opinie

De echte helden van het herstel wachten op aflossing

We danken het economisch herstel niet aan onze politici. De centrale bankiers hebben met onbeproefde recepten de boel rechtgehouden en nadien op sleeptouw genomen. Geen reden tot juichen want nodig omdat andere kandidaat-helden verstek gaven. Aan hen om de mouwen op te stropen, nu de munitie van de centrale bankiers op geraakt.

Door Geert Janssens, hoofdeconoom Etion

Tenzij er binnenkort een crash komt, stemt het economische herstel dat vanaf 2012 op gang is gekomen flink tot nadenken voor wie de voorbije jaren scherpe kritiek had op het beleid van de Europese Centrale Bank. Sinds Mario Draghi in de zomer van 2012 beloofde er alles aan te zullen doen om de euro te redden, herstelde het ondernemers- en consumentenvertrouwen in de eurozone haast onafgebroken.

Zullen de politici de nodige structurele maatregelen nemen opdat de economie duurzaam en op eigen kracht kan groeien?

Inmiddels kreeg het langzame herstel een stevige vaart met een onverhoopte groei van 2,2% voor 2017. Voor het tweede jaar op rij knopen alle leden van de eurozone aan met positieve groei. En voor het eerst sinds een decennium zijn de driejaarlijkse groeivooruitzichten voor alle landen van de EU positief.

Ook de wereldeconomie kreeg de voorbije kwartalen extra vaart. Volgens de herfstprognoses van het IMF groeit ze dit jaar met 3,6%. Dat is 0,6 procentpunt meer dan vorig jaar. De groei in de VS wordt geraamd op 2,2% en in de opkomende markten loop het cijfer op tot 4,6%. De Chinese economie werd gespaard van een harde landing en houdt met 6,8% relatief goed stand.

©rv

Zijn we vertrokken voor een nieuwe fase van hoogconjunctuur? Uiteraard zijn er te veel risicofactoren om op onze beide oren te kunnen slapen. Geopolitieke spanningen, het dreigende populisme en het nakende protectionisme zijn niet ver weg. Wat de eurozone betreft mogen we ook niet blind zijn voor de uitzonderlijke meevallers, zoals lage olieprijzen en een goedkope euro (ook na de recente opwaardering). Een derde belangrijke rugwind zijn de ultra lage rentevoeten als gevolg van het extreem soepel monetaire beleid van de ECB.

Gelddoping

Ook in de VS en China hebben centrale banken grote hoeveelheden zuurstof in de economie gepompt. De kritiek op deze wereldwijde gelddoping is terecht, maar voor de eurozone was de maneuvreerruimte na de crisis uiterst beperkt en waren er weinig andere opties. Dat de economie vanaf de zomer van 2012 geleidelijk aan herstelde valt overigens niet te ontkennen. De heropleving is onverhoopt en biedt zelfs uitzicht op een grondige hervorming van de eurozone en de EU. Voor Angela Merkel en Emmanuel Macron is het nu of nooit, want de tijd is beperkt. De geldcreatie is immers niet zonder risico geweest en heeft overigens haar limieten bereikt. We moeten in dat verband waarschuwen voor drie zaken.

De kritiek op de wereldwijde gelddoping is terecht, maar voor de eurozone was de maneuvreerruimte na de crisis uiterst beperkt en waren er weinig andere opties

De geldgroei in de eurozone was de voorbije jaren fors hoger dan de (nominale) groei van de economie. De inflatie bleef laag maar riskeert zich te hebben vastgezet in een stijging van de prijzen van activa (aandelen, obligaties, vastgoed,…). Behoudens het risico van een plotse waardedaling of crash van deze activa, moeten we ook oog hebben voor een toename van de vermogensongelijkheid als gevolg van het monetaire beleid omdat minder risicoschuwe beleggers werden beloond in vergelijking met de kleine spaarder.   

De geldgraan toedraaien en de overtollige liquiditeiten uit het systeem zuigen is een veel delicatere opdracht dan de geldpersen op volle toeren te laten draaien. Krijgt men de tandpasta terug in de tube zonder het financiële systeem te ontwrichten? En zullen de rentes niet te snel stijgen zodat een normalisatie van het monetaire beleid misschien wel onmogelijk blijkt?

Zullen de politici de nodige structurele maatregelen nemen opdat de economie duurzaam en op eigen kracht kan groeien? Naast luciditeit is er veel moed nodig. Op Europees vlak zal men er niet geraken met een half afgewerkte bankenunie. Op het niveau van de lidstaten laat de sanering van de begrotingen al te vaak op zich wachten, net zoals talloze hervormingen van onder meer arbeidsmarkt en productmarkten.    

Triple M

De huidige groei van de eurozone en de puike jobtijdingen zijn mooi meegenomen maar in plaats van zich op de borst te kloppen zouden politici dit momentum moeten gebruiken om onze toekomst grondig uit te tekenen. Hoe bouwen we een stabiele eurozone en welke toekomst zien we voor de EU weggelegd na brexit (en wie weet catalexit).

De echte helden van de voorbije jaren zijn de centrale bankiers, vaak tegen wil en dank. Maar hun beste tijd is voorbij. De grenzen van het soepel monetair beleid zijn bereikt. Anderen moeten nu het roer overnemen. Misschien moet onze premier Michel de Frans-Duitse as van Merkel en Macron vervoegen om er een triple M van te maken. Het zou mooi zijn maar dan zal zijn regering wel een paar tandjes moeten bijsteken.

Lees verder

Gesponsorde inhoud