Staal zit in grootste dip in tien jaar

©Bloomberg

De Europese staalsector zit in de grootste malaise sinds de financiële crisis in 2008. Beterschap is niet meteen voor volgend jaar.

De Europese tak van de Indiase staalfabrikant Tata Steel schrapt in Europa 3.000 van de 21.000 banen, mogelijk de helft in Nederland. Twee derde betreft kantoorbanen. Het herstructureringsplan is een reactie op de zware malaise in de staalmarkt. Tata Steel heeft fabrieken in het VK en Nederland. In 2007 betaalde het nog 13 miljard dollar voor de overname van Corus, een fusiebedrijf van British Steel en Koninklijke Hoogovens.

De Europese staalbedrijven worden gesqueezed tussen lagere verkoopprijzen en hogere kosten.
Philippe Coigné
topman Belgische staalfederatie

‘Europa is door de wereldwijde overcapaciteit de dumpingplek geworden voor staal op overschot’, was bij Tata Steel in Mumbai te horen. ‘De Europese staalsector gaat ongekende tegenwinden tegemoet’, zei Hendrik Adam, de CEO van Tata Steel Europe.

‘We zitten in het diepste dal sinds de financiële crisis’, beaamt Philippe Coigné, de topman van de Belgische staalfederatie. ‘Dit jaar zal de vraag naar staal in Europa voor het eerst in zeven jaar afnemen. Sinds 2012 zagen we altijd een stijging. In 2020 verwachten we opnieuw een krimp van de vraag naar staal.’

Volgens de Europese staalfederatie Eurofer daalde het staalverbruik in Europa in het tweede trimester met 7,7 procent. De World Steel Organisation verwacht dat de vraag naar staal in de EU dit jaar met 1,2 procent achteruitgaat. Eurofer spreekt zelfs over daling van 3 procent. Dat staat in schril contract met de wereldwijde vraag. Die zou dit jaar met 3,9 procent stijgen. Met dank aan China, waar de vraag fors blijft stijgen.

China neemt ook meer dan de helft van de wereldproductie voor zijn rekening ten koste van Europa, waar de staalproductie in augustus het laagste niveau sinds 2009 bereikte. De afgelopen tien jaar daalde het aandeel van Europa in de wereldwijde staalproductie van 15 naar 9,3 procent. Van de 1,8 miljard ton staal die vorig jaar wereldwijd werd geproduceerd, komt dus nog geen tiende uit Europa.

CO2-uitstoot

‘De ‘Europese staalcrisis’ is toe te schrijven aan een mix van factoren’, zegt Coigné. De autosector en de mechanische industrie hebben het moeilijk, vooral in Duitsland, het grootste Europese staalland. Dat doet de vraag naar staal teruglopen. Ook de bouwsector heeft het in sommige landen moeilijk. Daarnaast voerde de Amerikaanse president Donald Trump twee jaar geleden heffingen in van 25 procent op de import van staal in de VS. Daardoor werd veel niet-Europees staal in Europa gedropt. Dat drukt de prijzen en de verkoop van ‘Europees staal’.

Volgens Coigné komt 20 à 25 procent van het staal dat nu in Europa wordt gebruikt uit niet-Europese landen. Zes jaar geleden was dat maar 10 procent. De grootste import komt uit Turkije, Rusland, India en China.

©Mediafin

Maar ook de kosten zijn gestegen. Coigné: ‘De prijs die een staalproducent moet betalen om zijn CO2-uitstoot te compenseren - in het jargon ETS-prijzen - bedroeg twee jaar geleden 5 euro per ton CO2. Nu is dat 25 euro. Voor een site als ArcelorMittal in Gent - die jaarlijks circa 10 miljoen ton CO2 uitstoot en voor 3 miljoen ton emissierechten moeten aankopen op de markt - bedragen die ETS-kosten 75 miljoen euro. Veel geld. De fabriek produceert ongeveer 5,5 miljoen ton staal. Dat betekent dat de ETS-kosten ongeveer 15 euro per ton bedragen. Als je ervan uitgaat dat de prijs voor 1 ton staal gemiddeld 600 euro bedraagt en de gemiddelde winstmarge rond 2 à 3 procent schommelt, zie je dat de ETS-kosten dicht in de buurt van de winst komen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat veel Europese staalbedrijven het heel moeilijk hebben.’

De Europese staalbonzen pleiten nu voor een ‘border adjustment tax’, waarbij staalproducenten van buiten Europa gelijkaardige ETS-kosten betalen. Om zich te wapenen tegen de dumping van goedkoop staal uit het buitenland besloot Europa vorig jaar alvast heffingen van 25 procent in te voeren op de import van 20 staalproducten als die boven bepaalde niveaus uitkwamen. Maar dat systeem werkt niet omdat het uitgaat van een groeiende staalmarkt, terwijl de vraag in Europa daalt. De staalsector vraagt nu een aanpassing van het systeem.

Overcapaciteit

Een ander probleem is de overcapaciteit op de markt. Wereldwijd werd vorig jaar 1,8 miljard ton staal verscheept. Maar de totale productiecapaciteit bedraagt 2,4 à 2,6 miljard ton. Coigné: ‘Vooral China produceert te veel en de afbouw gaat er onvoldoende snel. Europa heeft die oefening de afgelopen decennia wel gemaakt. Ook nu leggen sommige Europese producenten op bepaalde sites productielijnen en hoogovens tijdelijk stil.’

De Europese staalsector is hoofdzakelijk in privéhanden. In veel landen buiten Europa zijn staalfabrieken nog vaak eigendom van de overheid. Dat leidt volgens Coigné, behalve tot marktverstoring, ook tot grote verschillen in CO2-uitstoot. Een moderne site als ArcelorMittal Gent stoot per geproduceerde ton staal 1,7 ton CO2 uit. Wereldwijd ligt die uitstoot op 2,5 ton CO2.

Tata Steel is niet de enige Europese staalgroep die het moeilijk heeft. ’s Werelds nummer een, ArcelorMittal, dat de helft van zijn staal in Europa afzet, boekte de afgelopen twee kwartalen verlies en gaf eerder te kennen 20.000 tijdelijke jobs te schrappen.

British Steel vroeg onlangs bescherming tegen zijn schuldeisers aan en heeft sinds kort een Chinese eigenaar, Jingye. In het Verenigd Koninkrijk staan 4.000 jobs op de tocht. Het Oostenrijkse Voestalpine stuurde onlangs een winstwaarschuwing uit en de staaldivisie van ThyssenKrupp zag na de afgeketste fusie met Tata Steel Europe zijn winst tot bijna niets verdampen. ‘De Europese staalbedrijven worden gesqueezed tussen lagere verkoopprijzen en hogere kosten’, besluit Coigné.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n