opinie

CETA zou Europa moeten wakker schudden

Astrid Pepermans

Goed of slecht, de heisa rond het CETA-verdrag zou Europa moeten wakker schudden. Want dat Europa ziet het probleem nog steeds niet: de bevolking heeft nood aan communicatie, transparantie en debat. Zolang Europa daar geen oog voor heeft, maakt het zichzelf van binnenuit kapot.

Door Astrid Pepermans, onderzoekster handelsbetrekkingen aan de VUB

‘In een democratie is het essentieel om meerdere stemmen te horen die hun bekommernissen kenbaar maken’ merkte de Canadese premier Justin Trudeau op na de ondertekening van CETA, het controversiële vrijhandelsverdrag tussen de EU en Canada.

Eerder had de Canadese activiste Naomi Klein de Belgen bedankt om niet te plooien voor de onvoorstelbare druk die de CETA-onderhandelaars uitoefenden om de vooropgestelde deadline te hanteren.

Juncker heeft de houding van een vader die zijn kind oplegt in de hoek te gaan staan om na te denken over hoe het zich wel moet gedragen wanneer de grote mensen zakendoen.

Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker daarentegen gaf België een flinke veeg uit de pan - met bijhorend handgebaar om zijn berisping nog wat meer kracht bij te zetten. De houding van een vader die zijn kind oplegt in de hoek te gaan staan om na te denken over hoe het zich wel moet gedragen wanneer de grote mensen zakendoen.

Het duurde slechts luttele seconden, maar het belichaamt de houding waarmee Europa zichzelf in de voet schiet. Juncker staat aan de leiding van een arrogant, vervreemd Europa dat de connectie met haar burgers aan het verliezen is. Een Europa waarin de democratie, die de kern zou moeten vormen van onze maatschappij en die zou moeten geprezen worden, op haar plaats wordt gezet.

Politique politicienne

Waals minister-president Paul Magnettes tegenstand mag dan gedreven zijn door politique politicienne, het is hem wel gelukt om het CETA-akkoord uit de achterkamertjes van Europa te dwingen, iets waarin de Europese elite, al dan niet bewust, niet slaagde. CETA leidde tot een hevig publiek debat. Nog nooit kreeg een Europees handelsverdrag zoveel aandacht.

©rv

Toch ging de kern van dit debat maar gedeeltelijk over de inhoud van CETA - van begin af aan was duidelijk dat hier geen letter aan zou worden gewijzigd, om het met de woorden van Vlaams minister-president Geert Bourgeois te zeggen.

Het ging om een veel prangender en alomtegenwoordig probleem: het Europese democratisch deficit, dat de laatste jaren met rasse schreden toeneemt. Ik wijs hiermee niet op een institutioneel probleem. Het Europees parlement wordt rechtstreeks verkozen en de Raad bestaat uit staatshoofden die eveneens worden gekozen door de Europeaan. Bovendien heeft de Europese Commissie als taak om het algemeen Europees belang te dienen, los van nationale belangen.

Secundair

Neen, het ligt veel dieper en gevoelsmatiger dan dat. De gouden jaren hebben van Europa een instantie gemaakt die in haar doen en laten de burger en zijn stem als secundair beschouwt.

Het ligt veel dieper en gevoelsmatiger dan CETA. De gouden jaren hebben van Europa een instantie gemaakt die in haar doen en laten de burger en zijn stem als secundair beschouwt. Die gouden jaren zijn voorbij.

Maar die gouden jaren zijn jammer genoeg voorbij. Amerika is niet langer onze almachtige grote broer op wie we kunnen rekenen wanneer we tekortkomen op het vlak van defensie. Turkije, dat enkele jaren geleden bijna een ticket kreeg om tot Europa toe te treden, wordt vandaag bestuurd door een autoritaire leider die zijn hand er niet voor omdraait om iedereen die hem tegenspreekt de job af te nemen of de bak in te gooien.

Duizenden mensen staan aan de poort van Europa, en hopen er een toevluchtsoord te vinden weg van het wespennest in het Midden-Oosten dat continu ontaardt in oorlog en onderdrukking.

Rusland laat ondertussen zien dat het niet gediend is met een tweederangspositie en bouwt aan een angstaanjagend tempo zijn militair scala verder uit.

China laat zich niet zoals verwacht zomaar integreren in het westers bestel en creëert parallelle oosterse structuren terwijl het zijn economische tentakels over het hele Euraziatische continent spreidt. De Europese burger kijkt bang toe.

Populisme

Het is die angst waar populistische partijen gretig op inspelen. Een angst waar Europa geen antwoord op heeft. In plaats van de bange burger te betrekken bij het zoeken naar oplossingen moddert het aan en zoekt het doekjes voor het bloeden.

Het Europese leiderschap grijpt niet terug naar ons traditioneel wapenarsenaal waar humanisme, samenhorigheid, identiteit en ook democratie onlosmakelijk deel van uitmaken.

Het Europese leiderschap grijpt niet terug naar ons traditioneel wapenarsenaal waar humanisme, samenhorigheid, identiteit en ook democratie onlosmakelijk deel van uitmaken. Het laat integendeel de steeds toenemende verdeeldheid, het populisme en het kortetermijndenken zegevieren. Bovendien vergroot het gebrek aan communicatie de kloof tussen Europeaan en Europees leider.

Ook dit werd duidelijk in het CETA-dossier. Toen Kurt Van Eeghem in het Canvasprogramma ‘De Afspraak’ zijn blijdschap uitte over het feit dat de CETA-discussie eindelijk resulteerde in het publieke debat die ze verdient reageerden opiniemaakster Mia Doornaert en minister van Financiën Johan Van Overtveldt als volgt: ‘het akkoord staat al ruim twee jaar ter beschikking, wie het wou weten kon het al lang weten.’

Effe googelen

Lees: de mensen hebben het maar effe te googelen. Kortom, de burger kan het zelf gaan zoeken, ook al heeft hij of zij van datgene wat hij of zij zoekt geen weet. Eigen schuld, dikke bult.

Kortom, de burger kan het zelf gaan zoeken, ook al heeft hij of zij van datgene wat hij of zij zoekt geen weet. Eigen schuld, dikke bult.

Of het nu gaat om een goed of een slecht verdrag, de discussie rond CETA zou, net zoals de brexit, een Europa moeten wakker schudden dat blind is geworden voor de bezorgdheden van haar bevolking. Toch vrees ik dat Europa nog steeds niet door heeft waar het probleem nu precies ligt. Junckers reactie voorspelde zeker niet veel goeds.

Los van het feit dat Magnette wettelijk recht in zijn schoenen stond, verdient de Waalse weerstand tegen CETA geen berisping. Aan het opgestoken vingertje van Juncker heeft het Europese kind niets. Dat kind heeft nood aan communicatie, transparantie en debat. Zolang Europa daar geen oog voor heeft, maakt het zichzelf van binnenuit kapot.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content