opinie

'Belgische consument is grootste slachtoffer van manke toepassing nieuwe betaalregels'

De PSD (Payment Service Directive) is een Europese richtlijn die betaaldiensten in de Europese Unie reguleert. In 2007 werd de eerste richtlijn (PSD1) aangenomen door het Europese Parlement, met als doel een uniforme betaalmarkt te creëren. De richtlijn maakte gratis Europese overschrijvingen mogelijk en zette de markt open voor nieuwe bancaire bedrijven die ook betaaldiensten mogen aanbieden aan consumenten, waaronder iDEAL.

Het grootste voordeel van PSD2 is dat u uw bank zal kunnen vragen om uw rekeningen, en de informatie daarop, open te stellen voor erkende derde partijen met een vergunning van de Nationale Bank.

PSD2 is de herziene versie, die innovatie en concurrentie moet stimuleren. De richtlijn is in België in werking getreden op 9 augustus 2018, maar bepaalde onderdelen worden pas actief op 14 september.

Een van de voordelen van de vernieuwde richtlijn is dat winkels, webshops of bedrijven geen extra kosten meer mogen aanrekenen voor betalingen met bijvoorbeeld een kredietkaart. De nieuwe regelgeving introduceert ook nieuwe, strengere regels om de veiligheid van betalingen te verbeteren.

De consument wint

Maar het grootste voordeel is dat u uw bank zal kunnen vragen om uw rekeningen, en de informatie daarop, open te stellen voor erkende derde partijen met een vergunning van de Nationale Bank.

Dat opent een scala aan nieuwe diensten die uw gebruiksgemak verhogen. Zo zijn er de zogenaamde betalingsinitiatiediensten. Daarbij geeft u een partij toestemming om een bedrag van uw rekening te halen als u bijvoorbeeld iets koopt in een webwinkel. Het is een alternatief voor iDeal of PayPal.

De tweede soort zijn rekeninginformatiediensten, waarbij u een partij inzage geeft in de transacties op uw rekeningen. Die partij kan dan een overzicht geven van al uw uitgaven en inkomsten over verschillende banken heen, advies geven over uw bestedingen, uw belastingaangifte of boekhouding automatiseren of zelfs 'I feel good' door de boxen laten knallen elke keer uw loon gestort wordt. Kortom, toepassingen die uw financiële gezondheid kunnen verbeteren of uw leven gewoon makkelijker en plezanter maken.

En dat de vraag bij de Belgische consument hoog is, blijkt uit de jaarlijkse rondvraag van de vermogensbeheerder Schroders. Het is bekend dat de Belgen hun financieel vermogen graag spreiden over meerdere banken, maar ze geraken daarbij het overzicht kwijt. '90 procent van de Belgische ondervraagden wil een overzicht zien in één enkele app. Maar die app moet onafhankelijk zijn. Het mag niet de app zijn van de bank', concludeerde Schroders.

Banken onder druk

De consument zal echter pas de voordelen van PSD2 ten volle kunnen ervaren als de banken de wetgeving ook over de hele lijn volgen en ze gebruiksvriendelijk implementeren. En daar knelt mogelijk het schoentje.

Op een site van Febelfin, de Belgische federatie van de financiële sector (voornamelijk de klassieke grootbanken), lezen we uitspraken als nieuwe spelers 'die roet in het eten komen gooien' en de banken 'aanvallen'. Het is logisch dat de banken niet staan te springen om de informatie open te stellen voor nieuwe fintechspelers.

De consument kan de voordelen van PSD2 pas ten volle ervaren als de banken de wetgeving over de hele lijn volgen en ze gebruiksvriendelijk implementeren. En daar knelt mogelijk het schoentje.

De nieuwe spelers willen hun stuk van de taart en staan klaar om de klantenrelaties, die altijd het exclusieve terrein van de banken waren, over te nemen met toepassingen die innovatiever, gebruiksvriendelijker en bovendien vaak gratis zijn. De verdienmodellen van die nieuwe spelers zijn veeleer gebaseerd op data en diensten aan derde partijen, en nemen, in tegenstelling tot bij de klassieke banken, zelden de euro's uit de portemonnee van de gebruiker.

Dat zal uitmonden in een strijd om nieuwe diensten tussen traditionele spelers, zoals banken, en nieuwkomers. Wat in bepaalde scenario’s zelfs kan leiden tot de uitschakeling van banken als tussenpersoon.

Banken moeten bovendien interfaces implementeren zodat ze in contact kunnen staan met de derde partij. PSD2 vereist dus dat banken investeren om te kunnen werken met toepassingen van derde partijen.

Grijze zone

Zoals bij alle richtlijnen is ook hier ruimte voor interpretatie. De zogenaamde grijze zone werd in België alvast beperkend ingevuld. Er werd beslist dat informatie over spaarrekeningen, effectenrekeningen en kredietkaarttransacties buiten PSD2 valt en niet wordt vrijgegeven. Ook niet als de consument daar uitdrukkelijk om vraagt.

Dat is een aanfluiting van artikel 20 van de GDPR-wetgeving die het recht op overdraagbaarheid van gegevens bepaalt. En dat terwijl in andere Europese landen, zoals Duitsland, ook spaarrekeningen en betalingen van kredietkaarten onder betalingsdiensten vallen.

De maatregel is meteen ook een mogelijke stok in de wielen van nieuwe spelers, die daardoor de door hen geboden service niet over de hele lijn kunnen implementeren. Het grootste slachtoffer van deze rigide toepassing van PSD2 is echter de Belgische consument, die niet kan beschikken over al zijn gegevens. Hij kan in de nieuwe toepassingen geen volledig overzicht krijgen van al zijn financiële gegevens, maar alleen van de zichtrekeningen.

Daarnaast blijft ook de vraag hoe flexibel de banken zullen zijn in het aanleveren van de gegevens aan derde partijen. En doen ze dat op een correcte en gebruiksvriendelijke manier? En met de volledige historische data?

En waar kan een consument terecht met klachten als zijn gegevens niet volledig worden overgedragen?

Een optimale implementatie van de PSD2-richtlijn komt vooral de consument ten goede. En die blijft uiteindelijk de eerste keuze hebben over het al dan niet inzage geven in zijn gegevens.

Lees verder

Tijd Connect