analyse

‘Kill Bill' op Wall Street

Activist Bill Ackman. ©Bloomberg

Als het op wraak aankomt, heeft Wall Street van niemand lessen te leren. Dat ondervond de activist Bill Ackman in een episch gevecht rond Herbalife, met twee maniakale topinvesteerders in de hoofdrol.

Voor Bill Ackman kan niets meer vernederend geweest zijn dan die zomerdag in 2014. ‘Dit wordt de belangrijkste presentatie van mijn carrière’, had de topinvesteerder vooraf gezegd. Anderhalf jaar nadat hij het gezicht was geworden van een verhitte campagne tegen de beursgenoteerde voedingssupplementengroep Herbalife zou Ackman eindelijk een dolk in het hart van ‘de grootste fraude ooit’ steken. Net voor hij het podium opging, voorspelde hij zelfverzekerd als altijd dat Herbalifes aandelenkoers fors zou dalen.

Toen twee uur later iemand achter in de zaal vroeg waarom iedereen het blijkbaar anders zag, verwoordde die wat de koersborden intussen toonden: hoe meer Ackman (links op de tekening) praatte, hoe hoger het aandeel ging.

De immer koele Wall Street-superster kreeg het moeilijk. ‘Michael Johnson is een roofdier’, zei hij met trillende stem en vochtige ogen over de CEO van Herbalife. ‘Dit is een criminele onderneming. Ik hoop dat je luistert, Michael. Het is tijd om de onderneming te sluiten.’ Het mocht niet baten: toen de beurs die dag sloot, noteerde Herbalife liefst 25 procent hoger. Het was de ultieme afwijzing voor de man die ‘zijn plaats in de wereld meet aan de hand van het aantal nullen dat voor een dollarteken staat’.

62 miljard
Activisten kochten vorig jaar voor 62 miljard dollar aandelen in bedrijven, een verdubbeling tegenover 2016.

Dat citaat komt uit een peperduur rapport dat Herbalife bij een vooraanstaande forensisch psychiater bestelde om inzicht te krijgen in de drijfveren van Ackman. Scott Wapner, een journalist van de Amerikaanse zakenzender CNBC, wist er de hand op te leggen voor een net verschenen boek over de epische strijd rond Herbalife.

In die strijd was Ackmans echte nemesis trouwens niet CEO Johnson, maar een andere investeerder met een nog legendarischer reputatie: Carl Icahn (rechts). Terwijl Ackman speculeerde op een implosie van Herbalife, koos de gewiekste en wraakzuchtige Icahn de andere kant van het volgens hem ‘sterk ondergewaardeerde’ bedrijf. Omdat hij zo een smak geld dacht te kunnen verdienen, maar evenzeer om een rekening te vereffenen met Ackman.

Tijdperk van de activist

Het gevecht rond Herbalife, dat leest als een scenario voor een vervolg op de filmklassieker ‘Wall Street’, biedt een uniek inzicht in de uiterst competitieve ingesteldheid van twee Wall Street-ego’s. In het verhaal zit ook een scheut van de film ‘Kill Bill’, waarbij Wall Street het wraakzuchtig op Ackman gemunt heeft.

Daarnaast roept het vragen op over de wenselijkheid van zelfverklaarde ‘aandeelhoudersactivisten’ als Ackman en Icahn. Wapner heeft het over een ‘tijdperk van de activist’: investeerders die via een minderheidsbelang in een beursgenoteerd bedrijf luid campagne voeren om de aandeelhouderswaarde naar boven te pompen. Lees: de aandelenkoers te doen stijgen, door bijvoorbeeld te pleiten voor de verkoop van een divisie, de inkoop van eigen aandelen of drastische kostenbesparingen. Doorgaans eisen ze en passant zitjes in de raad van bestuur op.

Activisten kochten vorig jaar voor 62 miljard dollar aandelen in bedrijven, een verdubbeling tegenover 2016. Ook Europa loopt steeds meer in het vizier van activisten. Zo richtte Daniel Loeb (van Third Point) in 2017 zijn pijlen op de Zwitserse voedingsreus Nestlé. Paul Singer (Elliott) wilde dan weer de Nederlandse verffabrikant AkzoNobel een fusie opdringen. Deze week nog probeerde hij de Britse restaurantketen Whitbread tot een afsplitsing van de hoteldivisie te dwingen.

