reportage

'Bij sommige van onze tomaten twijfel je zelfs of het tomaten zijn'

De tomatenteelt vraagt nog veel handenarbeid. ©Siska Vandecasteele

Gele, groene, paarse, er lijkt geen eind te komen aan de tomatensoorten in de supermarkt. Vele daarvan zijn afkomstig van Den Berk Délice, de grootste snoeptomatenkweker van het land die dit jaar 40 miljoen euro investeert. ‘Bij sommige van onze soorten twijfel je zelfs of het een tomaat is.’

In het magazijn is net een speciale levering toegekomen. Een pallet kleine kartondozen, met gaatjes waar een stil gezoem uitkomt. ‘Wekelijks komen hier 60 van die hommelnesten toe, om de planten te bestuiven’, zegt Luc Beirinckx, een van de vier zaakvoerders van Den Berk Délice.

Dat bedrijf is uitgegroeid tot de grootste kweker van snoep- en kerstomaatjes van ons land, met een omzet van 50 miljoen euro en 50 hectare - 1 kilometer bij 500 meter - serres. De vestiging in Merksplas is de grootste van de groep. Zover het oog reikt, staan er tomatenplanten, hun wortels verankerd in een substraat dat veel weg heeft van isolatiewol.

De site is bereikbaar langs een kronkelbaan met een vrijwel ononderbroken sliert van serres. Kassen, in het jargon. ‘Die zijn niet allemaal van ons, hoor. Gelukkig maar. Ik zou niet weten hoe we dat allemaal moeten managen’, zegt Beirinckx. ‘Maar we groeien snel en zijn goed bezig, zeker de jongste vijf jaar.’

Vijf jaar geleden verlegde het bedrijf de focus van de klassieke tros- en vleestomaten naar specialties, een groeiende en minder volatiele markt. Dagelijks vertrekt uit het verpakkingscentrum 90.000 kilo tomaatjes. Ronde of in de vorm van een peer, een pruim, een druppel of een traan. Rood, oranje, roos, groen, ivoor. Zelfs zwart. ‘Die brengen we binnenkort op de markt. De binnenkant is paars en rood. Als je ze ziet, begin je zelfs twijfelen of het wel tomaat is. Grote volumes zullen we daar niet van verkopen, maar consumenten willen wel extra betalen voor een nieuw, exclusief cocktailtomaatje.’

Den Berk Délice verlegde de focus van klassieke tros- en vleestomaten naar specialties, een groeiende en minder volatiele markt. ©Siska Vandecasteele

Jaarlijks test het bedrijf honderd nieuwe rassen uit. Maar enkele daarvan doorstaan de smaak- en teeltproeven. Wat is nu een goeie tomaat? ‘Een lekkere tomaat heeft een hoge brix’, zegt Beirinckx. Brix? ‘Dat is de maatstaf voor het suikergehalte. Over het algemeen geldt: hoe zoeter, hoe beter. Maar er is natuurlijk meer dan dat. Komen er snel scheuren in? Is de soort zowel in de winter als in de zomer gemakkelijk te telen? En er is ook de beleving. Hoe is de zoet-zuurverhouding? De knapperigheid, de nasmaak, het velletje?’

Gezond snoepen

De basis van de groep werd gelegd in de jaren negentig, toen vier naburige tomatenkwekers besloten stelselmatig de krachten te bundelen. Een uitwisseling van best practices evolueerde naar een bijna open boekhouding. ‘Op de duur kenden we de ins en outs van elkaar. Het vertrouwen was groot’, zegt Beirinckx.

De bedrijven kwamen onder één koepel: Den Berk Délice. ‘Dat was een reactie op grote tomatentelers in Nederland, die zich verenigden en een directe relatie met de supermarkten aangingen. Tussenhandelaars verdwenen. Een fundamentele shift. De trein was vertrokken, en dan kan je er maar beter opspringen. Nu we bijgebeend zijn, zitten we bij de koplopers van de Benelux.’

De schaalgrootte van Den Berk Délice garandeert de supermarkten een grote oogst en hoge volumes. En dezelfde kwaliteit het hele jaar rond. Ook in de wintermaanden, dankzij speciale ledverlichting in de serres.

De jongste grote expansie dateert van vorig jaar, toen 14 miljoen euro werd geïnvesteerd. Dit en volgend jaar trekt de groep 40 miljoen euro uit voor een zesde vestiging. Goed voor 18 hectare extra, voorzien van speciaal antireflectieglas. ‘Dat is veel duurder, maar het levert tot 10 procent extra tomaten op’, zegt Beirinckx. Het is de grootste investering in de geschiedenis van het bedrijf.

Den Berk Délice
Den Berk Délice

Den Berk Délice haalt 50 miljoen euro omzet uit de verkoop van snoep- en kerstomaten. Het heeft 50 hectare serres verspreid over vijf vestigingen. Een zesde is op komst, goed voor 18 hectare en een investering van 40 miljoen euro. Het bedrijf zit in de sweetspot van de tomatensector. ‘Specialties’ tekenen al voor 36 procent van de totale tomatenomzet in ons land. Den Berk Délice levert aan alle supermarkten in België en exporteert (60 procent omzet) naar Scandinavië, de Balkan, Oost-Europa, Nederland, enzovoort.

Den Berk Délice zit in de sweetspot van de tomatensector. De specialties tekenen voor zowat 20 procent van de verkochte tomatenvolumes in België, en voor 36 procent van de omzet. ‘Tien jaar geleden had je zo’n tomaatjes waarschijnlijk niet eens gewild. En zie hoeveel plaats ze nu innemen in de supermarkten.’

Vanwaar die populariteit? ‘Het zijn tomaten om te snacken. Een grote tomaat eet je niet meteen als vieruurtje, maar die kleintjes zijn ideaal. Wij spelen daarop in met speciale verpakkingen’, zegt Beirinckx. Denk aan plastic potjes om mee te geven naar school, of voor in de auto. ‘Dat werkt. Het is gezond snoepen. Wie kan daar tegen zijn?’

Over het algemeen geldt: hoe zoeter, hoe beter. Maar er is ook de beleving. Hoe is de zoet-zuurverhouding? De knapperigheid, de nasmaak, het velletje?
Luc Beirickx
Zaakvoerder Den Berk Délice

Het geeft aan dat de verkoop van tomaten deels een verhaal van marketing - met eigen merken - en verpakking wordt. Strandemmertjes of brooddozen gevuld met tomaatjes, voor promotiestunts om de productiepieken in juli en augustus op te vangen. Of de Croco Crunch, een extra knapperige tomaat met een krokodil op de verpakking, die populair is bij kinderen. Of ook nog zakjes met een mix van alle kleuren en vormen. ‘Daar steken we ook groene tussen. Die maken het geheel frisser.’

Die evolutie is een doorn in het oog van de antiplasticbrigade. Beirinckx: ‘Een retailklant die onze cherrytrostomaatjes in bulk verkocht, is toch weer overgeschakeld naar kartonschaaltjes met plastic errond. Waarom? De verkoop daalde. In bulk worden de tomaatjes aangeraakt en vallen er af. Dat gaat ten koste van de kwaliteit. De consument maakt uiteindelijk de keuze.’

Hongkong

De tomaatjes van Den Berk Délice zijn in alle Belgische supermarkten te vinden, al dan niet onder eigen merk. België is goed voor 40 procent van de omzet, de rest komt uit heel Europa. Zelfs de Aziatische markt lonkt. Begin dit jaar gingen de eerste tomaatjes uit Merksplas het vliegtuig op, met bestemming Hongkong. ‘Veel is dat nog niet, maar met een zekere exclusiviteit, de juiste smaak en de juiste verpakking kan je daar iets betekenen. Ik vind het onze taak daarop te springen.’

Bij Den Berk Délice werken 400 mensen. Nochtans is de teelt, waaronder de bemesting en de watertoevoer, al grotendeels computergestuurd. De verluchtingsvensters worden gestuurd door infraroodcamera’s, die de temperatuur van de planten meten. Het bedrijf experimenteert ook met sensoren om de dikte van stengels en sapstromen gade te slaan. ‘Als de sappen sneller stromen, wijst dat op stress en kunnen we maatregelen nemen.’

Een deel van de boerenstiel is dus al in software omgezet, maar van robotisatie is nog niet echt sprake. ‘De tomatenteelt leent zich daar niet zo goed toe’, zegt Beirinckx. Er zijn nog veel handen nodig. Voor het verwijderen van bladeren en het knippen van ‘dieven’: overtollige scheuten die voedingsstoffen wegnemen van de vrucht. De planten groeien bovendien meters hoog en moeten rond een draad gedraaid worden.

Een retailklant die onze cherrytrostomaatjes in bulk verkocht, is toch weer overgeschakeld naar kartonschaaltjes met plastic errond.

Enkele aardbeitelers hebben sinds kort een plukrobot ingeschakeld. Een complexe technologie, van Belgische makelij, die op basis van algoritmes rijpe aardbeien herkent. ‘Ik verwacht binnen vijf jaar ook een prototype voor tomaten. Er verandert veel in onze sector’, zegt Beirinckx.

Hij wijst ook op een tomatenapp die onderzoeksinstellingen aan het ontwikkelen zijn. ‘Met je gsm maak je een foto van een tomaat en de app geeft die via een complexe berekening een smaakcijfer. Handig voor steekproeven in onze kassen. Of misschien ooit voor u in de supermarkt?’

Als afsluiter geeft hij nog een tip. Bewaar tomaten nooit onder 12 graden. ‘Het tast de smaak aan en maakt de tomaat gevoeliger voor rotting en rimpelvorming.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect