opinie

De strijd voor vrouwenrechten is er één van vrouwen en mannen samen

Caroline Pauwels, rector van de VUB

Meer dan veertig jaar geleden zong Bob Marley ‘Get up, stand up. Stand up for your rights’. Die boodschap blijft brandend actueel.

Door Caroline Pauwels, rector van de VUB

Vandaag is het vrouwendag. Er is de afgelopen decennia op het terrein onmiskenbaar veel vooruitgang geboekt. In heel veel landen en in talloze segmenten van de samenleving zien we positieve ontwikkelingen. Maar waakzaamheid blijft geboden. Ook rechten die verworven lijken, kunnen weer verloren gaan. Vandaag is, denk ik, zo’n moment waarop we bijzonder waakzaam moeten zijn.

De populistische anti-establishmentgolf, die onze instellingen dreigt te overspoelen, vormt een bedreiging voor onze rechten en verworvenheden, voor de democratie en voor de gelijkheid. De populistische golf is een gevaar voor de hele samenleving, maar voor vrouwen in het bijzonder. Er worden vooroordelen verspreid onder het mom de politieke correctheid af te wijzen, de vrouwenrechten worden misbruikt in een anti-islamitisch betoog, en onwelgevallig wetenschappelijk onderzoek wordt aangevallen.

Populisten zoals Donald Trump, Marine Le Pen en Geert Wilders claimen te zeggen wat het volk denkt. Wat de ‘correcte elite’ seksisme, racisme, islamofobie en hetero-normativiteit noemt, is voor de populisten gezond verstand; niet meer dan wat mensen echt denken, voelen en willen. Maar die parler vrai vormt in de praktijk vooral een excuus om ongegeneerd vooroordelen te spuien over vrouwen, etnische en religieuze minderheden, holebi’s en transgenders.

Woorden

'Populisten zoals Donald Trump, Marine Le Pen (foto) en Geert Wilders (foto) claimen te zeggen wat het volk denkt. Wat de ‘correcte elite’ seksisme, racisme, islamofobie en hetero-normativiteit noemt, is voor de populisten gezond verstand.' ©ANP

Maar steeds meer zien we dat het ook verder gaat: woorden hebben consequenties. Soms wordt onverbloemd het terugschroeven bepleit van abortusrechten, van gelijkekanseninstellingen en -beleid, van holebirechten voor huwelijk en adoptie, van de gelijke behandeling van etnische minderheden en religies, van de erkenning van transgenders, van seksuele opvoeding.

Een tweede bedreiging gaat uit van het populistische anti-islambetoog. Gendergelijkheid wordt naar voren geschoven als een van de democratische waarden die haaks op het islamitische geloof staan. Dat is wel heel kort door de bocht. Meer nog, het demoniseert moslims. Alsof alle moslimmannen erop uit zijn hun vrouwen te onderdrukken en alle moslima’s zich goedschiks in die ondergeschikte rol laten drukken.

Het miskent de stemmen in de moslimgemeenschap die ijveren voor de emancipatie van man en vrouw. Het bevestigt de etnisch-culturele meerderheid in haar superioriteitsgevoelens. Bovendien wordt zo het probleem van de gendergelijkheid bij de moslimgemeenschap geparkeerd, en lijkt het alsof hier in het Westen het werk klaar is. Immers, ‘onze vrouwen hebben toch al gelijke rechten’ en moeten dan ook niet meer klagen. En zo verdwijnt de blijvende genderongelijkheid uit beeld.

Ideologie

Een laatste bedreiging is de aanval van het populisme op de wetenschap en op evidencebased politiek en beleidsvoering.

Populisten zijn geen fan van het concept gender, en bij uitbreiding van genderstudies. Gender is voor hen een ‘ideologie’, door het feminisme in het leven geroepen om zijn gelijkheidsagenda door te drukken en ‘onnatuurlijke’ seksuele rechten op te eisen, gesteund door de holebi- en transgenderbeweging. Door gender en de constructie van genderidentiteit voor te stellen als een ideologie en ze zo niet te erkennen als een sociale realiteit, ontneem je ook de legitimiteit om ze te onderzoeken. En zo wordt ook onderzoek naar de meest structurele vormen van achterstelling en discriminatie de wind uit de zeilen genomen.

Ik zet mijn schouders onder een feministisch project voor de democratie. Voor de Internationale Vrouwendag stelden we een manifest op voor democratie en gelijkheid. Daarin onderlijnen we dat ze kwetsbaar zijn, en dus verdedigd moeten worden. Gisteren, vandaag en morgen. Als universiteit hebben we een verantwoordelijkheid. Onze onderzoekers brengen ongelijkheden aan het licht en leggen onderliggende mechanismen bloot. Die kennis moeten we overdragen op studenten en docenten, moeten we inbrengen in maatschappelijke debatten en in gesprekken met gezaghebbenden in de politiek, de bedrijfswereld en de culturele sector.

De strijd voor vrouwenrechten is er één voor gelijkheid. Het is allesbehalve een strijd van vrouwen tegen mannen. Mannen zouden juist voor vrouwenrechten moeten opkomen. Het is een strijd van vrouwen en mannen samen, tegen elke vorm van ongelijkheid, achterstelling en onvrijheid. Het is bovenal een strijd voor menselijkheid en mildheid.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content