opinie

Draghi moet danig rekening houden met de Schäuble-factor

Melvyn Krauss

Tijdens haar vergadering in oktober in Malta heeft de Europese Centrale Bank met zoveel woorden meer monetaire stimulering beloofd in december. Donderdag deed Mario Draghi dat nog eens over tijdens zijn hoorzitting voor het Europees Parlement. De ECB moet nu rekening houden met een belangrijk politiek feit: de Duitse financiënminister Schäuble is nu veel populairder, Merkel veel minder.

Door Melvyn Krauss, emeritus hoogleraar economie aan New York University

De vluchtelingencrisis in Duitsland compliceert de mogelijke keuzes: hoeveel meer monetaire stimulus, en welke instrumenten inzetten? Geen enkele centrale bank werkt in het politieke luchtledige.

Het belangrijkste politieke feit waarmee de ECB rekening moet houden is dat bondskanselier Angela Merkel door de vluchtelingencrisis veel minder populair is geworden in haar CDU-partij, en haar minister van Financiën Wolfgang Schaüble veel populairder. Het gerucht doet zelfs de ronde dat zij als partijleider zou worden afgezet, al lijkt dat op dit moment vergezocht.

Schaüble staat op de top van zijn populariteit bij de conservatieven en dat betekent meteen dat we alle hoop mogen laten varen dat de Duitse overheid de Duitse economie zal stimuleren

Maar toch. Schaüble staat op de top van zijn populariteit bij de conservatieven en dat betekent meteen dat we alle hoop mogen laten varen dat de Duitse overheid de Duitse economie zal stimuleren. Nee, de ECB moet de strijd tegen deflatie helemaal alleen voeren. Dat kan betekenen dat de monetaire stimulering groter zal uitvallen.

Nog een argument voor een grote monetaire stimulans is dat Duitsland een goed draaiende economie nodig heeft om de vluchtelingen op te kunnen vangen. Zonder adequate stimulus neemt de kans toe dat zowel de Duitse economie als de peilingen voor Merkel een diepe duik nemen.

ECB-voorzitter Mario Draghi zal wellicht minder vrekkig zijn met zijn stimulus als hij weet dat het Merkel kan schaden.

Over de instrumenten heeft Draghi in Malta duidelijk gemaakt dat op de vergadering in december alles op tafel zal liggen. Hij deed dat gisteren nog eens over tijdens zijn hoorzitting voor het Europees Parlement. Het komt eigenlijk neer op de keuze tussen verdere kwantitatieve verruiming (QE) en een verdere verlaging in het negatieve van de depositorente, dat is de rente die de ECB banken aanrekent (negatief) of betaalt (positief) om hun tegoeden te parkeren.

De Duitse politieke crisis maakt het waarschijnlijker dat de depositorente nog verder daalt dan dat het opkopen door de ECB van schuldpapier op een of andere manier wordt ingezet.

Kwantitatieve verruiming is niet populair in Duitsland, en zeker niet bij Schaüble. Veel Duitsers zien het als een manier om de begrotingstekorten van zwakke eurolanden te financieren en de gevaarlijke prijsinflatie van effecten te fnuiken.

Ook al is nieuwe monetaire stimulering in het politieke belang van Merkel, zij kan zich toch gedwongen voelen dit openlijk te bestrijden om haar zwakkere positie tegenover conservatieven zoals Schäuble in de CDU te versterken. Totnogtoe heeft Schaüble zich koest gehouden en is hij loyaal gebleven aan Merkel. Maar dat kan veranderen als Merkel meer kwantitatieve verruiming openlijk gaat steunen.

Totnogtoe heeft Schaüble zich koest gehouden en is hij loyaal gebleven aan Merkel. Maar dat kan veranderen als Merkel meer kwantitatieve verruiming openlijk gaat steunen

Anderzijds is zoiets als een verlaging van de depositorente voor de meeste Duitsers veel te technisch, en de enige georganiseerde lobby’s van tegenstanders zouden de verzekeraars en de kleine spaarbanken zijn. Conservatieven houden van de idee dat een verlaging van de depositorente door de ECB doorwerkt in de rentes die de banken aanrekenen, terwijl de waarde van hun effecten op peil blijft.

Een negatieve depositorente heeft hetzelfde effect als een belasting op de overtollige gelden van banken, en een verdere daling voert de druk op de banken op om meer leningen te verstrekken en minder tegoeden te parkeren bij de ECB.

Om nieuwe leningen aan te moedigen moeten de banken hun rentes laten dalen, en dit drukt op zijn beurt de prijs van de euro op de wisselmarkten als geld de eurozone verlaat op zoek naar een beter rendement daarbuiten.

De depositorente nog negatiever maken is voor de ECB waarschijnlijk de meest efficiënte manier om de euro lager te krijgen en tegelijkertijd de vraag in de eurozone te stimuleren.

Voor Draghi is de opdracht nieuwe monetaire stimulering, op een zodanige manier dat hij geen politieke aanvallen uit Berlijn uitlokt op de ECB

Voor Draghi is de opdracht nieuwe monetaire stimulering op een zodanige manier dat hij geen politieke aanvallen uit Berlijn uitlokt op de ECB. Hij zal ook willen vermijden dat de instelling die hij leidt een factor wordt in de Duitse binnenlandse politiek.

Dat de ECB-voorzitter zich in een recent interview met een Italiaanse zakenkrant wel erg positief uitliet over de depositorente, is een duidelijk teken dat hij denkt aan een verdere verlaging van die depositorente. Veel kans dat dit om zowel economische als politieke redenen een belangrijk onderdeel zal zijn van het stimuluspakket dat er in december aan komt.

Lees verder

Tijd Connect