opinie

Bij hervorming erfbelasting zien we een merkwaardig geval van Jekyll en Hyde

Een partijvoorzitter die belastingen wil afschaffen die een partijgenoot nog maar enkele weken geleden invoerde, het kan in Vlaanderen. Een merkwaardig geval van Dr Jekyll en Mr Hyde, met dank aan de Vlaamse Belastingdienst die het niet haalde voor de rechtbank en de minister dan maar de spelregels liet wijzigen.

Door Ann Maelfait en Anton van Zantbeek, advocaten bij Rivus

Bij monde van voorzitster Gwendolyn Rutten trok Open VLD dit weekend van leer tegen de hoge Vlaamse erfbelasting. De hoogste tarieven moeten omlaag en de berekeningswijze moet eerlijker. Ook moet de ‘belasting op verdriet’ tussen partners worden afgeschaft. In het verlengde van de vrijstelling van de gezinswoning moet ook het gezamenlijk opgebouwd vermogen belastingvrij overerven.

Het debat moet plaatsvinden in het parlement, waar de spelregels worden bepaald. De minister en de belastingdienst moeten die regels loyaal uitvoeren.

Vooral die laatste vrijstelling tussen partners is een lovenswaardig en slim voornemen. Het strookt met het rechtvaardigheidsgevoel van velen. Het is bijzonder zuur om bij overlijden van je partner erfbelasting te moeten betalen op het samen opgebouwd vermogen.

Ook voor de begroting kan een dergelijke vrijstelling voordelig zijn. De vrijstelling bij het overlijden van de eerste partner zal immers slechts een uitstel van betaling zijn. Bij het overlijden van de langstlevende zal de erfbelasting dan over het hele vermogen verschuldigd zijn. Door de progressiviteit van de belasting kan dan zelfs meer belasting verschuldigd zijn.

©rv

Een voorbeeld van een gezin met twee kinderen en een gezinsvermogen van 1 miljoen euro om dit fenomeen te duiden. Indien een van de echtgenoten overlijdt, wordt 500.000 euro belast in de handen van de langstlevende echtgenoot, de dochter en de zoon. Bij overlijden van de langstlevende zal de andere 500.000 euro belast worden. Over de beide overlijdens bedraagt de belasting 75.000 euro of 7,5%.

Indien het vermogen evenwel eerst belastingvrij overgaat op de langstlevende partner en dan pas bij overlijden van de langstlevende overgaat naar dochter en zoon is de belasting over de beide overlijdens meer dan dubbel zo hoog. Door de progressiviteit loopt de belasting zelfs op tot 174.000 euro of 17,4%. Hoe meer je krijgt, hoe hoger de belastingtarieven zijn.

Vanuit beleidsstandpunt kalibreert Open VLD het erfbelastingkompas correct. Efficiënte belastingen spijzen de kas zonder dat ze het rechtvaardigheidsgevoel van burgers aantasten.

Met het voorstel van de vrijstelling van erfbelasting tussen partners is dus niet enkel het rechtvaardigheidsgevoel gebaat. De Vlaamse begroting vaart er ook wel bij. Het verbaast dan ook niet dat andere landen die beslissing al genomen hebben. Denk aan Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten.

Vanuit beleidsstandpunt kalibreert Open VLD het erfbelastingkompas correct. Efficiënte belastingen spijzen de kas zonder dat ze het rechtvaardigheidsgevoel van burgers aantasten.

Woorden en daden

De mooie woorden, plannen en ideeën van Open VLD staan evenwel haaks op de concrete daden van hun minister bevoegd voor erfbelasting in de Vlaamse regering. Bart Tommelein (Open VLD) heeft op 14 december een wijziging laten publiceren die net het omgekeerde doet. Met name de niet-belaste verkrijging tussen echtgenoten gehuwd met een stelsel van scheiding van goederen wel belastbaar maken. Het verschil tussen woorden en daden kan dus niet groter zijn. Een perfecte vertolking van ‘The strange case of Dr Jekyll and Mr Hyde’, de roman uit 1886 van de Schotse schrijver Robert Louis Stevenson.

De mooie woorden, plannen en ideeën van Open VLD staan evenwel haaks op de concrete daden van hun minister bevoegd voor erfbelasting in de Vlaamse regering.

Die wijziging kwam er onder druk van de Vlaamse Belastingdienst (Vlabel). Vlabel vindt het maatschappelijk niet verantwoord dat het erven van vermogen na het overlijden van een echtgenoot onbelast blijft. Aangezien Vlabel de strijd niet kon winnen voor de rechtbanken, klopte hij aan bij de minister om de spelregels te wijzigen. Vlabel houdt niet van het keurslijf waarbinnen hij de wet enkel mag uitvoeren. De belastingdienst dicteert de wet liever zelf.

Willen we in Vlaanderen tot een coherent en maatschappelijk gedragen fiscaal beleid komen, dan moet iedereen zijn rol correct spelen. Het debat moet plaatsvinden in het parlement, waar de spelregels worden bepaald. Die regels moeten dan loyaal worden uitgevoerd door de minister en Vlabel.

Vandaag gaan we in Vlaanderen voor de erfbelasting omgekeerd te werk. Dat leidt tot grote rechtsonzekerheid op het terrein. En nu zelfs ook tot schizofrene toestanden op het politieke niveau, waarbij een partijvoorzitter pleit om belastingen af te schaffen die een partijgenoot enkele weken eerder invoerde. Het wordt tijd dat we in Vlaanderen het paard voor de kar spannen, en niet erachter.

Lees verder

Tijd Connect