Dat niet iedereen overtuigd is van het maatschappelijk nut van activisten blijkt uit de titel van Wapners boek, ‘When the Wolves Bite’. Dat verwijst naar een paper waarin Leo Strine, de voorzitter van het Hooggerechtshof in de staat Delaware, activisten en hun hedgefondsen ervan beschuldigt louter geïnteresseerd te zijn in een snelle koersstijging, zonder oog voor de langetermijngezondheid van de geviseerde bedrijven.

Verbale clash

©Filip Ysenbaert

Ironisch genoeg beschuldigde net Icahn, die in de jaren 80 het fenomeen van de ‘corporate raider’ of opportunistische bedrijfskaper op de kaart had helpen zetten, Ackman ervan Herbalife moedwillig in de vernieling te praten om makkelijk geld te verdienen.

Ackman had een stevige shortpositie opgebouwd in Herbalife, wat concreet betekent dat hij Herbalife-aandelen had geleend en meteen verkocht in de verwachting ze later goedkoper terug te kopen op de beurs. Het verschil tussen beide koersen was zijn winst, zodat Ackman er alle belang bij had dat de koers kelderde. Hij deed dat trouwens met volle overtuiging: Ackmans fonds Pershing Square Capital ging voor liefst 1 miljard dollar short in Herbalife, goed voor een vijfde van alle verhandelbare aandelen.

Icahn lanceerde zijn beschuldiging in een onwaarschijnlijk live-gesprek tussen beide protagonisten op CNBC. In zijn studio op de beursvloer van de New York Stock Exchange was Wapner de moderator van een 27 minuten durend telefonische moddergevecht tussen de grofgebekte straatvechter Icahn en de gepolijste Ackman. Op de achtergrond klonk geregeld een ‘ooooh!’ van verbouwereerde vloerhandelaars. Niet alleen zij waren gefascineerd: de beurshandel daalde met ruim een vijfde tijdens de verbale clash tussen beide Wall Street-iconen, die op YouTube terug te vinden is.

Een goede maand eerder, op 20 december 2012, had Ackman Herbalife er in een drie uur durende presentatie met 343 slides van beschuldigd een illegaal piramidespel te zijn. Het gros van de verkopen van Herbalifes dieet- en gezondheidsproducten zou gebeuren aan naïeve zelfstandige ‘distributeurs’, die in blitse promotievideo’s snelle rijkdom voorgespiegeld werd. Daarvoor moesten ze eerst voor enkele duizenden dollars Herbalife-producten afnemen en vervolgens op hun beurt op zoek gaan naar nieuwe distributeurs, waarop ze commissies konden verdienen. Vooral kwetsbare latinominderheden, soms zonder papieren, zouden geviseerd worden.

Ackmans aanklacht richtte de verhoopte ravage aan: in twee dagen verloor het aandeel bijna een kwart van zijn waarde. Volgens de investeerder kon het zelfs naar nul gaan als toezichthouders het bedrijf zouden opdoeken.

Maar Ackman kreeg al snel tegengas. Een Australische hedgefondsmanager vond de presentatie erg overtuigend, maar wees erop dat Herbalife voldoende winstgevend was om de aanval af te slaan door zijn eigen aandelen in te kopen. Daardoor zou de koers stijgen en Ackman verlies lijden. Een ander had het over een ‘circusshow’ en waarschuwde dat Ackman er te veel op rekende dat de overheid Herbalife zou sluiten. Ook een analist van Icahn kwam tot die conclusie. De wetgeving rond piramidespelen is notoir vaag. Een rondvraag bij goedgeplaatste juristen leerde hem dat een verplichte sluiting van Herbalife, dat al ruim 30 jaar actief was, onwaarschijnlijk was.

Oude wonde

Midden januari onthulde Icahn dan ook dat hij een belang in Herbalife had genomen. Plots werd het persoonlijk. ‘Het is geen geheim dat ik Ackman niet lust. Ik respecteer hem niet.’ Een oude wonde was opengereten.

Toen Ackman in 2003 zijn eerste fonds moest opdoeken, had hij Icahn gevraagd een belang in een vastgoedinvestering over te nemen en de winst bij een doorverkoop te delen. Icahn betwistte dat een jaar later, waarna een lange rechtszaak volgde en Icahn uiteindelijk veroordeeld werd tot de betaling van 4,5 miljoen dollar plus rente. Met Herbalife kon Icahn de wraak nemen waarop hij zo lang had gebroed. Met 20 miljard dollar tot zijn beschikking beschikte Icahn alvast over enorm diepe zakken.

Ik hou van een goed gevecht, vooral als ik win.
Carl Icahn
Activitische investeerder

Toen Ackman zich kort nadien in het beruchte interview met Wapner verdedigde, belde een opgenaaide Icahn plots naar de studio. ‘Ik heb het gehad met die Ackman-kerel’, zei hij terwijl Ackman mee luisterde. Hij rakelde de investering uit 2003 op en zei dat Ackman hem toen ‘als een huilebalk op de speelplaats’ gebeld had.

‘Hij is een van die kleine Joodse jongetjes die weent dat de wereld tegen hem is’, klonk het. Ackman was volgens Icahn ‘een gigantische loser’ met ‘een van de slechtste reputaties op Wall Street’. Hij verweet hem ‘buitensporige risico’s’ te nemen, ook nu weer door zijn enorme shortpositie in Herbalife. ‘Dit kan de moeder aller shortsqueezes worden’, klonk Icahn dreigend.

Die dreiging kon tellen. Bij een shortsqueeze kopen partijen als Icahn aandelen van het doelwit, om de prijs ervan op te drijven en de shorter - Ackman dus - te dwingen zijn positie en de bijbehorende oplopende verliezen af te dekken door zelf de aandelen te kopen. Daardoor stijgt de koers nog meer, met verdere verliezen voor de shorter.

Icahn wachtte niet lang om zijn positie in Herbalife op te drijven tot 13 procent, wat het aandeel een kwart hoger stuurde tot het niveau waar Ackman aan zijn short begon. Ook andere investeerders, onder wie George Soros, sprongen op de trein. Het leek wel ‘Kill Bill’, grapte een van hen: iedereen tegen Ackman, met Icahn en zijn regelmatige interviews als katalysator.

De soms arrogante Ackman had dan ook de nodige vijanden in Wall Street gemaakt. Zelfs Daniel Loeb stapte in Herbalife, hoewel hij en Ackman ooit bevriend waren geweest. Maar een faliekante investering van Ackman in de supermarktgroep Target - met ook geld van Loeb - had de relatie tussen beiden verzuurd, zeker toen Ackman het monsterverlies onvoldoende nederig had meegedeeld.

Negatieve pers

Ergens had Ackman het allemaal voelen aankomen. Toen het bij hedgefondsen populaire analistenhuis Indago Group Herbalife tipte als shortkandidaat, twijfelde Ackman. Niet alleen was de regelgeving rond piramidespelen ondoorgrondelijk, hij vroeg zich ook af wat de publieke factor zou zijn die de koers richting bodem zou duwen.

Ackman had geen zin om zelf nog eens het gezicht van een short te zijn, zoals hij geweest was voor de obligatieverzekeraar MBIA. Pas na een jarenlange, uitputtende strijd haalde Ackman zijn gelijk toen MBIA mee ten onder ging met de Amerikaanse huizenmarkt en Ackmans hedgefonds Pershing 1,4 miljard dollar winst opleverde. ‘Je krijgt veel negatieve pers en iedereen haat je’, zuchtte Ackman.

Hij had gehoopt dat de bekende shortseller David Einhorn die rol op zich zou nemen bij Herbalife. Toen Einhorn in mei 2012 enkele vragen wist te stellen tijdens een conferencecall van het Herbalife-management met analisten en investeerders kelderde het aandeel met 40 procent. Iedereen dacht dat Einhorn twee weken later zijn short op Herbalife zou aankondigen, maar tot ontsteltenis van Ackman gebeurde dat niet. Omdat hij intussen al Herbalife was beginnen te shorten, besliste hij dan maar zelf de katalysator te zijn.

©RV DOC

Ook nu weer haalde Ackman alles uit de kast, zeker nadat zijn vele tegenstanders de koers van Herbalife, dat ook nog eens recordresultaten boekte, omhoog hadden gejaagd. Hij liep de deuren van politici in Washington plat met de vraag om consumenten te beschermen tegen de aasgier Herbalife. Hij huurde tiental lobbyisten in en lanceerde een discrete guerrillacampagne in de latinogemeenschappen, in de hoop dat consumentenorganisaties een onderzoek zouden vragen. Hij beloofde ridderlijk zijn persoonlijke winst weg te schenken.

Hij schreef zelfs een brief naar de auditor van Herbalife, PwC, om te waarschuwen dat die zware averij kon oplopen als Herbalife failliet zou gaan als gevolg van niet-ontdekte fraude. Pershing spendeerde liefst 50 miljoen dollar aan al die inspanningen, terwijl ook Herbalife tientallen miljoenen moest uitgeven om zich te verdedigen.

Nieuwe generatie activisten is subtieler

De Wall Street-clash over Herbalife roept de vraag op of activistische aandeelhouders goed zijn voor de bedrijfswereld, beleggers en stakeholders in het algemeen. Het boek ‘When the Wolves Bite’ gaat grotendeels aan die vraag voorbij.

Investeerder Carl Icahns klassieke verdediging is dat hij discipline brengt voor luie, vetgemeste managers en hun bevriende bestuurders die meer in golf geïnteresseerd zijn dan in de aandeelhouders. Dat hij daarbij al eens miljoenen van het geënterde bedrijf accepteerde om stilletjes weg te gaan deed zijn reputatie echter geen goed.

Ook nu nog zijn sommige investeerders uit op snel gewin. Zo ligt hun nadruk op de inkoop van eigen aandelen door het bedrijf onder vuur, zeker nu aandelen duur noteren. De inkoop leidt er dan wel toe dat de bedrijfswinst over minder aandelen verdeeld moet worden en de koers stijgt, maar intussen kan het bedrijf dat geld niet gebruiken voor langetermijninvesteringen.

Toch krijgen activisten nu vaker het voordeel van de twijfel. In tegenstelling tot de oprukkende ‘passieve’ beleggers, zoals indexfondsen, dwingen activisten het management van bedrijven scherp te blijven door hen te laten reageren op goede en minder goede voorstellen.

Bovendien is een nieuwe generatie activisten opgestaan die het duurzamer wil aanpakken. Deze zogenaamde ‘zonen van activisten’, onder wie ex-analisten van Ackman en Icahn, ruilen luide confrontaties in voor samenwerking achter de schermen. Dat weerspiegelde zich vorig jaar in een kleiner aantal campagnes voor bestuurszitjes, wat doorgaans bitse en dure affaires zijn. Ze zijn ook geneigd hun kapitaalpositie langer aan te houden, wat tegemoetkomt aan de kritiek dat activisten een kortetermijnfocus hebben.

Uiteindelijk lanceerde de consumentenorganisatie FTC dan toch een officieel onderzoek naar ‘misleidende en onwettige praktijken’ bij Herbalife, met vernietigende conclusies. Maar Herbalife kwam ervan af met een forse schikking van 200 miljoen dollar en de verplichting om zijn verkoopsysteem aan te passen. Van opdoeken was geen sprake.

Zelfs een discrete poging om dan maar de positie van Icahn over te nemen liep slecht af voor Ackman, die gehoopt had daarmee de cheerleader van de Herbalife-believers uit te schakelen. Toen Icahn afknapte op de prijs en daarop het nieuws bekend raakte dat hij ‘overwogen’ had te verkopen - vermoedelijk gelekt door Ackman - reageerde Icahn als vanouds furieus: hij kocht meteen 2 miljoen Herbalife-aandelen bij.

Begin dit jaar gooide Ackman uiteindelijk de handdoek en doekte hij zijn positie in Herbalife op, na twee dramatische jaren voor zijn fonds. Pershings portefeuille halveerde bijna tot 11 miljard dollar, mede door een faliekante investering in farmabedrijf Valeant. Ackman moet zich opnieuw bewijzen bij beleggers. Icahn daarentegen verdiende naar eigen zeggen 1 miljard dollar op Herbalife. ‘Ik wil Bill bedanken. Ik wens hem het beste’, reageerde Icahn, nadat hij een telefoontje van Ackman had gekregen met gelukwensen. ‘Ik hou van een goed gevecht, vooral als ik win.’

Scott Wapner, ‘When the Wolves Bite: Two Billionaires, One Company, and an Epic Wall Street Battle’, te koop vanaf 24 april.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud