opinie

België mag niet bombarderen in Syrië

Docent buitenlands beleid Universiteit Antwerpen

België mag niet gaan bombarderen in Syrië. Niet de militaire logica, maar politiek en diplomatie moeten het halen. De internationale eenheid herstellen, is het beste wapen tegen IS. Voor België, dat zelf kampt met radicaal jihadisme, geeft deelname de tegenzijde ook extra ‘munitie’. Dat kan tot meer onveiligheid leiden.

Door David Criekemans, docent buitenlands beleid aan de Universiteit Antwerpen, internationale politiek en veiligheid aan het University College Roosevelt in Middelburg (Nederland) en geopolitiek aan het Geneva Institute of Geopolitical Studies.

Op 23 februari ontving de Belgische minister van Defensie Steven Vandeput een brief van zijn Amerikaanse ambtsgenoot Ashton Carter. Daarin wordt België bedankt voor zijn bijdrage aan de strijd tegen Islamitische Staat en ‘aangemoedigd’ om deel te nemen aan de Amerikaanse bombardementen in Syrië. Komende zomer neemt België zijn bijdrage aan de operatie ‘Inherent Resolve’ in Irak tegen IS opnieuw op.

Het verzoek van de Amerikaanse regering is politiek van aard, niet militair.

Er is wel een groot volkenrechtelijk verschil tussen de situatie in beide landen; in Irak was het de regering van premier al-Abadi die de Amerikaanse coalitie uitnodigde. Dat is niet het geval in Syrië, integendeel. Daar heeft de voorlopig enige officiële regering van president Bashir al-Assad duidelijk gesteld dat ze die als een buitenlandse interventie beschouwt, en dus in strijd met het internationaal recht. Wel nodigde Assad in september 2015 Rusland uit in de strijd tegen de Islamitische Staat/Daesh en al-Nusra, hoewel Moskou in de praktijk vooral het regime van Assad redde tegen de soennieten.

Handvol

Het verzoek van de Amerikaanse regering is politiek van aard, niet militair. Tot 80 procent van de bombardementen in de operatie ‘Inherent Resolve’ worden door het Pentagon uitgevoerd. Een handvol Belgische gevechtsvliegtuigen zullen in Syrië heus geen structureel verschil uitmaken.

©wim kempenaers (wkb)

De VS zitten evenwel met een politiek probleem. Ten eerste brokkelt de politieke coalitie met het einde van de Canadese deelname aan de bombardementen af. Ten tweede ligt het momentum op het terrein vooral bij de Russische federatie. Moskou gebruikt het staakt-het-vuren handig om zich te reorganiseren en weldra al zijn militaire macht te concentreren op Al-Nusra- en IS-gebied. Dat succes zorgde ervoor dat de door sjiieten gedomineerde regering van al-Abadi overwoog ook de Russen op Iraaks grondgebied uit te nodigen. Rusland profileert zich als een alternatieve veiligheidsmacht in de regio, die het wel aandurft om bijvoorbeeld de oliesmokkel van IS naar het Turkse grondgebied aan te pakken.

Proxy-oorlog

Maar er is meer aan de hand. Rusland creëerde een alliantie met de sjiitische krachten in de regio; Iran, sjiitische strijders uit Irak, de alawieten in Syrië en Hezbollah. De facto zitten de westerse landen in een alliantie met veeleer soennitische landen zoals Saudi-Arabië, Qatar en Turkije. Washington bleek de afgelopen weken en maanden maar amper in staat zijn soennitische medestanders in het gareel te houden. Deze laatsten voeren sinds kort de druk op via een militaire machtsontplooiing aan de TurksSyrische grens en ongekende militaire oefeningen in het noorden van Saudi-Arabië met een coalitie van 20 landen.

Vergelijk de huidige situatie met de race naar Berlijn in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog. Die race bepaalde de geopolitieke krachtsverhoudingen na de oorlog.

Syrië symboliseert bij uitstek de proxy-oorlog tussen soennitische en sjiitische krachten in de regio. Het Westen dreigt hopeloos verzand te geraken in dat geopolitieke moeras. Boekt Rusland binnenkort territoriaal vooruitgang tegen IS-gebied, dan winnen de sjiitische krachten voort. Assad heeft immers al ‘boots on the ground’. Voor de soennitische krachten is dat heel anders. Zij vormen geen geconsolideerd geheel, maar zijn eerder een samengaan van talloze rebellengroepen.

Na de oorlog

Vergelijk de huidige situatie met de race naar Berlijn in de nadagen van de Tweede Wereldoorlog. Die race bepaalt de geopolitieke krachtsverhoudingen na de oorlog. De huidige strijd tegen IS gaat dus ook om de vraag welk kamp dat ‘bevrijde territorium’ kan innemen. Als België mee gaat bombarderen in Syrië, kiest het niet zozeer kamp tegen IS, maar vooral voor de soennieten en tégen de sjiitische krachten. Kan ons land dan nog zijn rol spelen als honest broker achter de schermen?

Het huidige staakt-het-vuren is een unieke opportuniteit om te proberen de verschillende militaire coalities diplomatiek samen te brengen.

In plaats van de militaire logica, moet een politieke en diplomatieke oplossing gezocht worden. Het huidige staakt-het-vuren is een unieke opportuniteit om te proberen de verschillende militaire coalities diplomatiek samen te brengen. Er moeten afspraken gemaakt worden over de machtsverhoudingen in het nieuwe Syrië. Rusland zal misschien bereid zijn Assad te laten varen als de minderheden, onder wie de alawieten, een gegarandeerde vertegenwoordiging krijgen en Moskou zijn invloedssfeer krijgt. Het beste wapen tegen IS is het herstellen van de internationale eenheid.

Syrië is voor België geen dossier van zuivere zelfverdediging, naar analogie van de Franse bombardementen sinds november. Ons land mag zich niet buiten de internationale rechtsorde plaatsen

Premier Michel verwees gisteren in de Kamer naar de VN-Veiligheidsraadresolutie 2249 van 20 november 2015 over de strijd tegen IS, die tot stand kwam naar aanleiding van de aanslagen in Parijs. Syrië is voor België geen dossier van zuivere zelfverdediging, naar analogie van de Franse bombardementen sinds november. Ons land mag zich niet buiten de internationale rechtsorde plaatsen. Voor een land als België dat te kampen heeft met radicaal jihadisme in eigen rangen, levert dat overigens extra ‘munitie’ op voor de tegenzijde, wat zou kunnen leiden tot bijkomende onveiligheid.

Als België mee gaat bombarderen in Syrië, kiest het niet zozeer kamp tegen IS, maar vooral voor de soennieten en tégen de sjiitische krachten

Lees verder

Gesponsorde inhoud