Een frietfabriek van 200 miljoen

Diepvriesfrieten zijn een wereldbusiness. Snel groeien is nodig om mee te spelen met grote jongens als McCain. ©Emy Elleboog

Een investering van 200 miljoen euro in een splinternieuwe frietfabriek in Wielsbeke. Daarmee willen Hannelore Raes en Filip Wallays van het familiebedrijf Agristo doorstoten tot de top vijf van de wereld. ‘Onze vaders hebben het bedrijf opgericht, wij maken het groot.’

Hoeveel mensen hier werken? Hannelore Raes denkt even na en zegt dan: ‘Een’. Een werknemer maakt 25 ton - anderhalve vrachtwagen - diepvriesfrieten per uur. We staan met Raes, de CEO van Agristo, en co-CEO Filip Wallays in wat op de controletoren van een luchthaven lijkt. Een tiental schermen geeft de status van elk deel van de productielijn weer.

7 kilo
aardappelen
Belgen eten 7 kilo aardappelproducten per persoon per jaar, Amerikanen 15 kilo en Aziaten maar 1,5 kilo.

Tien meter onder ons zien we een aaneenschakeling van blinkende machines. Aan de ene kant gaan ruwe aardappelen erin, aan de andere komen de pakken frieten eruit: geschild, gewassen, gesneden, voorgebakken en diepgevroren. Alles gebeurt volautomatisch. ‘Dit is de innovatiefste frietfabriek ter wereld’, zegt Wallays fier. Op de hele site - inclusief de loskades en triagehal van de aardappelen en de verpakkingsafdeling - werken 15 mensen per ploeg, in een vijfploegenstelsel.

West-Vlaanderen, het mekka van de frietaardappel
België is samen met Nederland en de VS een van de drie netto-exporteurs van aardappelen. In België is West-Vlaanderen al eeuwenlang gekend om zijn aardappelteelt. Alle aardappelen die bij Agristo worden verwerkt komen uit een regio in een straal van 120 kilometer rond zijn sites.

De aardappel is afkomstig uit Peru, maar de plant gedijt het best in een gematigd zeeklimaat. Bovendien is de West-Vlaamse terroir zowat de beste ter wereld voor de aardappelkweek. ‘Voor het soort aardappelen dat het best te verwerken is tot frieten en kroketten heeft onze regio de hoogste opbrengst’, zegt Hannelore Raes. ‘We kopen nergens zo goedkoop aardappelen in als hier.’

‘Daarnaast hebben we een groot logistiek voordeel door de nabijheid van enkele wereldhavens. We brengen 2.000 containers per jaar met het binnenschip naar Antwerpen. Een container van Antwerpen naar Rio de Janeiro verschepen kost minder (250 euro) dan hem over de weg naar Madrid te rijden (3.000 euro).’

‘We hebben hier een sterke traditie en een pak kennis bij de aardappeltelers, die zich nog steeds verder ontwikkelt. De aardappelverwerking is een wereldbusiness en heel kapitaalintensief, daardoor is de instapdrempel voor nieuwe spelers hoog.’

Half 2016 stonden hier alleen een aantal loodsen van een voormalige fabriek van Unilin, de laminaatproducent die wat verderop een grote site heeft. ‘We waren al een tijdje op zoek naar ruimte om uit te breiden, maar het wilde niet vlotten met de vergunningen in onze thuisbasis Harelbeke. Met deze site van 25 hectare is ruimte geen beperking meer’, lacht Wallays.

Drie voetbalvelden

De ondernemers nemen ons mee naar de gang ernaast. Een doorkijk in de betonnen constructie biedt een blik op een tweede gigantische hal, drie voetbalvelden groot. Ze lijkt groter omdat ze leeg is. Binnen enkele maanden komt er een tweede productielijn, even groot als de eerste. Vanaf dan produceert de fabriek in Wielsbeke elk jaar 200.000 ton diepvriesfrieten, goed voor 160 extra jobs. Dat volume komt boven op de 500.000 ton die de 600 werknemers in de andere drie vestigingen, in Harelbeke, Nazareth en het Nederlandse Tilburg, produceren. Het gaat niet alleen om frieten, maar ook om puree, kroketten en andere aardappelspecialiteiten.

Vooral het immense investeringsbedrag, 200 miljoen euro in drie jaar tijd, spreekt tot de verbeelding. 150 miljoen ging naar de aankoop van het terrein en de bouw van het diepvriesmagazijn, de productiehal en de eerste lijn. Met de resterende 50 miljoen bouwt het bedrijf dit jaar de tweede productielijn in Wielsbeke en investeert het in de andere sites. Er staan 100 vacatures open.

