Onze kantoren zijn ziekmakers

Koen De Koster: ‘Eigenlijk zijn we tien jaar te vroeg. We zijn al tegen veel muren gestoten.’ ©Mark Horn

De kosten van vervuilde lucht in gebouwen zijn duizelingwekkend. Met hun start-up BioOrg willen twee Belgen daar iets aan doen. Hun recept: goede bacteriën die slechte verslinden. Grootheden als IBM, IKEA en Brussels Airport zijn al overtuigd van de bacterienevel.

‘Wist je dat sommige schoonmaakmiddelen fosforzuur bevatten?’ Koen De Koster (48) zegt het alsof het een belletje moet doen rinkelen. Fosforzuur is schadelijk spul, leiden we af uit zijn verontwaardiging. ‘Zo bestrijden we bacteriën in onze leefomgeving met andere schadelijke stoffen. En we beseffen niet dat we zo amper 20 procent van de meest zichtbare vervuiling aanpakken.’

Zes jaar geleden begon De Koster samen met doctor in de microbiologie Filip Willocx (49) een zoektocht naar bacteriën in de natuur die de perfecte micro-organismen zijn om de strijd aan te gaan met fijnstof, schimmels, allergenen en schadelijke chemische stoffen (VOS) waar onze kantoorlucht van vergeven is. Ze vonden er twaalf, maakten er een cocktail van en ontwikkelden een vernevelaar om leef- en werkruimten met een juiste dosis van de mix ‘in te spuiten’.

Vandaag zijn duizenden mensen in de weer om oppervlakkig bureaubladen te vegen en tapijten te stofzuigen, wij vernevelen onze bacteriën en laten die het werk doen.
koen de koster
oprichter bioorg

Vandaag heeft hun start-up BioOrg grote klanten als IKEA, Atlas Copco, Lanxess, de luchthaven van Zaventem, IBM, Eurocontrol, Bayer en de Europese Commissie. Sommigen roemen de ‘bacterienevel’ als een gamechanger in de schoonmaak van kantoren, fitnesscentra en sportcentra, en misschien straks ook in onze huizen. ‘Eigenlijk automatiseren we de klassieke schoonmaaksector’, zegt De Koster. ‘Terwijl vandaag duizenden mensen in de weer zijn om oppervlakkig bureaubladen te vegen en tapijten te stofzuigen, vernevelen wij onze bacteriën en laten we die het werk doen. Zij voeden zich met fijnstof, schimmels, allergenen en schadelijke chemische stoffen als benzeen. Die komen van verven, verbranding, computers, uitlaatgassen en ook schoonmaakproducten.’

Het is ongetwijfeld de reden waarom BioOrg aanvankelijk weinig enthousiast werd onthaald in de sector. ‘De schoonmaakbranche leeft van mensen en gepresteerde uren. Onze oplossing vergt een totaal ander businessmodel’, zegt De Koster. Desondanks kon BioOrg enkele maanden geleden Cleaning Masters, een schoonmaakbedrijf dat deel uitmaakt van een grote Franse dienstengroep, overtuigen om met zijn bacterienevel aan de slag te gaan.

Onzichtbaar

De vondst van BioOrg laat zich omschrijven als een onzichtbare oplossing voor een onzichtbaar probleem. En dat ontlokt al snel reacties als ‘te mooi om waar te zijn’. Studies leren nochtans dat het probleem niet zo onzichtbaar is. De kosten van luchtvervuiling in gebouwen zijn duizelingwekkend. De Wereldgezondheidsorganisatie berekende onlangs dat vervuilde lucht (binnen en buiten) in Europa jaarlijks 1.600 miljard euro kost. Experts noemen fijnstof het asbest van de 21ste eeuw. En vorige week nog leerde een rapport van de Stichting tegen Kanker dat 15 procent van de longkankers wordt veroorzaakt door luchtverontreiniging, die volgens professor Lode Godderis binnen minstens even sterk heerst als buiten.

Opgericht in 2009 door Koen De Koster, die al langer een bedrijf had voor onderhoud van airco, koelingsinstallaties en ventilatiesystemen, en Filip Willocx, een microbioloog van de KU Leuven

  • Omzet: 300.000 (2014).
  • Winst: Een lichte operationele winst, maar netto nog verlieslatend.
  • Werknemers: Behalve de oprichters werken er twee projectleiders.
  • Kapitaal: BioOrg zoekt nog eens 500.000 euro tot 1,5 miljoen euro voor zichzelf en tot 3 miljoen euro voor de farma-spin-off Bio3D.

‘We komen vaak pas in beeld als het probleem merkbaar wordt: geurhinder, hoofdpijn of andere gezondheidsklachten’, zegt De Koster. ‘En als we gepasseerd zijn, vermindert dat meetbaar, net als het ziekteverzuim.’ Toch relativeert Bart Gordts, medisch microbioloog bij het Ziekenhuisnetwerk Antwerpen (ZNA), de schadelijke werking van bacteriën in kantoren. ‘Er is nog nooit iemand gestorven van een ‘kantoorbacterie’. Over de werkzaamheid bij fijnstof of chemische vluchtige stoffen wil ik me niet uitspreken, daarin heb ik geen expertise.’

De oplossing is niet altijd onzichtbaar. Na een brand in het Berlaymont-gebouw in 2009 kreeg BioOrg de hardnekkige roetgeur weg. ‘We zorgden dat een gevaarlijke schimmel zich niet kon verspreiden in het buizensysteem.’ In de luchthaven van Zaventem kan iedereen de werking van BioOrg merken. ‘De urinegeur van openbare toiletten is er volledig afwezig. Onze bacteriën werken op plaatsen waar een schoonmaker nooit kan komen.’

Bij de papierfabriek Van Houtum in Nederlands Limburg kwam BioOrg in actie na klachten van werknemers over prikkeling van de luchtwegen. De oorzaak was een teveel aan endotoxines in de lucht, bleek uit onderzoek. Na een behandeling van BioOrg daalden de waarden van toxische stoffen 80 tot 90 procent. En meteen viel ook het aantal geurklachten uit de omgeving terug, van vijftig naar één per jaar.

Ziekenhuisbacterie

Ondanks zijn indrukwekkende klantenportefeuille draaide BioOrg vorig jaar maar een omzet van 300.000 euro. ‘Omdat we veel geld in ontwikkeling en patentbescherming staken - we hebben al zo’n 800.000 euro kapitaal opgesoupeerd - konden we niet veel in de verkoop steken. Dat moet veranderen. 2015 wordt het jaar van de waarheid: de omzet moet verdubbelen. Eerst willen we de Benelux aanpakken, en via Cleaning Masters ook Frankrijk. Scandinavië behoort ook tot de mogelijkheden. En vanuit de Verenigde Staten en China kregen we al vragen voor proefprojecten.’

Om door te dringen in de farmasector plant BioOrg een spin-off onder de naam Bio3D, die op zoek is naar 3 miljoen euro kapitaal. ‘Daarmee willen we het typische testparcours van de farma- en biotechwereld doorlopen om zo ziekenhuizen te kunnen overtuigen van de werking tegen ziekenhuisbacteriën. Samen met de KU Leuven ontwikkelen we ook een spectraalcamera die verontreiniging in stalen zichtbaar kan maken.’

Bart Gordts, die ook lang voorzitter van het Federaal Platform Ziekenhuishygiëne was, plaatst kanttekeningen bij de bestrijding van ziekenhuisbacteriën via detergenten of nevels met ‘gezonde’ micro-organismen. ‘De ziekenhuisbacterie wordt niet doorgegeven via de lucht, vloeren of andere oppervlakken, maar door menselijk contact, vooral via handen. En voor je zogenaamd gezonde bacteriën in een ziekenhuiskamer spuit, moet je toch twee keer nadenken.’

De scepsis houdt De Koster en Willocx niet af van hun onderneming. ‘Eigenlijk zijn we tien jaar te vroeg. We zijn al zo vaak tegen rubberen muren gestoten.’ Maar nu de bal ook in Nederland aan het rollen is, heeft De Koster goede hoop. ‘In Nederland is de cultuur veel opener en meer vooruitziend.’

Hoe werkt de vondst van BioOrg?

De twaalf gezonde bacteriën die Koen De Koster en Filip Willocx ontdekten, vormen een cocktail die zich voedt met schimmels, fijn stof, vluchtige chemische stoffen en andere schadelijke stoffen. Het zijn de onzichtbare vervuilers die niet worden weggehaald bij een klassieke schoonmaak, met doek en stofzuiger. De gezonde bacteriën planten zich voort en vormen een ecosysteem dat zichzelf reguleert: zodra het voedsel (de schadelijke stoffen) op is, verminderen ze in aantal. Volgens Bart Gordts, microbioloog aan het Ziekenhuisnetwerk Antwerpen, is het bewezen dat bacteriën andere bacteriën en schimmels oppeuzelen.

Hoe wordt de bacteriënmix in een ruimte gebracht?

BioOrg ontwikkelde een vernevelaar die ruimtes een 3D-behandeling geeft, tot in de kieren en het plafond. Daarnaast heeft BioOrg vloeibare reiningsmiddelen die schoonmakers kunnen gebruiken. Behalve een neutraal detergent bevatten ze de gezonde bacteriën. De beneveling moet elk halfjaar gebeuren, omdat er telkens nieuwe vervuilende stoffen in de ruimte terechtkomen. De nevel zou 80 procent meer oppervlakte bereiken dan een poetsdoek.

Hoeveel kost een behandeling?

De behandeling een kantoorgebouw van 10.000 m2 (30.000 m3) kost ongeveer 9.000 euro per jaar. Via Bio Spacing wil het bedrijf ook op de markt van de particuliere woningen doordringen, voor een prijs die een pak lager is dan 1.000 euro. ‘We verkopen onze oplossing via de vastgoedontwikkelaars als een soort nutsvoorziening ‘zuivere binnenlucht’, stelt De Koster. ‘Door de extreme isolatie in moderne woningen en gebrekkige ventilatie wordt dat steeds relevanter.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud