Vis van de toekomst komt niet meer uit het water

Een zeewierboerderij in de Oosterschelde van het Nederlandse bedrijf Zeewaar. Dat bedrijf neemt ook deel aan het ValgOrize-project, samen met onder meer het Vlaamse instituut ILVO.

Komt na de hamburger zonder vlees ook sushi zonder vis op ons bord? De alternatieven voor de visvangst zijn nog beperkt in omvang, maar de interesse neemt toe.

Vis zit in de lift als alternatief voor consumenten die zich zorgen maken over de ecologische impact van hun dagelijkse stukje vlees. Maar ook de zee is geen onuitputtelijk reservoir. Mariene ecosystemen staan onder druk door verzuring als gevolg van CO2 in het water, grootschalige visserij en illegale visvangst. En dan zwijgen we nog over de plastics en zware metalen die via een stukje vis in uw lichaam kunnen terechtkomen.

Kweekvis biedt voor sommige problemen een oplossing, maar intensieve visculturen kennen weer andere uitdagingen. Te veel vis kweken op een beperkte oppervlakte verhoogt het risico op parasieten en ziekten, die dan weer bestreden moeten worden met pesticiden en antibiotica. Verschillende landen zagen al hun ontluikende kweekvisindustrie ten onder gaan als gevolg van een verstikkende algenbloei.

Labovis

Een flatgebouw vol vis

De Aziatische stadstaat Singapore ontpopt zich tot een, enigszins onverwachte, pionier in voedingsinnovatie. Het land staat voor de uitdaging op zijn beperkte oppervlakte toch te voorzien in voldoende nutriënten voor een groeiende bevolking. Tegen 2030 wil het zelf instaan voor 30 procent van zijn voedselvoorziening, tegen 10 procent vandaag.

De stad telt al meer dan 30 verticale stadsboerderijen, waar groenten in hydrocultuur worden gekweekt. Dat concept wordt nu ook toegepast op de viskweek. Apollo Aquaculture, ooit begonnen als producent van aquariumvissen, bouwt een acht verdiepingen hoge ‘vistoren’ waar garnalen en baarzen zullen worden gekweekt. Met de investering van 70 miljoen dollar verwacht het bedrijf zijn productie in één klap te vertwintigvoudigen.

Een ander bedrijf, Singapore Aquaculture Technologies, opende begin deze week officieel zijn ‘slimme zeeboerderij’: een gesloten systeem waar de water- en viskwaliteit permanent gemonitord wordt met camera’s, sensoren en voorspellende software. 

Maar misschien hoeven we helemaal geen vissen groot te brengen om vis te kunnen eten. Net zoals al vlees in het labo wordt gemaakt, kan je ook spiercellen van vissen in gecontroleerde omstandigheden opkweken. The Wild Type, een start-up uit San Francisco, ontwikkelde in een labo-omgeving al kleine stukjes zalmvlees die verwerkt kunnen worden in koude bereidingen zoals sushi of ceviche. De labozalm valt helaas uit elkaar als je hem opwarmt, maar het bedrijf zegt aan een oplossing te werken.

Een gelijkaardig project is BlueNalu uit San Diego, dat over een jaar of twee de eerste markttesten met zijn ‘labovis’ hoopt uit te voeren. ‘We focussen eerst op het opkweken van viscellen. Daarna willen we ook schaal- en schelpdieren zoals kreeft en krab, en weekdieren aanpakken’, zegt CEO Lou Cooperhouse.

Ook foodtechinnovator Singapore (zie kader) zet in op de techniek. Shiokh Meats ontwikkelt er culturen van scampivlees uit de stamcellen van de bekende garnalensoort. De eigenaar van Shiokh, de Filipijnse ondernemer Henry Soesanto, is met zijn bedrijf Monde Nissin ook eigenaar van Quorn, het Britse bedrijf dat de gelijknamige gehaktvervanger uitvond.

Vis uit het labo zal morgen nog niet in de winkelrekken liggen, vooral omdat de techniek nog te duur is om op industriële schaal in praktijk te brengen. Maar het punt waarop het economisch haalbaar wordt, komt snel dichterbij.

Vis uit planten

Tot die tijd is een grotere rol weggelegd voor plantaardige vervangers van vis, in navolging van de vleesvervangers die bedrijven als Impossible Foods of Beyond Meat al commercialiseren. Onder meer de Zwitserse voedingsreus Nestlé gelooft erin. Het bedrijf wil nog dit jaar plantaardige ‘neptonijn’ op de markt brengen die verwerkt kan worden in diepvriespizza, sushi of vegetarische tonijnsla.

Het Amerikaanse Good Catch lanceerde een jaar geleden zijn eerste plantaardige visvervanger: neptonijn op basis van zes soorten peulvruchten, algenolie en zeewierextracten. Het introduceerde zijn producten onlangs in de Britse supermarktketen Tesco. Ook de Nederlandse start-up Vegan Zeastar is al een tijd op de markt met veganistische sushi en sashimi, op basis van tapiocazetmeel en zeewier.

Zeewier

Over planten met een vissmaakje gesproken: ook zeewier en algen kunnen een belangrijke rol spelen in de productie van visvervangers. ‘In Azië staan zeewieren uit aquacultuur al lang op het menu, maar in Europa blijft het nog een nicheproduct’, zegt Johan Robbens van het Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO). Robbens coördineert sinds een jaar het Europese ValgOrize-project, dat onder meer onderzoekt of en hoe wieren en microalgen een grotere rol kunnen spelen in het Europese voedingspatroon.

‘Momenteel wordt zeewier in Europa, vooral in Noorwegen, in het wild geoogst, maar dat valt niet duurzaam op grote schaal toe te passen. Met dit project willen we nagaan in welke omstandigheden we zeewier kunnen kweken dat aangepast is aan het Europese smakenpalet en dat voldoet aan de vereisten qua voedselveiligheid.’

Een oogst van zeewier die groeit op speciale matten van het West-Vlaamse textielbedrijf Sioen.

In andere Europese landen liggen al visburgers en sushi op basis van zeewier in de winkelrekken. België loopt wat achter, maar verschillende supermarkten en voedingsbedrijven in ons land tonen interesse, zegt Robbens. De Belgische en Nederlandse Noordzee bieden bovendien goede omstandigheden voor de zeewierteelt. De West-Vlaamse dekzeilenproducent Sioen speelde daar al op in door textielsoorten te ontwikkelen waarop de wieren goed groeien. ILVO onderzoekt ook de mogelijkheid om eencellige microalgen te kweken in containers op het land, die gedroogd kunnen worden gebruikt als smaakmakers en in kruidenmengelingen.

Zeewier lijkt op papier een klimaatvriendelijk voedingsalternatief, al komt bij het droogproces – dat een temperatuur van 40 à 50 graden vereist – wel wat energie kijken. ‘We onderzoeken ook hoe dat op een zo duurzaam mogelijke manier kan’, zegt Robbens. De komende maanden hoopt hij de eerste resultaten van het driejarige project te kunnen bekendmaken.

Schelpjes

Experts zien ten slotte een grotere rol weggelegd voor schaal- en schelpdieren, die relatief makkelijk gecultiveerd kunnen worden en die kunnen bijdragen tot gezondere mariene ecosystemen. Ook daar speelt ons land, niet toevallig een grote consument van de beestjes, een voortrekkersrol. Zo experimenteerden ILVO, de UGent en vijf privébedrijven de voorbije 2,5 jaar met de kweek van hangmosselen rond de offshore windparken voor de Belgische kust. En voor de kust van Nieuwpoort werd de haalbaarheid bestudeerd van geïntegreerde aquacultuur (oesters, sint-jakobsschelpen en zeewier) in het Value@Sea project. Het eindrapport van beide projecten wordt de komende maanden verwacht.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud