reportage

Goedemorgen! Hier is uw hightechontbijt

Michel Tops. ©Debby Termonia

Na tien jaar onderzoek lanceert Tops Foods de oplossing voor ondervoeding bij dementerenden: een vloeibaar ontbijt.

Hou u vast. 12 procent van de Belgische 70-plussers kampt met ondervoeding. Het probleem neemt grote proporties aan in woonzorgcentra en bij thuiswonenden. ‘De oorzaken? Vereenzaming, het verlies van de smaakzin, en heel vaak ook de slikproblemen die met dementie gepaard gaan. En het ergste is dat de cijfers de voorbije tien jaar voor geen millimeter verbeterd zijn, terwijl ondervoeding de oorzaak van veel andere miserie is’, zegt Lieven De Maesschalck van de onderzoeksinstelling Thomas More in Geel. ‘Ondervoede mensen worden vatbaarder voor infecties, verliezen spiermassa, raken uitgeput, vallen en lopen breuken op. Je komt in een negatieve spiraal terecht.’

12%
12 procent van de 70-plussers kampt met ondervoeding. Slikproblemen zijn een belangrijke oorzaak.

Voedings- en verouderingsexperten van Thomas More en KULeuven hebben meer dan tien jaar - samen met het Kempense familiebedrijf Tops Foods - gewerkt aan een ‘volwaardige ontbijtvervanger voor mensen met dementie en slikproblemen’. Resultaat is de start-up Mitsanto, waarin Tops Foods met wereldwijd gepatenteerde technologie de productie op zich neemt. De eerste producten zijn er nu: een vloeibaar ontbijt, een soort papje in drie smaken- aardbei, banaan en appel-abrikoos. ‘Het lijkt triviaal maar dat is het niet. Hier zit jaren onderzoek en testen in’, klinkt het.

Een emotionele beslissing

Het is een opmerkelijke wending voor het Tops Foods. ‘Een strategische beslissing. En een emotionele’, zegt CEO Michel Tops.

Het bedrijf ontwikkelde een ‘microgolftechnologie’ om voeding heel snel op te warmen tot 121 graden, zodat de maaltijd steriel is en lang houdbaar is op kamertemperatuur. Met die technologie kan het bedrijf alle kanten op. Oorspronkelijk produceerde het kant-en-klare maaltijden voor supermarkten, maar door de toenemende macht van die ketens en de druk op de winstmarges gooide het bedrijf het over een andere boeg. ‘We hebben een unieke technologie. Dan zeg je op bepaald moment: blijven we zo verder doen, als het maar zo weinig oplevert?’

Nu levert Tops Foods ook vliegtuigmaaltijden aan onder andere Brussels Airlines, KLM en Ryanair. ‘Dat loopt vlot, maar we zien ook toekomst in voeding voor zorgbehoevenden.’ Dat is de emotionele kant van de strategische wending.

‘Mijn beide grootmoeders kregen af te rekenen met dementie. Ik bezocht ze bijna wekelijks in een woonzorgcentrum. Elke keer zag ik ze achteruitgaan. Zelfredzaamheid. Herinneringen. Alles takelde af. Een maaltijd was elke keer een berg die ze moesten beklimmen, en er was geen alternatief voorhanden’, vertelt Tops. ‘Mensen in woonzorgcentra doen hun best, ik wil daar niet over oordelen. Het gaat erom dat geen oplossing voorhanden was.’

Daarom ging Tops enkele jaren geleden in zee met Thomas More en KULeuven. Ze begonnen de zoektocht naar een natuurlijk en beter alternatief voor de brood-met-koffieprakjes, ingedikte soep of pudding met extra vezels of eiwitrijk poeder die dagelijkse kost zijn voor duizenden mensen, die ze met alle moeite van de wereld in hun keel laten verdwijnen. ‘Deze hamsteren maaltijden in de mond, krijgen die niet doorgeslikt en verslikken zich om de haverklap. Als iets te vloeibaar is, loopt het uit de mond’, vertelt Johan Claes, die vanuit de KULeuven bij het project betrokken was.

Ik heb mijn beide grootmoeders zien aftakelen in een woon-zorgcentrum. We bieden nu een oplossing, al komt die voor hen te laat.
Michel Tops
CEO Tops Foods

De maaltijden die Mitsanto ontwikkeld heeft, hebben als basis verse producten zoals platte kaas en fruit, verrijkt met oliën, prebiotica, vezels en allerhande voedingsstoffen. ‘Een perfect uitgebalanceerd ontbijt’, aldus Tops. ‘Hier, proef maar eens. De vezelstructuur werkt een zekere irritatie op, waardoor patiënten toch nog de slikreflex maken. De structuur en viscositeit is geoptimaliseerd voor mensen met slikproblemen. Jaren hebben we gezocht naar de gouden standaard. Geen nattevingerwerk meer in de keuken. En het is kant-en-klaar, wat voor de koks druk van de ketel haalt.’

De onderzoekers hebben de producten met vallen en opstaan getest in rusthuizen. Eten ze beter? En vlotter? Verslikken ze zich minder? Nemen ze in gewicht toe? Hoe evolueert de gemoedstoestand van patiënten? ‘Allemaal positief dus. Dat hebben we bewezen. En het verpleegkundig personeel krijgt extra tijd voor andere zaken. Als je de tijd voor een maaltijd kan halveren van 30 naar 10 minuten maakt dat een wereld van verschil, zeker in de ochtendrush.’

Tops Foods, dat vorig jaar 12 miljoen euro omzet haalde, en zijn partners hopen tegen eind volgend jaar 10.000 patiënten te bereiken. Dat komt neer op 3,5 miljoen ontbijtverpakkingen per jaar.

‘Dan zijn we op goede weg en hebben we de ergste situaties aangepakt. Het is een niche, maar een belangrijke niche. Ons product is getest in woonzorgcentra, maar het is ook de bedoeling om bij mensen thuis te leveren. Mantelzorgers zijn vaak radeloos. We gaan niet alle problemen oplossen, maar het is een eerste stap. Het voelt goed een steentje bij te dragen, ook al komt de oplossing voor mijn grootmoeders te laat.’

Balletjes met krieken

Het bedrijf lanceert eerst in Vlaanderen, dan de rest van Belgie en verder. ‘Beetje bij beetje. We springen maar we willen geen fouten maken. Het potentieel is groot. ‘

België telt 200.000 mensen met dementie, die op een bepaald moment slikproblemen krijgen. In Europa zijn dat er 6 miljoen en dat aantal groeit. ‘We willen deze Vlaamse innovatie in Europa en hopelijk ook wereldwijd op de kaart zetten. We zijn uniek, en ik denk dat we ook moeilijk te kopiëren zijn. Onze micogolftechnologie is een belangrijke sleutel tot het succes. Andere verhittingstechnologie kampt met technische beperkingen. Om te zorgen dat het eindproduct altijd dezelfde structuur heeft, moet je constant bijsturen. De platte kaas van een koe die binnen of buiten heeft gestaan is anders. Een banaan of een aardbei pak je ook anders aan. In theorie is het allemaal eenvoudig, maar in realiteit komt er veel knowhow bij kijken. We hebben jaren voorsprong. Mijn droom is om binnen enkele jaren te zeggen: dit is onze niche en wij zijn wereldspeler.’

Top Foods smeedt intussen al plannen om middag- en avondmaaltijden te ontwikkelen. Met hartige smaken. ‘Denk aan spek met eieren. Balletjes met krieken en puree. Of appelmoes, pens en puree’, aldus Tops. Ook in vloeibare vorm. ‘Maar waarbij je de smaken toch nog apart ervaart. Dat klinkt misschien bizar, maar het is echt bestemd voor mensen die geen alternatief meer hebben. Zolang iemand een boterham met kaas kan eten en koffie erbij kan drinken, of worst met puree, mag je hen dat niet afpakken. Maar als je maaltijd wordt herleid tot ingedikt suikerwater en een koffie-broodprakje wordt het leven wel heel beperkt. We willen van de maaltijden weer momenten maken waarnaar deze mensen kunnen uitkijken.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect