‘Hoboken is geen zorgenkind’

©Dieter Telemans/ID

De recyclagefabriek van Umicore in Hoboken was het afgelopen halfjaar de winstmachine van de groep. Maar als het over milieu gaat, zit de fabriek in een hevige storm. ‘Een zorgenkind zou ik ze toch niet noemen’, zegt topman Marc Grynberg.

Umicore heeft financieel een mooi eerste halfjaar achter de rug. De winst lag zelfs iets hoger dan vorig jaar. Ondanks corona. ‘We hebben goed standgehouden’, zegt CEO Marc Grynberg in een conferencecall. ‘We hebben onze veerkracht getoond.’

De divisie die autokatalysatoren maakt en de afdeling die materialen produceert voor herlaadbare batterijen voor elektrische auto’s sputterden echter fors. Dat had alles te maken met de kwakkelende automarkt. Door de coronacrisis sloten veel autoproducenten tijdelijk hun fabrieken - Umicore sloot 10 van zijn 16 katalysatorenfabrieken - de verkoop van elektrische auto’s haperde, vooral in China - en ook de koper haakte af.

25 miljoen euro
investeringen in milieumaatregelen
Umicore zegt elk jaar 25 miljoen euro te investeren in milieumaatregelen in de fabriek in Hoboken

Gelukkig was er Hoboken. De fabriek daar redde financieel de meubelen. De immense site - door The New York Times ooit omschreven als een bovengrondse mijn - was het afgelopen halfjaar goed voor net geen driekwart van de groepswinst. Umicore baat er de grootste recyclagefabriek voor edele metalen ter wereld uit. Hoboken recycleert industrieel schroot uit mijnbouw, computers, smartphones en katalysatoren en haalt er dure metalen als zilver, goud, rhodium, palladium, iridium en ruthenium uit.

‘De goede cijfers van Hoboken zijn geen toeval’, zegt Grynberg. ‘We hebben de afgelopen jaren miljoenen euro’s geïnvesteerd in extra capaciteit, onze recyclagecompetenties verfijnd en ons goed voorbereid op andere soorten e-schroot en de recyclage van katalysatoren.’ Umicore profiteerde ook van de gunstige metaalprijzen.

Lood

Maar de site Hoboken ligt zwaar onder vuur. De afgelopen maanden heeft het meermaals gebrand in de fabriek. En uit onderzoek in juni bleek dat bij een pak kinderen tussen één en twaalf jaar in de wijken Moretusburg en Hertogvelden rond de fabriek voor het eerst in jaren hoge dosissen lood in het bloed werden gemeten. De gemiddelde waarden van de 130 onderzochte kinderen lagen dubbel zo hoog als vorig jaar. Hoboken heeft op de site ook een loodraffinaderij staan.

De oorzaak van die hoge loodwaarden is nog niet gevonden. Dat baart veel mensen in de omgeving - maar ook de directie en de Antwerpse politici - zorgen. Hoboken was ooit een van de black spots voor loodvervuiling. Op de vraag of de winstmachine van Hoboken nu toch niet een beetje een zorgenkind is geworden, antwoordt Grynberg negatief.

We sluiten niet uit dat de hoge loodwaarden in het bloed van de kinderen in de buurt van de fabriek in Hoboken afkomstig zijn van huizen in de buurt en niet van de fabriek.
Marc Grynberg
CEO Umicore

‘Ik zou het geen zorgenkind noemen’, zegt Grynberg, die voor het eerst over de milieuperikelen in Hoboken praat. ‘Het probleem is niet nieuw. We zeggen al twintig jaar dat het voor kinderen niet gezond is zo dicht bij de fabrieksmuren te wonen en te spelen. We hebben de afgelopen jaren gigantische inspanningen gedaan om de milieu-impact van de fabriek en de loodwaarden zo laag mogelijk te houden. Al jaren investeren we er jaarlijks 25 miljoen euro in milieu en onze emissies zijn consistent verbeterd en liggen onder de opgelegde normen. De loodwaarden worden twee keer per jaar gemonitord. Maar ik denk dat het tijd is om de problematiek in een breder perspectief te bekijken.’

Grynberg sluit niet uit dat het loodstof dat verantwoordelijk is voor de hogere waarden afkomstig is van huizen in de buurt van de fabriek. ‘Dat moet nog onderzocht worden. Maar we sluiten niet uit dat loodstof is vrijgekomen bij een recente afbraak van een huis of bij verbouwingen van huizen in de buurt, zonder dat daar de noodzakelijke voorzorgsmaatregelen zijn genomen. Stof uit dakpannen of ramen dat nadien bij hevige wind is vrijgekomen. We hebben vroeger al miljoenen geïnvesteerd in het reinigen van de buurt en de huizen. Mogelijk onvoldoende. In elk geval komen de hoge loodwaarden niet overeen met de emissies van de fabriek.’

Imago is niet het belangrijkste. Ik wil niet dat kinderen te veel lood in hun bloed hebben.
Marc Grynberg
CEO Umicore

Grynberg noemt de directe correlatie tussen de fabriek en het lood in het bloed van de kinderen ‘niet meer evident’. ‘De loodraffinaderij was gesloten na een brand toen de hogere loodwaarden werden opgemeten. Daarom moeten we breder kijken.’

Huizen opkopen

Grynberg is voorstander van een groene buffer rond de fabriek, een scenario waar fabrieksdirecteur Luc Gellens een maand geleden ook al voor pleitte. Daarover wordt met het Antwerpse stadsbestuur - dat ook voorstander is - onderhandeld.

Marc Grynberg (54)

Studies handelsingenieur aan Solvay.
Werkte voor DuPont de Nemours in Brussel en Genève.
Begon in 1996 bij Umicore als groepscontroller.
Was van 2000 tot 2006 financieel directeur, leidde nadien de katalysatorenafdeling.
Sinds 2008 CEO van Umicore.

‘Eind augustus hopen we een plan klaar te hebben dat we aan de mensen van de buurt kunnen voorstellen’, zegt Grynberg tijdens de conferencecall in het Nederlands en het Engels. ‘We focussen op gezinnen met jonge kinderen. Als die willen verhuizen, is Umicore bereid hun huizen te kopen of af te breken. Maar er zullen geen onteigeningen zijn. Alles gebeurt op vrijwillige basis.’

Grynberg erkent dat hier en daar een huis kopen langs de fabrieksmuren het probleem niet echt oplost. ‘Maar het maakt het probleem wel kleiner.’ Meer details wil hij niet kwijt. ‘We gaan niet vooruitlopen op het overleg met de stad, maar we willen een groene buffer zodat het ‘milieu-issue’ voor eens en voor altijd opgelost is.’

Groene buffer

Critici beweren dat Umicore met zijn groene buffer een vrijgeleide krijgt om op langere termijn minder te investeren in veiligheid. De buffer is volgens tegenstanders ook de makkelijkste manier om van de ‘waakhondfunctie’ van de omwonenden af te zijn.

Negen jaar geleden werd het idee van een groene zone rond de fabriek ook al eens gelanceerd. Toen veegden de aanpalende wijkbewoners en de lokale politici het plan van tafel. ‘Nu is het draagvlak groter’, zegt Grynberg.

Diezelfde critici - die Umicore vreemd genoeg loven voor zijn immense milieu-investeringen in en rond de fabriek in de afgelopen decennia - begrijpen niet goed waarom een bedrijf, dat qua innovatie in schone katalysatoren- en batterijentechnologie tot de wereldtop behoort, niet in staat is om een fabriek ‘veilig te houden voor de omgeving’.

Geneeskunde voor het volk

‘Umicore heeft de brains, het geld en de technologie om die problemen aan te pakken’, is onder meer bij dokters van Geneeskunde voor het volk, de PVDA en sommige omwonenden te horen.

‘Dankzij onze technologie staan we veel verder dan twintig, tien, vijf en drie jaar geleden en we doen nog altijd bijkomende milieu- investeringen’, riposteert Grynberg. ‘Dat hebben we onlangs nog met de Antwerpse gouverneur Cathy Berx (die Umicore volgens bronnen op het matje zou hebben geroepen, red.) afgesproken. Maar als we niet naar het bredere plaatje kijken, bestaat het risico dat onze milieutechnologie in de fabriek onvoldoende is. Dat risico willen we niet nemen.’

Halfjaarresultaten

Inkomsten: 1,6 miljard euro (-4%)
Ebitda: 376 miljoen (+5%)
Bedrijfswinst: 243 miljoen (+1%)
Nettoschuld: 1,3 miljard euro
Investeringsuitgaven: 152 miljoen euro
Drie divisies: productie van katalysatoren (inkomsten -20%, winst – 75%), productie van kathodematerialen voor oplaadbare batterijen (inkomsten -8%, winst – 47%) recyclage (inkomsten +40%, winst +150%).
Recyclage was goed voor 72 procent van de winst, batterijmaterialen voor 20 procent, katalysatoren voor 8 procent.

Grynberg erkent dat wat nu in Hoboken gebeurt, niet goed is voor het imago van Umicore. Een bedrijf dat de afgelopen jaren wereldwijd werd geprezen voor zijn switch van grote vervuiler naar een milieubedrijf dat inzet op schone producten en recyclage en in zijn jaarverslag de mond vol heeft van duurzaamheid, schone mobiliteit en producten om de levenskwaliteit te verbeteren.

‘Imago is niet het belangrijkste’, zegt Grynberg afgemeten. ‘Ik wil niet dat kinderen te veel lood in hun bloed hebben.’

Of er al contact geweest is met de omwonenden? ‘We communiceren zo veel mogelijk, maar laten we het overleg met de overheid afwachten.’ Hoeveel geld Umicore voor de buffer wenst uit te trekken wil Grynberg niet kwijt. ‘Over een maand meer daarover.’

Coronapandemie

Behalve met Hoboken heeft Grynberg nog altijd de handen vol met de coronacrisis. Daarover is hij minder optimistisch dan sommige andere CEO’s.

Beleggers stuurden het aandeel na de bekendmaking van de halfjaarcijfers vrijdag lager omdat de Umicore-topman voor de tweede jaarhelft geen gunstige vooruitzichten gaf voor de batterijmateriaaldivisie en eerder somber was over de groei van de elektrische auto’s.

Die ‘hippe’ divisie werd jarenlang geprezen als het toekomstige goudhaantje van de groep en was vorig jaar net als de twee andere divisies goed voor een derde van de groepswinst.

Waar ik naartoe ga op vakantie? Ik blijf in België. Ik ben heel voorzichtig voor mijn familie en mezelf en respecteer alle regels. Het is niet het moment om te mixen met veel andere mensen.
Marc Grynberg
Topman Umicore

‘De pandemie heeft iedereen nederig gemaakt’, zegt Grynberg. ‘De autoproductie daalde met 35 procent en de vraag naar batterijen lag wereldwijd een kwart lager, vooral in China, de grootste markt voor e-auto’s. We moeten dus voorzichtig zijn met voorspellingen. Als ik geen zicht heb op wat komt, zeg ik het liever. Ik weet het niet en niemand weet het. Ik besef dat analisten en beleggers niet tevreden zijn met weinig voorspelbaarheid. Maar de pandemie is niet gedaan, integendeel. Maar als ze gedaan is, zullen we er sterker uitkomen.’

‘Waar ik naartoe ga op vakantie? Ik blijf in België. Ik ben heel voorzichtig voor mijn familie en mezelf en respecteer alle regels. Het is niet het moment om te mixen met veel andere mensen. Ik denk dat het beter is zo veel mogelijk thuis te blijven en te genieten van de mooie dingen in onze buurt die we tot nu toe soms hebben onderschat.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud