opinie

De eeuw van China leidt tot crisis in de rest van de wereld

De westerse wereld verkeert door de groei van China in een existentiële crisis. We moeten China niet slaafs volgen, maar wat meer realisme zou helpen.

De opkomst van China is wereldwijd een van de belangrijkste trends. Vooral de laatste vijf jaar is het land prominent op het internationale forum verschenen. Het volgende decennium zal die trend zich ontegensprekelijk verderzetten.

Historisch gezien is dat normaal. Tot 500 jaar geleden stond China in bijna alle opzichten ver voor op Europa. China is de bakermat van veel uitvindingen, met papier, blokdruk, buskruit en het kompas als bekendste voorbeelden. Het land beleeft in de 21ste eeuw de heropleving van een glorierijk verleden en groeit opnieuw uit tot een wereldmacht.

In het Westen is de perceptie volledig anders. Toen ik in 2004 naar China verhuisde, werd het land beschouwd als een producent van goedkope producten. Die perceptie is omgekeerd: China is een opkomende grootmacht waarvoor we bang zouden moeten zijn. Onbekend is onbemind, zoveel is duidelijk.

We zien China vaak als een bedreiging omdat het nu eenmaal niet volgens de internationale (lees: westerse) spelregels speelt, zijn eigen waardesysteem heeft en simpelweg groter en sterker wordt. China is sinds 2013 de grootste handelsnatie ter wereld. In 2018 stonden in de Global Fortune 500 liefst 110 Chinese bedrijven. In 2000 spendeerden China en zijn bedrijven voor 9 miljard Amerikaanse dollar aan R&D. In 2018 was dat bedrag gegroeid tot 293 miljard.

Het idee de Chinese invloed zoveel mogelijk te weren uit de westerse wereld is futiel en volstrekt onrealistisch.

Die evolutie heeft grote consequenties voor de rest van de wereld, niet het minst de Verenigde Staten en Europa. Dat wordt het komende decennium alleen maar duidelijker. Onderzoek wijst uit dat de wereld afhankelijker geworden is van China, terwijl het land zelf minder blootgesteld werd aan de rest van de wereld. Dat vertaalt zich op alle vlakken. Vooral de Verenigde Staten krijgen het gevoel dat hun positie in het gedrang komt. De Amerikaans-Chinese handelsoorlog is slechts de voorbode van een nieuwe koude oorlog.

Ook op technologisch en financieel vlak gaan de Verenigde Staten en de China meer en meer ontkoppelen. In 2009 blokkeerde China Google en Youtube omdat ze als staatsgevaarlijk beschouwd werden. Om dezelfde redenen weerde de VS in 2019 de telecomgigant Huawei en ondernam het de eerste stappen om de Chinese app TikTok te blokkeren. Het zijn de eerste tekenen van de grootste en duurste echtscheiding ter wereld.

Samenwerking

De opkomst van China heeft geleid tot een existentiële crisis in de westerse wereld. Niet alleen bedrijven moeten ernstig rekening houden met de Chinese markt en de concurrentie, ook de politiek wordt beïnvloed. Zo dwingt de Amerikaanse president Donald Trump landen steeds vaker te kiezen tussen de Verenigde Staten en China, in veel gevallen een onmogelijke keuze. De wereld is nu eenmaal niet wit of zwart.

Die existentiële crisis zal alleen maar groter worden. In Europa en de Verenigde Staten gaan nog steeds stemmen op dat het Westen paal en perk moet stellen aan de opkomst van China als wereldmacht. Het probleem is dat die stemmen niet lijken te begrijpen dat de naoorlogse wereldorde in transitie is en de 21ste eeuw de eeuw van Azië is, met China als middelpunt. Het idee de Chinese invloed zoveel mogelijk te weren uit de westerse wereld is futiel en volstrekt onrealistisch.

Het Westen kan het komende decennium beter inzetten op consensus en samenwerking. De tijd van eisen te stellen is voorbij. China mag in theorie dan wel communistisch zijn, in de praktijk gedraagt het zich als een kapitalistisch land dat graag zaken doet.

China weet veel meer over ons dan wij over China. Elk jaar worden meer dan 150 miljoen toeristische trips vanuit China naar het buitenland ondernomen, en meer dan een half miljoen Chinezen studeren buiten hun eigen land.

Chinezen staan bovendien open voor nieuwe technologieën en innovaties. Op dat vlak zijn ze veel minder conservatief dan de gemiddelde Europeaan. We moeten allemaal wat meer over China leren, meer inzichten opdoen over hoe met die nieuwe wereldmacht om te gaan. China weet veel meer over ons dan wij over hen. Elk jaar worden meer dan 150 miljoen toeristische trips vanuit China naar het buitenland ondernomen, en meer dan een half miljoen Chinezen studeren buiten hun eigen land.

De wereld kan niet meer om China heen. Een betere verstandhouding en samenwerking zijn de sleutel tot succes. De westerse wereld moet inzien dat ze zich meer in een positie van zwakte zal bevinden. Het is onmogelijk politieke eisen te stellen aan China, terwijl we economisch heel sterk van het land afhankelijk zijn. De tijd dat wij de regels oplegden aan de rest van de wereld is onherroepelijk voorbij.

China komt meer en meer tot dat besef, maar het Westen heeft het nog niet helemaal begrepen. Dat wil niet zeggen dat we ons slaafs moeten opstellen. Wel moeten we dringend wat realistischer worden over de toekomst en de rol van de westerse wereld.

Lees verder

Tijd Connect