opinie

Bocht van BlackRock toont hoe onbespreekbare onderwerpen het nieuwe normaal worden

Dat BlackRock, een van de grootste institutionele beleggers, bij beslissingen over investeringen voortaan ook klimaatcriteria zal in rekening brengen, toont dat druk uitoefenen op de reputatie van een bedrijf kan werken.

Als activisten of stakeholders een probleem aankaarten in het bedrijfsleven, is het verwijt vaak dat bedrijven ‘het niet willen horen’, of ‘alleen maar aan geld denken’. Dat klinkt lekker als je het door de megafoon toetert, maar het klopt niet. Druk uitoefenen op de reputatie werkt wél. Kijk maar naar de bocht van BlackRock, dat duurzaamheid plotsklaps promoveert tot investeringsstrategie. Het duurt alleen lang.

Vorige week kaartte Bloomberg Businessweek nog het ‘verborgen gevaar’ aan van de grote indexfondsen BlackRock, Vanguard en State Street. BlackRock beheert een vermogen van 7 biljoen dollar (dat zijn twaalf nullen), Vanguard 5,6 en State Street een bescheiden 2,9 biljoen dollar. Heel vaak zijn die geïnvesteerd in passieve lagekostentrackers (ETFs).

Activisten vinden dat bedrijven als BlackRock en Vanguard veel meer moeten doen met hun macht en stemrecht

Omgerekend naar een typisch bedrijf op een index als de S&P is ongeveer 22% van de aandelen in handen van deze drie spelers, berekende Bloomberg. Maar ze gedragen zich niet als echte aandeelhouders, want hun aandelen stemmen meestal kritiekloos mee met het management van de ondernemingen.

Die houding komt volgens activisten neer op verzuim. Zij vinden dat bedrijven als BlackRock en Vanguard veel meer moeten doen met hun macht en stemrecht.

Extinction Rebellion noemde BlackRock vorig jaar nog ‘de grootste ontbosser van de wereld’, en zette dat kracht bij door een paar kruiwagens asse op de dorpel van het bedrijf te gaan storten, als symbool voor de branden in het Amazonewoud.

De managers van indexfondsen repliceren dat ze moeilijk uit een bedrijf kunnen stappen als dat bedrijf nu eenmaal in een index zit - daarvoor kopen klanten namelijk het fonds.

Frustratie

En zo zit de boel al jaren vast, en is er frustratie alom, zoals het wel vaker gaat in discussies over duurzaamheid en maatschappelijk verantwoord ondernemen (CSR) - en bij uitbreiding elke maatschappelijke verandering. Voor de buitenstaanderes gaat het gaat nooit snel genoeg. 

Deze week kwam dan opeens een boodschap van de CEO van BlackRock. ‘Klimaatrisico ís investeringsrisico,’ schreef Larry Fink naar zijn klanten. Duurzaamheid zou de nieuwe norm voor investeringen van BlackRock worden. Of dat activisme zich ook zal uitstrekken tot de passieve indexfondsen is wel niet helemaal duidelijk.

Als een kolos als BlackRock zijn gewicht verlegt, kantelt vaak de hele industrie op één dag. In het geval van BlackRock kan dat betekenen dat bepaalde bedrijven die in fossiele brandstoffen zitten, het knap lastig kunnen krijgen - en dat er meer investeringen zullen vloeien naar duurzame bedrijven.

Verandering komt, om het met schrijver Ernest Hemingway te zeggen, altijd ‘gradually and then suddenly’

De jongens en meisjes van Occupy Wall Street (herinnert u ze zich?) hadden waarschijnlijk niet gedacht dat BlackRock deze bocht ooit zou maken. Het management en de board van BlackRock wellicht evenmin.

Verandering komt, om het met schrijver Ernest Hemingway te zeggen, altijd ‘gradually and then suddenly’. Marginale, onbespreekbare taboe-onderwerpen worden ooit misschien normaal. Het loont als management de moeite om je af te vragen: staan we aan de goeie kant van de geschiedenis in de hete hangijzers van vandaag, zoals duurzaamheid?

Maar misschien nog belangrijker: welke onderwerpen vind ik vandaag marginaal, onacceptabel, taboe, tegen de borst stuitend, mateloos irriterend? De vierdagenwerkweek? Genderneutrale voornaamwoorden? Totale fiscale transparantie zoals in de Scandinavische landen? Moeten we daar ook al mee bezig zijn?

Dit geldt overigens ook voor politieke besluitnemers. Draagvlakken zijn er niet, tot ze er wel zijn. Het kantelmoment missen kan electoraal duur te staan komen.

Afspraak bij het begin van het volgende decennium.

Lees verder

Tijd Connect