opinie

Donald Trump is zoals Duitse keizer Wilhelm II in aanloop naar 1914

David Criekemans

De VS en Noord-Korea zitten in een uitzichtloos militair opbod. De situatie lijkt veel op de aanloop naar de Eerste Wereldoorlog, met Donald Trump als de Duitse keizer Wilhelm II.

De lampen gaan weldra uit in Azië. Professor Joseph DeThomas, een Amerikaanse oud-diplomaat, schreef een opmerkelijk somber stuk over de oplopende spanningen tussen Noord-Korea en de VS. In zijn speech op 18 september voor de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties wond de Amerikaanse president Donald Trump er geen doekjes om. Als de VS gedwongen worden zichzelf of hun alliantiepartners te verdedigen, zullen we geen andere optie hebben dan Noord-Korea volledig te vernietigen. Prompt reageerde Pyongyang dat dit een oorlogsverklaring was en het zich, volgens het Charter van de Verenigde Naties, mag verdedigen, ook buiten de eigen territoriale wateren.

David Criekemans ©wim kempenaers (wkb)

DeThomas maakt een analogie met de laatste maanden voor het begin van de Eerste Wereldoorlog, waarbij een ketting van beslissingen tot een situatie leidde waarbij oorlog onvermijdelijk en de enige schijnbare uitweg leek. Zowel Kim Jong-un als Trump maakt een diplomatiek gesprek onmogelijk. Specialisten mogen nog zoveel argumenteren dat beide partijen met elkaar moeten praten, de condities zijn er niet naar. Er zijn wel indicaties dat de Noord-Koreanen enkele Amerikaanse Republikeinse denktanks benaderden voor een vorm van officieuze diplomatie. Zonder succes overigens.

Pyongyang dreigt ondertussen met de ‘grootste waterstofbomproef op zee’. Het land is nog niet volledig in staat het Amerikaanse grondgebied te raken, maar wellicht is dat slechts een kwestie van tijd. Als de VS een preventieve aanval willen uitvoeren, dan lijkt het moment stilaan gekomen. Zuid-Korea maakt zich misschien meer zorgen om Trump dan om het Noord-Koreaanse regime. De opbodpolitiek lijkt niet te stoppen.

Wederzijdse blindheid

DeThomas spreekt over een wederzijdse blindheid. Noord-Korea zal pas veilig zijn als het met zijn wapens Amerikaanse steden kan bereiken. Maar voor Washington is net dat een casus belli. Pyongyang vreest dan weer een regimeverandering. En als de internationale sancties te hard worden opgevoerd en de dagen van Kim Jong-un geteld zijn, zou hij net op dat moment kunnen aanvallen.

De Japanse aanval op Pearl Harbor in december 1941 was immers ook het gevolg van een olieboycot in juli van de VS en zijn geallieerden (waaronder Nederlands Indonesië). Japan verloor toen 88 procent van zijn olie-invoer. Zijn dagen waren geteld, tenzij via een aanval de positie van de VS verzwakt werd. De geschiedenis leert ons dat fatale rampen niet altijd afgewend worden door de politieke elites, integendeel. Misperceptie kan leiden tot misrekening en tot het in gang zetten van een fatale keten gebeurtenissen. Het zal niet lang duren of Zuid-Korea en Japan zullen hun eigen militaire capaciteiten gevoelig uitbreiden. Een regionale wapenwedloop is nu al aan de gang. De introductie van Amerikaanse defensieve wapens erodeert de Chinese en de Russische afschrikking, die ook daarop zullen willen reageren.

We kijken met z’n allen naar het grootste chicken game op de planeet. Wie het eerst knippert, verliest. Dus blijft enkel een wederzijdse opbodpolitiek over. Volgens DeThomas naderen we het einde van de diplomatieke mogelijkheden voor een verdere verstrenging van de sancties. Een Amerikaanse economische oorlogsvoering zou dat kunnen vervangen. Een ultieme confrontatie kan nog vermeden worden, maar de window of opportunity sluit zich stilaan.

Europa moet de VS duidelijke signalen sturen dat de voortzetting van de oorlogsretoriek met Noord-Korea niet langer getolereerd wordt.

Trump lijkt niet bereid te zijn te aanvaarden dat Noord-Korea al een nucleaire macht is, met alle gevolgen vandien. Bovendien legt zijn retoriek nu druk op Iran. Teheran reageert door zijn raketprogramma opnieuw van onder het stof te halen. DeThomas vergelijkt Trump met de Duitse keizer Wilhelm II aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog. Beiden voer(d)en een militaristische retoriek en een ultranationalistische, intimiderende vorm van diplomatie. Deels moe(s)t deze politiek hun eigen zwakheden verbergen. Onvoldoende inzicht in de kracht en de beperkingen van hun eigen land, behoort daar ook toe.

Europa moet de VS duidelijke signalen sturen dat de voortzetting van de oorlogsretoriek niet langer getolereerd kan worden. Er moet een stappenplan opgesteld worden voor een de-escalatie op basis van verifieerbare parameters. Dat kan een ijdele hoop zijn, maar deze piste moet onderzocht worden. Doen we dat niet, dan gaan mogelijk de lampen uit in Azië.

David Criekemans doceert buitenlands beleid aan de Universiteit Antwerpen, internationale politiek en veiligheid aan het University College Roosevelt in Middelburg (Nederland) en geopolitiek aan het Geneva Institute of Geopolitical Studies. 

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content