Advertentie

Belgen exporteren zand naar de woestijn

©Anadolu Agency

Wat hebben de exclusieve paardenpistes in het Midden-0osten gemeen met het nieuwe voetbalstadion van Tottenham Hotspur en de golfterreinen voor de Ryder Cup? Niets. Behalve het speciale zand van het Belgische Sibelco.

In Dessel langs het kanaal Bocholt-Herentals, naast het Zilvermeer in Mol, baat het Belgische Sibelco een grote zandgroeve uit met een indrukwekkende zandverwerkingsfabriek. Het zand dat er wordt verwerkt, wordt als grondstof gebruikt voor tientallen toepassingen. Dat gaat van isolerende beglazing, tafelservies, keramische tegels, juwelen, tandpasta, spiegels tot zand voor de productie van computerchips, zonnepanelen en smartphone schermen. Kwartszand wordt zelfs gebruikt om pilsbier een heldere kleur te geven.

Maar Sibelco produceert er - via allerlei procédés - ook ultrafijn zand. Zand met een gemiddelde korrelgrootte van 0,17 mm. Merkelijk fijner dan 'gewoon glaszand' van 270 à 300 micron of grof zand van 400 micron. De omzet van dat 'nichezand' is peanuts in vergelijking met het totale volume zand en mineralen dat Sibelco jaarlijks produceert. Maar de waarde ligt 'merkelijk' hoger. Details wil het bedrijf daarover niet kwijt.

Een van de belangrijkste toepassingen van dat ultafijne zand zijn paardenpistes. 'Springpaarden hebben een relatief harde ondergrond nodig zodat de energie van de afsprong niet geabsorbeerd wordt', legt Paul Bertels, manager Sports & Leisure bij Sibelco uit als hij ons rondleidt in de fabriek. 'Als je dat heel fijne zand ook nog vochtig maakt, krijg een zeer grote stabiliteit. Hoe fijner het zand hoe beter. Dat zie je ook aan de kust: aan de waterlijn is het zand meestal hard.'

Sibelco

De zandwinningsindustrie in België ontstond in het midden van de 19de eeuw. Bij het graven van kanalen tussen Luik en Antwerpen werden in de streek rond Lommel, Mol en Dessel lagen zeer zuiver wit zand ontdekt. Vanaf 1850 begonnen voorbijvarende schippers het uitgegraven zand mee te nemen om te verkopen. Dat mondde tien jaar later uit in intensieve zandontginning op gronden langs het kanaal. Het zand vond zijn afzet in kristal en glasfabriek, marmerzagerijen, cement en tegelfabrieken.

Een van de meest ondernemende 'zandboeren' was Antoon van Eetvelde. In 1872 richtte hij de Sablières et Carrières Réunies op om kwartszand te ontginnen in de Kempen. Het was de bakermat van het Belgische Sibelco, dat nu onder meer wordt gecontroleerd door een tak van de familie Emsens. De groep is ondertussen uitgegroeid tot de grootste zandwinningsgroep ter wereld, met een omzet van 3,1 miljard euro en meer dan 9.000 werknemers.

Voor extra stabiliteit wordt het zand soms gemengd met nylon, polyestervezels of feutre. 'Alles hangt af van de man die de paardenpistes ontwerpt. Voor springconcours moeten de pistes harder zijn dan voor trainingspistes waar men de pezen van de paarden wil sparen. Die finesses zitten bij de paardenpistesvermengers'.

Sibelco levert jaarlijks circa 80.000 ton zand aan de Belgische en Nederlandse paardensportsector. En die markt groeit. Bertels: 'Het paardenmekka België is wereldtop. We zijn wereldberoemd voor onze Arabische volbloeden en onze springpaarden. In de driehoek België-Nederland-Aken hebben heel veel privémensen een paardenpiste. Die vertegenwoordigen een derde van onze klanten. Voor een kleine piste van 30 meter heb je al gauw 120 ton zand nodig. 

Twee derden van het 'paardenpistezand' gaat naar aanleggers van paardenpistes zoals Poels, BM Services, Agterberg, Pijl, Henry Beaujean. Zij werken voor grote manèges en concours, maar ook voor grote privéklanten. 'Voor een goede paardenpiste wordt veel geld uitgegeven'.

In Mettet achter Charleroi baat Sibelco 'de Rolls-Royce van paardenpistezand' uit. 'Die zandgroeve was van oorsprong een kaoliengroeve. Dat zorgt ervoor dat het zand stevig en plastisch is', zegt Bertels. 'Het is nog iets fijner, witter en bevat nog een minimale fractie kaolien. Dat creëert mooie stabiele pistes.'

Prijs voor dat topzand: rond de 80 euro per ton. 80 procent van de 40.000 ton die daar wordt geproduceerd, gaat naar paardenpistes. Via contractors belandt het in Zwitserland, Hongarije tot zelfs het Midden Oosten onder meer Dubai en Qatar. Bertels: 'Daar is zand in overvloed, maar het is niet fijn genoeg. Bovendien wassen wij hier het zand. In het Midden-Oosten hebben ze daarvoor de installaties niet. Hoeveel zand naar het Midden-Oosten kunnen we niet zeggen omdat het via contractanten gaat, maar het gaat om grote hoeveelheden.'

Vanuit zijn groeve in het Nederlandse Heerlen verscheepte Sibelco onlangs via contractors 8.000 ton zand in containers voor de Olympische Spelen in Japan in 2020.'

Voetbal

Een andere niche zijn voetbalvelden. De kennis voor de opbouw van voetbalvelden haalde Sibelco vijftien jaar geleden in huis met de overname van het Britse Rufford, specialist in zand voor natuurgrastoepassingen.

Bertels: 'Vanuit onze groeves in het VK leveren we zand voor 80 procent van alle stadion- en trainingsvelden in de Britse Premier League. Dat zijn behoorlijk grote projecten. Voor sommige trainingsfaciliteiten leverden we vorig jaar 25 à 30.000 ton zand. Topploegen willen voor elk soort veld waarop ze buitenshuis competitie spelen gelijkaardige trainingsvelden om zich optimaal voor te bereiden'.  

Sibelco levert voor die projecten niet alleen het zand, maar ook de 'rootzone mengeling'. Dat is de toplaag waarin de wortels groeien, een combinatie van zand en teelaarde met een deel compost of zeoliet. De juiste samenstelling bepaalt de 'prestatie' en de drainage van het veld.

Voor de het nieuwe stadion White Hart Lane van Tottenham Hotspur - de club van Alderweireld en Jan Vertonghen - leverde Sibelco 3.000 ton zand en 1.800 ton rootzone. Voor de nieuwe trainingsvelden van de topploeg werden maar eventjes 6.000 ton zand en 3.000 ton rootzone geleverd. De Spurs, die een hele tijd op Wembley speelden, openen hun nieuwe stadion - goed voor 62.062 supporterzitjes -  op 3 april tegen Palace. Een trainingsveld opkalefateren vergt al gauw 4.000 ton zand of een slordige 100.000 euro.

Bertels: 'Om tot de beste drainage en capillariteit te komen kunnen we via computermodellen simulaties maken van de ideale samenstelling van het zand'. 

Sibelco werkt ook samen met de Belgische kunstgrasspecialisten Desso, Lano en Domo. Voor kunstgrasvelden levert Sibelco gekalibreerde zanden waarop bijkomend een kunststof wordt gelegd. 'Om het botseffect van de bal te verbeteren,' glimlacht Bertels.

Het Sibelco-team van Sports & Leisure is nu ook contacten aan het leggen met Belgische ploegen. 'Het Belgische voetbal heeft de kwaliteit van de voetbalvelden lang genegeerd. Hier was het lang de leuze:' als de bal rolt, mag er gevoetbald worden'. Er moet zelfs geen gras groeien. Nu er minder pesticides mogen gebruikt worden op de voetbalvelden, krijgen we meer vragen binnen hoe een veld correct moet aangelegd worden'.

Golf en Padel

Sibelco gebruikt zijn 'hoogtechnologische zand' ook voor de aanleg van golfterreinen. 'We legden het golfterrein van Naxhelet in Wanze aan, een golf met 30 holes. In tegenstelling tot voetbal heeft golf wereldwijde standaarden voor het zand op zijn tee's en greens. De focus ligt meer op de waterhuishouding dan op stabiliteit en daarom werken we daar met iets grover zand'.

Bertels krijgt sinds kort ook meer vraag uit de wereld van padel, een mix tussen tennis en squash. 'Die gebruiken kunststoftapijt gevuld met zand. Soms vraagt men ons om blauw zand te leveren omdat het meestal blauwe matten zijn. Dan brengen we een soort epoxycoating aan die zich rond de zandkorrels sluit'.

Groeilanden? Bertels: 'In België zal het volume voor voetbal zeker groeien. Maar ook in Tsjechië en Polen zien we groeimogelijkheden. In Spanje zie je de paardenpistemarkt groeien omdat internationale ruiters er in de winter naar toe trekken voor training. Daar worden grote faciliteiten aangelegd'. Idem voor de golfsport. 'We zouden de groei in onze divisie kunnen versnellen. Nadeel is ook dat we heel seizoensafhankelijk zijn. We moeten vaak werken tussen de sportcompetities door. Als het slecht weer is, schuift alles vaak een jaar op. We voeren ook zand uit vanuit Spanje naar Griekenland en Marokko, voor voetbalvelden en golfterreinen, ook al is daar zand genoeg. Vanuit Mios bij Bordeaux leverden we ook het bunkerzand voor de Ryder Cup nabij Parijs'.

Sibelco is ook specialist in de productie van echt wit zand. 'Sommige paardenliefhebbers willen een witte piste. Je moet 's zomers dan wel met een zonnebril paardrijden. Anders heb je te veel last van de weerkaatsing van de zon'.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud