De boer zoekt het in de hoogte

©Siska Vandecasteele

De komende 30 jaar zal de wereldbevolking met zo’n 2 miljard mensen toenemen, schatten de VN. Om al die monden te voeden moeten de opbrengsten uit de landbouw stevig stijgen. Verticale boerderijen kunnen een deel van het antwoord zijn.

Zoals de naam al laat vermoeden, worden bij verticale landbouw gewassen in de hoogte verbouwd. Niet op akkers en gronden, maar in bakken die op elkaar gestapeld kunnen worden. Dat kan gebeuren in loodsen, hallen en zelfs in containers die je om het even waar kunt zetten, van industrieterreinen over stadsparken tot midden in de woestijn.

‘Plaatsbesparing en het feit dat je geen landbouwgrond nodig hebt, zijn de grote voordelen’, zegt Robin Van Havermaet, onderzoeker bij het Provinciaal Proefcentrum voor de Groenteteelt Oost-Vlaanderen in Kruisem. ‘Omdat je in lagen werkt, kan je de gebruikte oppervlakte efficiënt benutten en is de opbrengst per vierkante meter erg hoog.’

In zo’n afgesloten ruimte met verticale landbouw komt geen daglicht binnen, nochtans een essentieel ingrediënt om planten te laten groeien. De rol van de zon wordt overgenomen door ledlampen. ‘Die worden zo geregeld dat ze vooral blauw en rood licht afgeven’, zegt Van Havermaet. ‘Dat zijn de kleuren die de fotoreceptoren van de planten vooral gebruiken voor fotosynthese en dus om te groeien.’

De noodzakelijke voedingsstoffen, zoals stikstof, kalium en fosfor, worden toegediend via het water dat planten krijgen. ‘Dat gebeurt uiterst nauwkeurig, wat de groeitijd positief beïnvloedt, en kan per plant worden aangepast. Een sla heeft een andere voedingsmix nodig dan een aardbei.’

Hoge opbrengst

Verticale landbouw klinkt geweldig: het levert een hoge opbrengst per vierkante meter op, kan bijna overal toegepast worden en je moet in het beste geval geen bestrijdingsmiddelen gebruiken. Dat het toch lang niet overal ter wereld op grote schaal wordt toegepast, heeft verschillende redenen.

Omdat je op verticale boerderijen in lagen werkt, kan je de gebruikte oppervlakte efficiënt benutten en is de opbrengst per vierkante meter erg hoog.
Robin van havermaet
onderzoeker bij het Proef centrum voor de Groenteteelt Oost-Vlaanderen

Ten eerste is de technologie van de ledlampen er nog maar sinds kort klaar voor. Maar minstens zo belangrijk is dat verticale landbouw erg energie-intensief is. ‘Je verbruikt niet alleen veel stroom om je lampen aan de praat te houden, de ruimten moeten ook voorzien worden van water, ventilatie en warmte’, zegt Van Havermaet. ‘Daarom is het energieverbruik van verticale landbouw heel hoog. Het verschilt van gewas tot gewas, maar bij sla kan het verbruik drie tot vier hoger liggen dan bij sla uit een serre.’

Met een bedrijf als het Waregemse Urban Crop Solutions hebben we een belangrijke speler in ons land die uitrustingen en installaties voor vertical farming verkoopt. Maar het tuinieren zelf maakt, op een handvol uitzonderingen na, niet echt opgang. Met dank aan de hoge Belgische stroomprijzen.

‘Ook werpen de nodige investeringen een drempel op: een vertical farm is acht tot tien keer duurder per vierkante meter dan een glazen serre’, zegt Van Havermaet. ‘Veel heeft ook te maken met het prijsverschil met normaal geteelde groenten. In België is dat verschil groot. In landen als Japan en de VS, waar groenten sowieso al duur zijn, kan verticale landbouw wel rendabel zijn. In België moet je vooral mikken op consumenten die bereid zijn meer te betalen voor hun groenten omdat ze lokaal en zonder chemicaliën gekweekt zijn.’

Nichemarkten

Daniel Crompthout, businessdevelopmentmanager voor de land- en tuinbouwsector bij KBC, erkent dat de economische mogelijkheden van verticale landbouw in België voorlopig vooral in nichemarkten zit. ‘Als je zo sla en prei teelt, ga je hier niet ver raken’, zegt hij. ‘Het is simpelweg goedkoper die in serres of volle grond te kweken. Ik zie wel mogelijkheden voor speciale teelten. Kruiden bijvoorbeeld of zelfs in niches daarvan, zoals geneeskrachtige kruiden. Voor zulke producten is een verdienmodel misschien mogelijk.’

De supermarktketen Colruyt heeft dat begrepen. Het is een van de weinige echt grote bedrijven die zich al concreet met verticale landbouw in België bezighouden. Afgelopen zomer begon het met de bouw van een verticale boerderij voor 250.000 basilicumplantjes per jaar. Tegen eind januari moeten de eerste plantjes in 30 Bio-Planet-winkels liggen. Colruyt noemt de plaatsbesparing en het feit dat je geen pesticiden nodig hebt de grote voordelen van verticale landbouw.

En wat met de smaak van de producten? Vertical farming werkt met hydrocultuurplantjes en die hebben de reputatie minder lekker te zijn dan groenten die in volle grond gekweekt worden. ‘Het Proefcentrum voor de Groenteteelt Oost-Vlaanderen organiseert regelmatig smaakproeven en dan blijkt dat de meeste mensen totaal geen verschil proeven’, zegt Van Havermaet. ‘Meer nog, bij hydrocultuur kan je de smaak soms licht aanpassen, zodat je een zachtere of net iets straffere prei kunt kweken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect