afgenomen worden van de crew en de passagiers om veilig in de eigen bubbel te reizen.

3 De zakenreiziger stapt in een taxi of vipbusje

Vanaf de luchthaven gaat de zakenreiziger verder met een taxi of vipbusje. Matthias Liekens, de zaakvoerder van Taxi Jenny uit Leuven, duidt het belang voor zijn taxibedrijf van de zakenreizigers die in Brussel landen. ‘Je rijdt ze van de luchthaven naar het hotel, van daar naar de conferentiezaal, van de conferentiezaal naar het hotel en dan weer naar de luchthaven.’ Zonder die ritten en in volle lockdown viel Taxi Jenny in Leuven terug op ziekenhuisritten: verplaatsingen naar het ziekenhuis voor een behandeling.

Ook de Franse busreus Keolis ziet een impact op zijn activiteiten. ‘Onze sector lijdt onder het wegblijven van de zakenreiziger. Het groepsvervoer in en rond Brussel naar congressen of beurzen is zo goed als stilgevallen’, zegt topman Stefan De Prycker. Al betekent dat niet dat de Keolis-busjes de luchthaven niet meer bedienen. De cargovluchten blijven op peil of nemen toe en de crew van die vluchten moet opgevangen worden. ‘We voeren ze naar een hotel of naar volgende bestemmingen.’

Het portfolio van Keolis is voldoende gediversifieerd om de wegvallende zakenreiziger op te vangen. ‘Drie vierde van onze activiteiten is transport in onderaanneming, zoals schoolvervoer of voor de vervoersmaatschappijen’, zegt De Prycker. ‘Dat lag in het begin even plat, maar is snel weer begonnen en heeft de status van essentiële dienst gekregen.’ Ook bij de dagreizen per touringcar was er tussen de twee lockdowns een remonte. De zakenreiziger keert na de crisis terug, denkt De Prycker. ‘Bedrijven zullen altijd naar nieuwe markten zoeken.’

4 De zakenreiziger gaat op hotel

Weinig mensen vonden dit jaar de weg naar een Vlaams of Brussels hotel. In de eerste acht maanden van dit jaar waren er in Vlaanderen 11,5 miljoen overnachtingen, 51 procent minder dan in dezelfde periode een jaar eerder. Het aantal boekingen uit het buitenland viel nog forser terug, met 64,5 procent. Toerisme Vlaanderen maakt in die cijfers geen onderscheid tussen toeristen of zakenreizigers. Visit.Brussels kan nog geen jaarcijfers geven.

Ik verwacht dat de congressector pas tegen 2024 of 2025 normaliseert.
Marc Van Muylders
Horeca Brussel

Hotels mochten bij het begin van de tweede lockdown openblijven, maar staan wegens de schaarse bezetting voor een moeilijke keuze: openblijven voor een beetje omzet of de deuren dichtdoen? Voor Jan Callewaert, de oprichter van het technologiebedrijf Option en de sterke man bij het Leuvense zakenreizigershotel The Fourth, was de keuze snel gemaakt. ‘Voor hotels die deel van een keten zijn, ligt dat misschien anders, maar we hebben de deuren gewoon dichtgedaan.’

Dat heeft vooral met het kostenplaatje te maken. ‘De personeelskosten kan je beperken, maar de kosten voor onderhoud of energie wil je niet de lucht injagen voor een bezetting van drie kamers.’ Hij heeft er goede hoop op dat de academische reiziger, van wie hij vooral afhankelijk is in de studentenstad, terugkeert. Al is het koffiedik kijken wanneer en hoe talrijk. ‘Een gesprek loopt nog altijd het best los bij een koffie achteraf. Al zal het nu meer een combinatie van video en live zijn.’

5 De zakenreiziger neemt deel aan een congres, beurs of vergadering

Na de vlucht, de rit en een verkwikkende nachtrust volgt het werk: een congres, beurs of vergadering. Maar een beurs of congres fysiek bijwonen zal zich van alle precorona-activiteiten het traagst opnieuw op gang trekken, zeggen waarnemers. ‘Er is onvoldoende zekerheid om congressen in 2021 te laten doorgaan’, zegt Marc Van Muylders van de federatie Horeca Brussel. ‘Dat is een dode periode, waardoor je naar 2022 kijkt.’

Zelfs dat is wegens de dynamiek van het congreswezen optimistisch. ‘De planning van een congres vergt twee tot drie jaar’, zegt Van Muylders. ‘Een organisator dekt zijn vaste kosten, zoals het boeken van de hal, door goedkope tickets te slijten aan vroege vogels. Maar wegens de onzekerheid is niemand al zover.’ Pas als de situatie normaliseert, komt dat weer op gang. ‘Ik verwacht een normalisering tegen 2024 à 2025.’

Een streep door de rekening voor de vele kleine toeleveranciers aan beurzen, congressen en andere bedrijfsevents. Bob Van Cleemputte is een van hen. In 1986 zette zijn vader Medicongress op, een organisator van medische congressen. Zelf stampte hij Create.eu, een leverancier van licht en geluid voor bedrijfsevents, uit de grond. ‘We draaien dit jaar 300.000 euro omzet in plaats van 2 miljoen. We hadden een groot congres in Australië op de planning staan, maar dat verschuift naar 2023. 2021 is te onzeker.’

-85 %
De omzet van het Brugse zakeneventbureau Perfect+ zakte dit jaar met 85 procent.

Ook bij kleinere vergaderlocaties staat alles on hold. De Faculty Club in Leuven, verbonden aan de universiteit, beschikt over 22 vergaderzalen. ‘Bij de eerste lockdown kozen mensen een nieuwe datum in het najaar’, zegt manager Peter Herbiest. ‘Bij de tweede gebeurde dat niet meer. Onze agenda voor volgend jaar is beperkt. Een organisatie schiet niet twee maanden op voorhand in actie, zeker niet als er buitenlandse gasten zijn. Tot eind 2021 zie ik weinig gebeuren. De KU Leuven steunt ons gelukkig. Als ik een zuiver privébedrijf was, was ik failliet.’

6 De zakenreiziger pikt een evenement of bezienswaardigheden mee

De boog moet op zakenreis niet altijd gespannen staan. Een individuele zakenreiziger eet, drinkt en pikt misschien wat bezienswaardigheden mee. En bedrijven willen klanten, partners of werknemers naast het formele gedeelte graag wat amusement bieden, zoals een cultureel of toeristisch uitje voor de klanten of partners of een aparte beloning voor de werknemers.

Dat in kaart brengen of kwantificeren, is zo goed als onbegonnen werk, al heeft Vlaanderen dat in 2015 wel geprobeerd. Het publiceerde een rapport over de ‘MICE’-industrie. Behalve meetings en congressen keek dat rapport naar de beloningen voor werknemers (‘incentives’) en evenementen. De hele MICE-industrie droeg toen 1,4 miljard euro bij aan de economie.

Buitenlandse delegaties of zakenreizigers die wat vertier willen beleven, zetten dat niet altijd zelf op. Ze zijn zelden vertrouwd met de culturele of toeristische opties ter plaatse of hebben niet de knowhow om er een event op te zetten. Ze huren daar dan gespecialiseerde bureaus voor in. Hoe die presteren, is een indicatie van de marktvraag.

‘We weten wat er op de markt is als een bedrijf bijvoorbeeld een exclusieve boottocht in Brugge wil organiseren en achteraf een glas champagne wil aanbieden’, zegt Wim Van Besien, de zaakvoerder van Perfect+, een zakelijke-evenementenbureau uit Brugge. ‘Maar het kan ook grootser. Toyota Duitsland hield voor zijn dealers eens een driedaagse in Brugge en wilde een deel van het strand een dag voor zichzelf. Dan staan we hen bij met logistiek advies.’

Nu de zakenreiziger wegblijft, beleeft ook Perfect+ een rotjaar. De omzet kelderde met 85 procent. ‘Ik was van plan om het bedrijf volgend jaar na 28 jaar over te laten aan twee werknemers en met pensioen te gaan. Maar zij gaan daar natuurlijk niet mee door. Mijn pensioen staat door de coronacrisis op het spel.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud