Maersk jaagt eerste containerschip door poolijs

Een gelijkaardig containerschip van Maersk maakt zich momenteel op om door het poolijs te varen van Vladivostok naar Sint Petersburg. ©EPA

Door de klimaatopwarming kan de Deense scheepvaartreus voor het eerst een containerschip laten varen via de noordelijke zeeroute in het poolgebied.

De Venta Maersk, een middelgroot vaartuig dat tot 3.600 containers kan vervoeren, vertrekt nog deze week met een lading bevroren vis vanuit het Russische Vladivostok naar Sint-Petersburg. Dat het schip daarvoor de noordelijke zeeroute neemt - via de Beringstraat tussen de VS en Rusland en langs de noordkust van Rusland - was tot voor enkele jaren ondenkbaar. Door het dikke poolijs was de waterweg nagenoeg nooit bevaarbaar.

Maar de opwarming van de aarde begint daar nu verandering in te brengen. Dinsdag bleek nog dat zelfs de meest dikke ijslaag ten noorden van Groenland is beginnen scheuren als gevolg van de hittegolf die ook het gebied binnen de poolcirkel trof. Omdat de ijslagen beginnen te smelten, blijkt de noordelijke zeeroute stilaan wel een optie te worden voor scheepvaartbedrijven. Al blijft de route voorlopig slechts enkele maanden per jaar bevaarbaar.

Het Chinese Cosco stuurde vorig jaar al meerdere schepen met zware industriële onderdelen via de Russische route. Eerder deze zomer transporteerde een Russische tanker via die weg al vloeibaar aardgas vanuit Siberië naar China. De Chinese president Xi Jinping uitte begin dit jaar trouwens de ambitie om de noordelijke vaarroute uit te bouwen tot een 'Arctische Zijderoute',  en rekent daarbij op een nauwe samenwerking met Rusland. De Russiche president Vladimir Poetin acht dit traject dan weer cruciaal om zijn territoriale claims in het poolgebied waar te maken. 

Alternatief voor Suezkanaal?

Maersk heeft nu dus de primeur om als eerste scheepvaartbedrijf containers via die route te vervoeren. Maar een evidentie is dat niet. De Venta Maersk, die nu nog aangemeerd ligt in Vladivostok, is een nieuw type containerschip dat speciaal ontworpen werd om makkelijker door ijs te varen.

10.000
Steeds meer verkeer
Volgens researchers kunnen op lange termijn jaarlijks tot 10.000 schepen via de Noordelijke zeeroute varen.

Maar dan nog zal het Maersk-schip begeleid moeten worden door twee krachtige ijsbrekers om zijn bestemming te bereiken. Aan de Financial Times benadrukte Maersk dan ook dat het om een proefproject gaat, bedoeld om te achterhalen hoe het de noordelijke route optimaal kan commercialiseren.  

Waarom zoveel scheepvaartreuzen volop inzetten op de moeilijke vaarroute tussen Azië en Europa, is makkelijk te achterhalen: ze is veel korter dan het alternatief, via het Suezkanaal. Het Nederlandse Centraal Planbureau, zeg maar de economische denktank van Den Haag, berekende drie jaar geleden al dat de gemiddelde reisafstand en duurtijd een derde lager liggen voor schepen die de noordelijke route nemen. 

Voor rederijen die zich blauw betalen aan brandstof- en andere transportkosten maakt dat een enorm verschil. Ook de Venta Maersk zou twee weken sneller zijn bestemming bereiken dan via het Suezkanaal. Bovendien is varen via het Suezkanaal niet zonder risico. De voorbije jaren werden meerdere schepen die via de Indische Oceaan naar het kanaal voeren, gekaapt door piraten

Antwerpen

Redenen genoeg dus om de nieuwe noordelijke vaarroute te verkennen. Maar dat betekent nog niet meteen dat scheepvaartbedrijven massaal richting Noordpool zullen trekken om goederen uit Azië naar hier te brengen en vice versa. De noordelijke route is op dit moment slechts enkele maanden per jaar bevaarbaar, en dan nog is dat niet bepaald een vlotte oversteek te noemen. Terwijl een betrouwbaar netwerk en reguliere diensten zeker voor containervaart van bijzonder groot belang zijn. 

De verwachting is dat de havens van Antwerpen, Rotterdam, Hamburg en Le Havre meer vrachtverkeer te verwerken zullen krijgen als de Noordelijke route het hele jaar door bevaarbaar wordt.

Al geeft het Centraal Planbureau toe dat daar verandering in kan komen als het poolijs verder smelt. In haar studie gaat de organisatie uit van een scenario waarin de noordelijke route rond 2030 het hele jaar door bevaarbaar wordt en dus commercieel leefbaar zal zijn. Eens we dat punt hebben bereikt, zal de impact enorm zijn, klinkt het.

De voorbije vijf jaar passeerden gemiddeld meer dan 17.000 commerciële vrachtschepen jaarlijks het Suezkanaal, goed voor net geen tiende  van de wereldhandel. Als de noordelijke route volledig bevaarbaar is, zal alleen al 15 procent van de Chinese handel voortaan via die weg lopen, schatten de onderzoekers van het CPB. In combinatie met het vrachtvervoer uit andere landen zou dat betekenen dat vanaf dan jaarlijks 10.000 vrachtschepen via het Hoge Noorden varen. 

Op zich is dat geen slecht nieuws voor de haven van Antwerpen en de ander grote havens in het noordwesten van Europa, zoals Rotterdam, Hamburg en Le Havre. Omdat ze dichter bij de noordelijke route liggen, is de verwachting dat ze meer vrachtverkeer te verwerken zullen krijgen dan de zuidelijke havens. Maar omdat iedere rederij voorlopig nog volop aan het experimenteren is over hoe ze de noordelijke route het beste kunnen benutten, is het nog te vroeg om concrete cijfers op die verwachtingen te plakken.

Klimaat

Bovendien moet nog gekeken worden naar welke gevolgen een intensiever gebruik van de noordelijke vaarroute kan hebben op het klimaat en het milieu. Activisten waarschuwen er al langer voor dat het risico op grote olierampen alleen maar zal toenemen naarmate meer tankers via de Beringstraat en de poolcirkel varen. Maar daarnaast twijfelen wetenschappers of de kortere vaarroute - die nochtans een lager brandstofverbruik impliceert - zoveel vriendelijker zou zijn voor het klimaat.

In een studie in het vakblad Transport Policy, waar ook de Europese Commissie recent naar verwijst, stellen onderzoekers alvast dat schepen langs de nieuwe route sturen geen positief effect heeft op het klimaat. Rederijen en beleidsmakers zullen de komende jaren dus meer en meer de afweging moeten maken tussen de economische en de ecologische voordelen van de noordelijke vaarroute.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content