Agristo behoort met een omzet van 350 miljoen euro dan wel tot de wereldwijde top 10 van producenten, 200 miljoen euro blijft een pak geld voor een 100 procent familiebedrijf zonder extern kapitaal. ‘De wereld van de diepvriesaardappelproducten is een kapitaalintensieve business, met hoge volumes en lage marges’, zegt Wallays. ‘Onze producten liggen als huismerk in de rekken van supermarkten in 120 landen. We verkopen een kilo frieten aan 60 cent. Dan moet je omzet draaien. Onze brutobedrijfswinstmarge (ebitda) ligt op 10 tot 12 procent.’

‘Toen we enkele jaren geleden met onze vaders, broers en zus zaten te brainstormen over waar ons familiebedrijf binnen tien of twintig jaar moest staan, kwamen we tot de conclusie dat een groeispurt in de omzet de enige optie was’, zegt Raes. ‘We moesten snel groeien of we zouden niet meer groeien. Onze concurrenten zijn de andere wereldspelers. De komende vijf jaar willen we onze omzet tot 650 miljoen euro verdubbelen. Vandaag hebben we een wereldwijd marktaandeel van 4 procent. Tegen 2023 moet dat 7 procent worden. Alleen zo kunnen we doorstoten tot de top vijf. Onze vaders hebben het bedrijf opgericht, wij willen het groot maken.’

IJslucht

Profiel Agristo

Opgericht: in 1986 door Luc Raes en Antoon Wallays.

Sinds dit jaar geleid door Hannelore Raes (38) en Filip Wallays (34).

Omzet: 350 miljoen euro (2017), mikt op 650 miljoen euro binnen vijf jaar

Brutobedrijfswinst (ebitda): 40 miljoen euro

Werknemers: 760 (+ 100 vacatures)

Vestigingen in Harelbeke (hoofdkantoor), Tilburg (overgenomen in 2001), Nazareth (overgenomen in 2011) en Wielsbeke (greenfield 2017).

De rondleiding gaat van de productie naar het diepvriesmagazijn, 55.000 paletplaatsen in een witte box van 45 meter hoog. Hier werk niemand meer en dat is maar goed ook. Een ijzige lucht van -20 graden Celsius slaat ons in het gezicht. Tien robotliften stellen de klok rond de bestellingen samen. ‘Pas als een vrachtwagen aankomt, starten ze - tegelijk - met de bestelling’, zegt Wallays. ‘Binnen het halfuur kan een vracht van 20 ton vertrekken. Hetzelfde product ligt op verschillende locaties in het magazijn. Voor mensen klinkt dat onlogisch, maar zo kunnen de robots samen op een halfuur de bestelling klaarmaken.’

De business van Wallays en Raes is al lang veel meer dan frieten snijden en invriezen. ‘Als je het alleen daarvan moet hebben, draai je met verlies. In de volumebusiness komt je marge uit de hele keten: van de aankoop over de logistieke service tot de zoektocht naar innovaties die de klanten appreciëren. Als je voor de grootste supermarkten ter wereld werkt, moet je supplychain perfect afgesteld zijn. De details zijn belangrijk: hoe je je dozen vult of je paletten stapelt.’

‘Doordat we wereldwijd leveren, weten we goed welke nieuwigheden aanslaan en welke niet. We hebben toegang tot het marktonderzoek van alle grote supermarkten. Wat bij één klant werkt, werkt misschien ook bij een klant aan de andere kant van de wereld. Ook een nauwkeurige voorspelling van de oogst en de inschatting van de grondstoffenprijs behoren tot ons metier.’

Diepvriesfrieten zijn een wereldbusiness. Snel groeien en marktaandeel inpalmen is nodig om mee te spelen met grote jongens als het Canadese McCain (30% marktaandeel) en het Amerikaanse Lamb Weston. Andere grote spelers zijn de Nederlanders van Aviko en Farmfrites en het West-Vlaamse Clarebout.

Door de komst van westerse ketens leren Chinezen en Indiërs aardappelproducten kennen. McDonald’s is de perfecte missionaris.
Filip Wallays, co-CEO Agristo

‘We hebben het geluk dat onze markt wereldwijd groeit. Ons product is cultureel neutraal en goedkoper dan vlees of groenten. De verkoop van aardappelproducten groeit elk jaar met 2 procent. Die groei zit vooral in Azië en Afrika. Belgen eten 7 kilo aardappelproducten per persoon per jaar, Amerikanen 15 kilo en Aziaten maar 1,5 kilo.’

‘China en India groeien procentueel sterk, maar hebben een laag startniveau. Daar ligt een enorme groei. Aardappelen hebben een hogere voedingswaarde dan rijst, de teelt is minder arbeidsintensief en ze verbruikt minder water. Door de komst van westerse ketens leren Chinezen en Indiërs snel aardappelproducten kennen. McDonald’s is de perfecte missionaris.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect