opinie

De verkeerschaos valt enkel op te lossen met rekeningrijden

Mensen sensibiliseren om meer het openbaar vervoer te gebruiken moet de extra verkeershinder bij de bouw van de Oosterweelverbinding oplossen. We hebben dat al veel gehoord, maar helpen doet het niet. Alleen rekeningrijden zoals in Londen en Stockholm doet het verkeer rond Antwerpen genoeg dalen.

Door Stef Proost en Lotte Ovaere, verkeerseconomen aan KU Leuven en UC Leuven-Limburg.

In de tweede helft van dit jaar begint de bouw van de Oosterweelverbinding. Dat zal grote verkeershinder geven. Om die beperkt te houden moet het verkeer rond Antwerpen tijdens de spitsuren met 15 procent dalen, berekende de Vlaamse regering.

De Oosterweelverbinding, die voorbestemd is om de verkeersknoop in Antwerpen te ontwarren, zal zelf leiden tot extra verkeershinder.

U leest het goed: de Oosterweelverbinding, voorbestemd om de verkeersknoop in Antwerpen te ontwarren, zal zelf tot extra verkeershinder leiden. Betrokken politici kondigden meteen een typische maatregel aan om die hinder op te vangen: meer gebruikmaken van openbaar vervoer. Een sensibiliseringscampagne moet mensen aanmanen de auto te laten staan. De Antwerpse schepen van Mobiliteit Koen Kennis (N-VA) stelt kordaat dat we even door die zure appel moeten bijten, want op lange termijn zijn we beter af.

Nee dus. De voorgestelde maatregelen zijn volkomen onrealistisch en ontoereikend. De files rond Antwerpen zullen alleen maar toenemen tijdens de bouw van de Oosterweelverbinding en eenmaal ze er is garandeert de verbinding geen oplossing voor de verkeerschaos.

Stef Proost ©rv

Als de overheid op korte termijn autobestuurders ertoe wil aanzetten de auto thuis te laten om trein, bus of tram naar hun werk te nemen, kan ze dat enkel bewerkstelligen met een hogere frequentie van de bestaande capaciteit, dus met meer treinen, bussen, trams per uur. Nieuwe trein- of tramlijnen bouwen neemt veel tijd in beslag en bovendien is het niet altijd praktisch mogelijk (de Noord-Zuidverbinding in Brussel is bijvoorbeeld al volledig benut).

Studies tonen aan dat bij een capaciteitsvermindering van het autoverkeer minder dan de helft van de automobilisten overschakelt op het openbaar vervoer. Ook als het goed uitgebouwd en zeer goedkoop is. In Vlaanderen is dat het geval: er is een uitgebreid spoor- en busnet, en het zit bij de koplopers voor goedkoop openbaar vervoer met een kostendekkingsgraad van minder dan 20 procent.

Peperduur

Meer reizigers tijdens de piekuren aantrekken door de frequentie en de capaciteit te verhogen zal de files dus niet oplossen. Meer nog, het zal een peperdure maatregel zijn: piekreizigers brengen de hoogste exploitatiekosten met zich mee. De extra bussen, treinen, trams en chauffeurs worden enkel ingezet in de ochtend- en avondspits. Enorme personeelskosten en onderbenutte capaciteit buiten de spitsuren zijn het gevolg.

De enige manier om diegenen die de weg het meest nodig hebben tijdens de spits er ook gebruik van te laten maken, is versneld rekeningrijden invoeren. Alle andere indirecte maatregelen zijn de jongste tien jaar al ingezet. Met als enig resultaat dat de vrijgekomen plaatsen op de autoweg steeds door andere wagens worden ingenomen.

Lotte Ovaere ©rv

Het oversteken van de Schelde veroorzaakt een aanzienlijke flessenhals in het Antwerpse verkeer. Vandaag zijn voor die oversteek twee belangrijke tunnels beschikbaar: de Kennedytunnel en de Liefkenshoektunnel. Vooral de Kennedytunnel is een groot knelpunt, het is nu eenmaal de kortste route. De Oosterweelverbinding zal een extra alternatief bieden om de Schelde over te steken.

Onafhankelijke studies hebben echter aangetoond dat de Oosterweelverbinding alleen soelaas brengt voor de verkeersdrukte als ook voor het gebruik van de Kennedytunnel en het onderliggende wegennet moet worden betaald. De prioriteit ligt dus bij een correcte prijszetting op de bestaande capaciteit, en niet bij het bouwen van de nieuwe infrastructuur.

De enige manier om de files aan te pakken is het invoeren van een tijds- en plaatsafhankelijke tolheffing - rekeningrijden - voor alle voertuigen die gebruikmaken van de weg. Rekeningrijden moet mensen en bedrijven zo veel mogelijk confronteren met de gevolgen van hun beslissingen en zo hun gedrag sturen. Wie op het spitsuur een drukke stad binnenrijdt, moet bewust worden gemaakt van de nefaste effecten op de files en het milieu.

Schadelijke effecten

Daarom is het zinvol een belasting per kilometer in te voeren die die schadelijke effecten aanrekent. Omdat de externe kosten van files, vervuiling en ongevallen sterk afhangen van waar en wanneer men rijdt, zal zo'n systeem onder meer moeten differentiëren naar tijd en ruimte (zoals piekuren versus daluren en stedelijke omgeving versus platteland), naar het type voertuig en het type brandstof.

De technologie voor gedifferentieerde tolheffing bestaat. Europese grootsteden zoals Londen, Stockholm, Göteborg en Milaan gebruiken ze in verschillende varianten

De technologie voor gedifferentieerde tolheffing bestaat. Europese grootsteden zoals Londen, Stockholm, Göteborg en Milaan gebruiken ze in verschillende varianten. Die praktijkvoorbeelden tonen dat een heffing in de spits tussen 2 euro (Stockholm) en 14 euro (Londen) de files grotendeels oplost. Op momenten en plaatsen met veel files bevinden zich daar 10 tot 20 procent minder voertuigen op de weg.

Laat dat nu net het percentage zijn waar de Vlaamse regering naar op zoek is om de extra Oosterweel-verkeersdrukte te beperken...

Lees verder

Gesponsorde inhoud